ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ

ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ

Թումանյան Հովհաննես

Հեքիաթներ / Հովհ. Թումանյան։ Էլեկտրոնային տարբերակը կազմեց և հրատարակության պատրաստեց Մ. Յավրումյանը.— Եր.: Յավրուհրատ, 2012.— 294 էջ:

Հրատարակությունն ընդգրկում է Հովհաննես Թումանյանի քառասունից ավելի հեքիաթներ։ Հեքիաթների մի մասը հայկական ժողովրդական հեքիաթների մշակումներ են («Տերն ու ծառան», «Ոսկու կարասը», «Ձախորդ Փանոսը», «Անբան Հուռին», «Քաջ Նազարը» և այլն), մյուսները փոխադրություն են այլ ժողովուրդների հեքիաթներից («Անգին քարը», «Կարմիր Ծաղիկը», «Աներևույթ թագավորությունը», «Ճերմակ օձը» և այլն):

eISBN 978-9939-0-0493-8

© Յավրուհրատ, 2012

Բոլոր իրավունքները պահպանված են։

Այս հրատարակության ցանկացած ձևով և եղանակով (էլեկտրոնային, մեխանիկական, պատճենահանման, ձայնագրման և այլն) մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունը, տարածումը, պահպանումը որոնողական համակարգերում առանց հրատարակչի գրավոր թույլտվության արգելվում է։

Այս գործը հանրային սեփականություն է այն երկրներում, որտեղ պատճենաշնորհի տևողությունը ներառում է հեղինակի կյանքը ու ևս 75 տարի կամ ավելի քիչ։

Հովհաննես Թումանյան, 1869֊1923

© Մարտիրոս Սարյան, 1880֊1972

Hovhannes Tumanyan's Fairy Tales

Copyright © 2012 by Yavruhrat Publishing

All rights reserved.

No part of this publication may be reproduced, or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without express written permission of the publisher.

The original text however is in the public domain, and as such the original text is free of copyright.

Published by Yavruhrat

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՆՎԱՆԱԹԵՐԹ

ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

ԱՆԽԵԼՔ ՄԱՐԴԸ

ՉԱԽՉԱԽ ԹԱԳԱՎՈՐԸ

ԾԻՏԸ

ՈՒԼԻԿԸ

ՍՈՒՏԱՍԱՆԸ

ՃԱՄՓՈՐԴՆԵՐԸ

ԿԱՑԻՆ ԱԽՊԵՐ

ԽՈՍՈՂ ՁՈՒԿԸ

ԽԵԼՈՔՆ ՈՒ ՀԻՄԱՐԸ

ՈՍԿՈՒ ԿԱՐԱՍԸ

ՏԵՐՆ ՈՒ ԾԱՌԱՆ

ԿՌՆԱՏ ԱՂՋԻԿԸ

ՊՈՉԱՏ ԱՂՎԵՍԸ

ԱՆՀԱՂԹ ԱՔԼՈՐԸ

ՍՈՒՏԼԻԿ ՈՐՍԿԱՆԸ

ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆԸ

ԵԴԵՄԱԿԱՆ ԾԱՂԻԿԸ

ԱՆԲԱՆ ՀՈՒՌԻՆ

ՔԵՖ ԱՆՈՂԻՆ ՔԵՖ ՉԻ ՊԱԿՍԻԼ

ՔԱՋ ՆԱԶԱՐԸ

ԿԻԿՈՍԻ ՄԱՀԸ

ՁԱԽՈՐԴ ՓԱՆՈՍԸ

ՈՍԿԻ ՔԱՂԱՔԸ

ՓՈՔՐԻԿ ՁԿՆՈՐՍԸ

ԼԵԶՈՒՆ ԿՏՐԱԾ ԾԻՏԻԿԸ

ՄԱՐԴԱԿԵՐԻ ԱՂՋԻԿՆ ՈՒ ԽՈՐՀՐԴԱՎՈՐ ՎԱՐՊԵՏԸ

ՈՐՈՏ ԹԱԳԱՎՈՐԸ

ԱՍՏՂԵՐԻՑ ԻՋԱԾ ԿԻՆԸ

ԳԵՂԵՑԿՈՒՀԻ ՎԱՍԻԼԻՍԱՆ

ԿԱԽԱՐԴԻ ՔՍԱԿԸ

ԱՆԳԻՆ ՔԱՐԸ

ԼՈՒՍԵՐԵՍՆ ՈՒ ՎԱՐԴԵՐԵՍԸ

ՍԱԳԱՐԱԾ ԱՂՋԻԿԸ

ԶԱՐՄԱՆԱԼԻ ԱՇՈՒՂԸ

ԳՈՐՏԸ

ԱՆՏԱՌԻ ՏՆԱԿԸ

ՀԵՆԶԵԼՆ ՈՒ ԳՐԵՏԵԼԸ

ԿԱՐՄՐԻԿԸ

ՄՈԽՐՈՏԸ

ՃԵՐՄԱԿ ՕՁԸ

ԿԱՐՄԻՐ ԾԱՂԻԿԸ

ԱՆԵՐԵՎՈՒՅԹ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՈՍԿԵ ԲԱՆԱԼԻՆ

ԵՐԵՔ ԱՐՋԻ ՀԵՔԻԱԹԸ

ԱՆԽԵԼՔ ՄԱՐԴԸ

Ժամանակով մի աղքատ մարդ կար. որքան աշխատում էր, որքան չարչարվում էր, դարձյալ միևնույն աղքատն էր մնում։

Հուսահատված մի օր նա վեր կացավ, թե՝ պետք է գնամ գտնեմ աստծուն, տեսնեմ՝ ես երբ պետք է պրծնեմ այս աղքատությունից ու ինձ համար մի բան խնդրեմ։

Ճանապարհին մի գայլ պատահեց.

— Առաջ բարի, մարդ֊ախպեր, ո՞ւր ես գնում,— հարցրեց գայլը։

— Գնում եմ աստծու մոտ,— պատասխանեց աղքատը,— դարդ ունեմ ասելու։

— Դե որ գնաս աստծու մոտ,— խնդրեց գայլը,— ասա՝ մի սոված գայլ կա, գիշեր֊ցերեկ ման է գալիս սար ու ձոր, ուտելու բան չի գտնում, ասա՝ մինչև ե՞րբ պետք է սոված մնա. որ ստեղծել ես՝ ինչո՞ւ չես կերակուր հասցնում։

— Լա՛վ,— ասաց մարդն ու շարունակեց ճանապարհը։

Շատ գնաց թե քիչ, պատահեց մի սիրուն աղջկա։

— Ո՞ւր ես գնում, ախպեր,— հարցրեց աղջիկը։

— Գնում եմ աստծու մոտ։

— Երբ որ աստծուն տեսնես,— աղաչեց սիրուն աղջիկը,— ասա՝ այսպիսի մի աղջիկ կա՝ ջահել, առողջ, հարուստ, բայց չի կարողանում ուրախանալ, բախտավոր զգալ իրան. ի՞նչ պիտի լինի նրա ճարը։

— Կասեմ,— խոստացավ ճամփորդն ու գնաց. պատահեց մի ծառի, որ թեև ջրափին էր կանգնած, բայց չոր էր։

— Ո՞ւր ես գնում, ա՛յ ճամփորդ,— հարցրեց չոր ծառը։

— Գնում եմ աստծու մոտ։

— Դե կանգնի՛ր, մի երկու խոսք էլ ես ապսպրեմ,— խնդրեց չոր ծառը,— աստծուն, կասես, այս ի՞նչ բան է. բուսել եմ այս պարզ ջրի ափին, բայց ամառ֊ձմեռ չոր եմ մնում. ե՞րբ պետք է ես էլ կանաչեմ։

Այս էլ լսեց աղքատն ու շարունակեց ճանապարհը։

Այնքան գնաց մինչև, գտավ աստծուն։ Մի բարձր ժայռի տակ, մեջքը ժայռին դեմ տված, ալևոր մարդու կերպարանքով նստած էր աստվածը։

— Բարի օր,— ասաց աղքատն ու կանգնեց աստծու առաջին։

— Բարով եկար,— պատասխանեց աստված,— ի՞նչ ես ուզում։

— Էն եմ ուզում, որ ամեն մարդի էլ հավասար աչքով մտիկ անես, մեկին ավար չանես, մյուսին՝ խավար. ես այնքան եմ տանջվում, աշխատում եմ, էլ չեմ կարողանում կուշտ փորով հաց գտնեմ, իսկ շատերը, որ իմ կեսի չափ էլ չեն աշխատում, հարուստ ու հանգիստ ապրում են։

— Դե գնա, հիմի կհարստանաս, քո բախտը տվեցի, գնա վայելի՛ր,— ասաց աստված։

— Էլ բան ունեմ ասելու, տե՛ր,— ասաց աղքատն ու պատմեց սոված գայլի, սիրուն աղջկա ու չոր ծառի ապսպրանքը։

Աստված բոլորի պատասխանը տվեց, և աղքատը շնորհակալություն արավ ու հեռացավ։

Վերադարձին պատահեց չոր ծառին։

— Ինձ համար ի՞նչ ասաց աստված,— հարցրեց չոր ծառը։

— Ասաց՝ քո տակին ոսկի կա. մինչև այդ ոսկին չհանեն, որ արմատներդ հողին հասնեն, դու չես կանաչիլ,— պատմեց մարդը։

— Էլ ո՞ւր ես գնում. արի՛ ոսկին հանիր, էլի, հա՛մ քեզ օգուտ կլինի, հա՛մ ինձ, դու կհարստանաս, ես էլ կկանաչեմ։

— Չէ՛, ես ժամանակ չունեմ, շտապում եմ,— պատասխանեց աղքատը,— աստված ինձ բախտ տվեց, ես շուտով պետք է գնամ իմ բախտը գտնեմ, վայելեմ,— ասաց ու գնաց։

Հետո սիրուն աղջիկը պատահեց ու ճամփորդի առաջը կտրեց.

— Ի՞նչ լուր բերիր ինձ համար։

— Աստված ասաց՝ դու պիտի քեզ համար մի մտերիմ կյանքի ընկեր գտնես, այն ժամանակ էլ տխուր չես լինիլ, ուրախ ու երջանիկ կլինես։

— Դե որ այդպես է, արի՛ դու եղիր իմ կյանքի մտերիմ ընկերը,— թախանձեց աղջիկը ճամփորդին։

— Չէ՛, ես քեզ ընկերակցելու ժամանակ չունեմ, աստված ինձ բախտ է տվել, պետք է գնամ իմ բախտը գտնեմ, վայելեմ,— ասաց աղքատն ու հեռացավ։

Ճանապարհին սպասում էր սոված գայլը, հեռվից հենց որ տեսավ ճամփորդին, վազեց, առաջը կտրեց։

— Հը՛, աստված ի՞նչ ասաց։

— Ախպեր, աստծու մոտ գնալիս քեզանից հետո մի սիրուն աղջիկ ու մի չոր ծառ էլ պատահեցին. աղջիկն ապսպրեց, թե ինչու ինքը չի կարողանում ուրախանալ, ծառն էլ թե՝ ինչո՞ւ է գարուն֊ամառ չոր։ Աստծուն պատմեցի, ասաց. «Աղջկանն ասա՝ իրան համար մի կյանքի ընկեր գտնի՝ կբախտավորվի, ծառին էլ ասա՝ քո տակին ոսկի կա, պետք է այդ ոսկին հանեն, արմատներդ հողին հասնեն, որ կանաչես»։ Եկա իրանց պատմեցի աստծու խոսքերը. ծառն ասաց՝ դե արի, հանիր ոսկին տար, աղջիկն էլ թե՝ ես հենց քեզ եմ ընտրում ինձ ընկեր։ Ասացի. «Չէ՛, ախպեր, չեմ կարող, աստված ինձ բախտ է տվել, պետք է գնամ իմ բախտը գտնեմ, վայելեմ»։

— Իսկ ինձ համար ի՞նչ ասաց աստված,— հարցրեց սոված գայլը։

— Քեզ համար էլ ասաց՝ սոված ման կգաս, մինչև մի անխելք մարդ կգտնես, կուտես, կկշտանաս։

— Էլ քեզանից անխելք մարդ ո՞րտեղից գտնեմ, որ ուտեմ,— ասաց գայլն ու կերավ անխելք աղքատին։

1894

----------------------------------

ՆՄՈՒՇԻ ՎԵՐՋԸ

Հավանեցի՞ք գիրքը,

ԳՆԵ՛Ք ԱՅՆ GOOGLE PLAY֊ում։

Էլի էլեկտրոնային գրքեր փնտրեք

ՅավրուՀրատի

կայքում։

----------------------------------