ԱՐՄԵՆԱԿ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԲԱԺԱԿԱՃԱՌ

ԳՄԴ 84 Հ7-5
Ա-791

Ավետիսյան, Արմենակ

Բաժակաճառ։ [Արձակ] / Ա. Ավետիսյան (բանաստեղծ. թարգմ. և երգիծական մանրապատումներ), խմբ. Վ. Մաղալյան։ Էլեկտրոնային տարբերակը կազմեց և հրատարակության պատրաստեց Մ. Յավրումյանը, տառատեսակը՝ Ռ. Թարումյանի (Արիան Գրքի)։ Երկրորդ, էլեկտրոնային հրատարակություն.— Եր.։ Յավրուհրատ, 2013.— 608 էջ։

Այս ժողովածուն Արմենակ Ավետիսյանի երկրորդ գիրքն է: Ինչպես առաջին՝ «Գրելու հաճույքը» (1994) գրքում, այնպես էլ այստեղ հեղինակն ի մի է բերել իր տարիների ստեղծագործական աշխատանքի արդյունքը: Գրքի առաջին բաժնում զետեղված են հեղինակի հայրենասիրական, խոհա֊քնարական, սիրային թեմաներով գրված բանաստեղծությունները ու արձակ էջերը: Երկրորդ բաժինն ընդգրկում է հումորեսկներ, ինչպես նաև երգիծական մանրապատումներ ու շրջիկ կատակներ, որոնց մի մասը հեղինակի ինքնուրույն գործերն են, մի մասն էլ թարգմանություններ են ճանաչված երգիծաբանների ստեղծագործություններից:

ԳՄԴ 84Հ7-5

eISBN 978-5809-7-1133-3

© Արմենակ Ավետիսյան, 1995

© Յավրուհրատ, 2013

Բոլոր իրավունքները պահպանված են։

Էլեկտրոնային այս հրատարակության ցանկացած ձևով և եղանակով (էլեկտրոնային, մեխանիկական, պատճենահանման, ձայնագրման և այլն) մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունը, տարածումը կամ պահպանումը որոնողական համակարգերում առանց հրատարակչի գրավոր թույլտվության արգելվում է։

Tost, Armenak Avetisyan

Copyright © 1995 by Armenak Avetisyan

Copyright © 2013 by Yavruhrat Publishing

All rights reserved.

No part of this publication may be reproduced, or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without express written permission of the publisher.

Published by Yavruhrat

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Գրելու հաճույքը

Մանրապատումներ

Աղջիկն այս

«Ծառից պոկվեց տերևը...»

Ձմեռ

«Ես այս գիշեր բացել եմ...»

«Որոնում եմ ամեն քայլում...»

Այս աշունն էլ հեռանում է

«Կարկաչիր աղբյուր...»

«Թող գարունները...»

«Բացիր աչքերդ սեր իմ...»

«Քամին չէր կարողանում տանել...»

Գարուն է

Ես գիտեմ քո մասին

Կռունկ

Քամին

«Ապրում եմ ես ինչպես հեքիաթում...»

Չեմ սիրում

«Այսօր կարմիր ես հագել...»

Գնում եմ ես ինձ որոնելու

Համով խնդուկներ

Հայտարարությունների տախտակից

Դատարկաբանություն

Ժամանակակից հեքիաթներ

Բաժակաճառեր

Գրական խայթոցներ

Խորհուրդ

«Հեռատեսիլն ինձ ասաց...»

Քեզ համար

Հրավերք

Հայրիկս

Երանի նրան

Մի լքիր

Սիրտ իմ

ՀՀՇ֊ն անմահ...

Ես ձեզ մատաղ

Սպասեք մարդիկ

Խոսք

«Բախտս անցավ, օրս անցավ...»

Դեպուտատին

Արի, ո՛վ դոլար

Բանաստեղծին

Մուրացիկը

Մատաղ լինեմ

Եկեք հայեր

Իմ բախտին

Ես կմեռնեմ

Ինչեր չտեսա

Հույսով լցվենք

Մնաս բարով

«Ես ոչ հարուստ եմ ու ոչ էլ աղքատ...»

«Այսքան էլ անհաջող տարի...»

Երշիկը

Պետրոսին, թե՞ Սոփերին

Հումորեսկներ

Կապույտ լուսին

Պարարտանյութ

Ֆարս

Կիտրոնի արժեքը

Մեր երեխաները

Հրաշալի գիշեր

Թարմ գլխով

Տարվա եղանակները

Հավը հետքերի վրա

Մշուշ

Ձևացնողը

Սադիստը

Լենա

Պուգովկինան հեռախոսի մոտ

Ողջ գիշեր առանց հաճույքի

Շեքսպիրյան կրքեր

Հավերժական շարժիչ

Պայծառատեսություն

Հարբեցողը դիահերձարանում

Ճանաչում

Եղբայրությունը և Կարմիր գլխարկը

Հրթիռ

Գլխուղեղ

Ալո՜, Լյուսյա՜

Փորձանքի մեջ

Գարուն, սեր, հույսեր

Մեր ընտանիքի ամենափոքր անդամը

Հատուկ առաջարկ

Ոչ ըստ հասցեի

Հայրեր և որդիներ

Նկարչի արվեստանոցում

Ի հեճուկս

Իսկական տղամարդը

Փող պետք չէ ուղարկել

Դժվարին քննություն

Գլխավոր փորձը

Քննություն

Ընկերը

Պրեմիերայից առաջ

Բաժանում

Թեյ

Անակնկալ

Ճակատագրական դանակ

Երկընտրանք

Ժպիտ

Իսկական սեր

Արտադրանք՝ անսահմանափակ...

Միանգամայն պատահականություն

... և բոլորը սեր

Բացատրագիր

Դրամա՝ ողբերգությունների պատճառով

Իմ հայրը ամենաուժեղն է

Երեք մանրապատում

Վերջացավ դժվարին աշխատանքը

Ինչքա՜ն լավ է թեկնածու լինելը

Վկայական

Իվանովը բացակայում էր

Հարցազրույց

Հարսանեկան նվեր

Շեմ

Կինոդերասանի առավոտը

Իմ հանդիպումը ձնեմարդու հետ

Անվանական գին

Իրարանցում

Անթույլատրելի տողեր

Մրցանակաբաշխություն

Անձնական հարց

Վտանգավոր հարևանություն

Ո՞վ է սպանել հաշվապահին

Մոլագարը

Խորքում

Շրջիկ կատակներ

Վախենում եմ

Զարթուցիչ

Ռեպորտաժ

Փողերը

Աշխատանք եմ փնտրում

Կարեկցանք

Վիճաբանության արդյունքը

Կենդանի անկյուն

Հանդիպում այգում

Տոնավաճառ

Գողություն

Թատերական պատմություն

Բարև Բրեժնևին

Հարցազրույց վամպիրի հետ

ԳՐԵԼՈՒ ՀԱՃՈՒՅՔԸ

ՄԱՆՐԱՊԱՏՈՒՄՆԵՐ

* * *

Ոչ ոք չնկատեց, որ իմ ուսերին եմ վերցրել արեգակը։ Երբ առավոտյան իմ ուսերից դարձյալ բարձրացավ արեգակը, ոչ ոք չնկատեց, որ իրենց լույսը ես իմ ուսերին եմ կրել, իմ ուսերին հենված ելավ արեգակը... Տխրեցի, երբ օրը վերջացավ։ Հոգնությունս փոխվեց լացի, երբ արեգակը նորից իմ ուսերին էր նստելու։ Ես նոր միայն զգացի ծանրությունը նրա։ Ոչ ոք չտեսավ, որ արևը իջավ իմ թևերից ու մարդիկ ժպտացին արեգակին։ Արեգական բոց կար իմ շուրթերին, ոչ ոք չուզեց կիսել իմ բեռը... Որքան դառն է ժամանակը։

* * *

Որոնում եմ ամեն քայլում, այս փողոցի աղմուկի մեջ, լուռ լեռների անդորրի մեջ որոնում եմ հոգու գանձեր, որոնում ու չեմ գտնում։ ԵՎ գտնելու հույսով անվերջ ես ձորերն եմ իջնում մթին, անտառներն եմ մտնում հաճախ ու հիանում կրակ հագած մայրամուտով։ Բարձրանում եմ սարերն ի վեր, դարերն ի վեր։ Մագլցում եմ ժայռերն ի վեր, մենամարտի կանչում իմ լեռներին, խառնվում ամպերին։ Նրանց պես խուլ որոտում... որոնում եմ ու չեմ գտնում։ Բայց և հաճախ զարմանում եմ, որ ուժերս ոնց չեն հատնում։

* * *

Ես շատ եմ տանջվել ամենքի ձեռքին, ամենքի ցավով եմ լուռ տապակվել, ցավն իմ սեփական չեմ տարել թեթև... Ինձ տառապանքը չէր հարկավոր, երջանկությունս ես պիտի կերտեմ... Տքնել եմ անքուն, երազել անվերջ, սար ու ձոր ընկել .թախծել նրանց հետ ու թռել եթեր։ Ինձ հայտնությունը շատ է հարկավոր, ես իմ հանգիստը պիտի որ կերտեմ։ ՈՒ մահի առաջ, իմ խուլ տանջանքով բերդեր կառռւցել, պայմանագրեր եմ կնքել առհավետ, մահիս հետ դաժան պատնեշներ հյուսել... Ավա՜ղ, մահն էլ ինձ շատ է հարկավոր, անմահությունս ես պիտի կերտեմ...

* * *

Ապրիր հավերժ, այս երջանիկ ու գեղեցիկ աշխարհում։ Եթե ունես ջինջ հոգի, երազներ իմաստուն և կյան ք ունես տենչագին... Իսկ թե չունես, ո՛չ երազանք, ո՛չ հավատ ու չես կարող սիրով քայլել կյանքի հետ, լավ է կորչես, կորչես անհիշատակ ու անհետ... Բարեկամներ թե ունես երջանիկ, որ սիրում ու հարգում են քեզ անվարան, լավ է ապրել ու մաքառել կողք֊կողքի, վաղվա օրը լավ գործերով շենացնել... ԵՎ երբ ունես հավատ ու սեր, երազներ պերճ, հմայուն, կյանքը քեզ չի թվա ձանձրալի... Ապրիր հավերժ այս երջանիկ ու գեղեցիկ աշխարհում, եթե ունես պարզ հոգի...

* * *

Ես իմ ժպիտը պերճ, քեզ համար եմ միշտ պահում։ Սակայն չկաս, հեռացել եմ, հեռացել ես դու ընդմիշտ։ Շարունակիր, շարունակիր ժպտալ... Ես քո ձայնից եմ արթնանում, քո սերն է ինձ անվերջ հուզում։ Խռովել ես, ինչ որ տեղ երևի ես դաժան եմ եղել միշտ։ Թե նեղացրել, զուր տանջել եմ քեզ։ Շարունակիր, շարունակիր ժպտալ... Ու գիշերվա հետ մենակ քեզ եմ անվերջ երազում, քո ժպիտն եմ լուռ փնտրում։ Քո ժպիտի հետ կարծես, ես ինձ եմ փնտրում... Շարունակիր, շարունակիր ժպտալ...

* * *

Քեզնով եմ ես թևեր առել, թռել երկնի լազուրը կապույտ, երգերս քեզնով են թռչել սովորել, կարոտիս լույսերը քեզնով են վառվել... Խայտում է հոգիս, քնքշանքով է լի, սիրտս էլ ավաղ քաղցր երգով լի։ Այրում է սիրտս խորին մի ծարավ և մոռացումը, որ այդքան վիշտ տարավ, դու սեր բերեցիր այդքան ավելի... Իմ սիրտը քեզնից ավելի։

* * *

Ամեն անգամ մեր հանդիպմանը նոր երգեր էին ծնվում ու նոր հեքիաթներ հյուսվում։ Ես հավատում էի նրանց իսկությանը... Հավատում էի վերադարձիդ...

Քամին անտես, անօթևան կառչում էր զգեստիս փեշերից ու տանում մոլոված կարոտներս հավաքելու։ Հիմա էլ, երբ անցնում ես մեր ծանոթ պուրակով, սիրտս ողբում է քեզ կորցնելու ցավից։

Նվիրվել էիր ուրիշի, թե՞... Ու քեզ չկորցնելու համար հավատս քամուն եմ հանձնել և սպասում եմ կգաս... և հույզերս կծովանան... Սիրտս արտասվում է սպասումի ուժից, դու եկ, սիրելիս, կարոտներս մարելու...

* * *

Իմ տնից ձգվող արահետն անգամ նեղ էր ու փոքրիկ։ Չգիտեմ՝ ինչպես ոտք դրի նրան։ Ես դեմդ ելա քեզնով բախտավոր ու լայն բացեցի դռները իմ տան։ Իմ հանգչող հոգում ճառագեց մի շող, բայց դու անտարբեր թողիր հեռացար... Նեղ էր արահետն իմ տնից ձգվող, սրտիս դուռն էր լայն, բայց դու չիմացար...

* * *

Ամեն օր ծնվում եմ լույսի հետ։ Թողեք, որ հանգիստ մնամ։

Ականջիս մեջ են օրվա ձայները, ձեր խրոխտ ու բիրտ քայլերը։ Թողեք, որ ես հանգիստ մնամ։ Ձայներն էլ տարեք, թող կորչեն...

Ամեն օր ծնվում եմ լույսի հետ՝ դաջված պուրակի անսահման լռությանը։ Թողեք, որ ես հանգիստ մնամ ու հեշտ գտնեմ կորած որդիներիս ձայնը...

* * *

Անձրև է, հանդարտ աղմկում են մայթերը։ Ջրհորդանները պղտոր թախիծ են շիթ֊շիթ շաղ տալիս ասֆալտի վրա։ Ոսկեհեր արփին իր բոց շուրթերը հպել է թաց անձրևանոցիս ու սրթսրթում է լռիկ։ Քայլում եմ մենակությունից հոգնած. արհամարհելով հորդառատ անձրևը։ Ոտքերս ասես կղզյակներ լինեն այդ ջրակույտերի խորխորատների մեջ, փախչող կղզյակներ։ ՈՒ ջրակույտերից ղզիներն այդ, ղեկը կորցրած նավի պես, ինձ շպրտում են հեռախոսախցիկի մոտ մոտ, որ խցիկի մեջ կարոտեմ ջրակույտերին։ Անձրևում է, աղմկում են մայթերն իմ սիրո մասին...

* * *

Աշխարհն այս, որ ապրում եմ այսօր, լի է կյանքով, երազանքով, ծաղիկներով բուրումնավետ, սիրո քաղցր վայելքներով լի է աշխարհն այս։ Եվ գետերով խռովահույզ, լճերով ջինջ, նաև խորունկ ծովերով ու շողերով արևալույս լի է կյանքն այս... Քաղաքներով հրաշագեղ, հրաշքներով անակնկալ և տենչերով երանավետ, որ ուզում եմ հավետ գոյատևել երջանկացած, քայլել հպարտ փողոցներով... Սակայն, ավաղ, մեր կյանքը, տես, մի երազ է անվերադարձ...

* * *

Մի սիրուն ծաղիկ բացեց աչքերը ու գտավ իրեն գարնան ջերմ գրկում... Իր ընկերները վաղուց էին հեռացել, երբ ինքը դեռ գարնան կարոտ էր երգում։ Նա իր երգերում արև էր տեսնում ու վառ հեքիաթներ, նրա անպաճույճ և հոգեթով երգերի մասին... Եվ նրանից առաջ եկած ծաղիկներին հպվել էր արևը իր ջերմաշունչ շուրթերով, և ամեն մեկն իր հեքիաթն էր հյուսել պարզ ու սիրակարոտ։ Քնքշաբույր ծաղիկը վեր սուրաց փնտրելու արևին, նրա ջերմ գրկում հալվելու...

* * *

Այնպես էր ծաղկել իմ տանձենին, որ շաղվում էին աչքերն աստղերի։ Իմ երազների թրթիռները տաք, իմ տարիները անցած ու գալիք սերտաճել էին այս մի ծառի մեջ և դարձել ծաղիկ... Նախանձից երկնային մի ուժ անտես ձեռքերով թափահարեց ծառս և ծադիկներս մեղմորեն թաթվեցին գետնին։ ԵՎ դա այն պահին, երբ դրանց վրա գոնե մեկ անգամ չէր նստել մեղուն։

* * *

Ծաղիկների լուռ շիկնանքից այրվոմ է սիրտս հրացոլք բոցով։

Քամին մեղմածոր թախիծ է ծնում իմ դառն հուշերից և քշում կարոտներս ու տանում մեր դաշտերից հեռու...

Իմ ծաղիկների պես չարտասվելու համար ինձ քո վեհությունը տուր,օ՜ լեռնաշխարհ...

Գնում եմ կարոտներս փնտրելու...

* * *

Թող գարունները նորոգ ծաղկունքով տաք համբույր բերեն քո բոց շուրթերին...

Թող խաղաղա բացվեն առավոներդ ու ո սկեթև արփին գրկի, հպվի քեզ իր խուրձ֊խուրձ թևերով...

Թող ծաղիկ դառնամ ու ես հալվեմ այդ բարկ արևի հրացոլք ծոցում...

* * *

Պուրակում մերկացել է լռությունը։

Ծառերը սպիտակ քողով են պատվել։ Մոռացված տերևները գորշ հետքեր են թողնում պուրակի ճերմակ մերկության վրա։ Ցրտից դողում են ծառերը լքված, և սիրտս էլ է դողում նրանց պես, թփրտում անհույս...

Պուրակում մերկացել է լռությունը, և սրտիս տրոփը կարոտներս է դրոշմում նրա անսահման լռության վրա...

* * *

Ես հավատացի քո վերադարձին և մանուշակների փունջը իմ ձեռքին լուռ ու ինքնակամ նորից քեզ եկա... Ես քեզ այցի ճամփեքով գարնան կանգնեցի մոլոր լուսամուտիդ տակ։ Ես լավ գիտեի, որ զուր եմ կանգնած, որ դու հեռու ես աստղ ցնորքիս։ Բայց սիրտս նորից ինձ չհավատաց ու ծաղիկներս ինձ չլսեցին։ Բերեցին քեզ մոտ ծաղիկներս հեզ, բերեցին անլուր, քաղցր կարոտով։ Բայց միայն ափսոս, որ դու չեկար... Եվ սիրտս խաբված երգեց մինչև լույս...

* * *

Նորից աշունն է եկել ինձ այցի... Ես շրջում եմ նորից մենակ պուրակում ծեր բարդիների, մշտախոհուն, հուսալքված ծառերի հետ։ Պուրակն էլ ինձ պես լքված է, մոռացության ցավով լցված։ Նա էլ ինձ պես վերապրում է գարուններն իր անվերադարձ...

* * *

Քամին չէր կարողանում տանել կաղնու ժպիտը պերճ ու պոկել կամեցավ նրան ժայռի կրծքից... Զուր էր տանջվում քամին խելահեղ, անհողդողդ էր ծառը և նահանջում էր քամին անտես, անօթևան։ Եվ շողում կաղնու թևերը ոսկեհեր արևի ջերմ գգվանքում։ Ինչ երջանիկ էր կաղնին...

* * *

Հողը վիշտ ուներ իր մեջ պահած... Նա խմեց անձրևի աղմուկը։

Դաշտերում վառվեց օրհնությունը երկնքի։ Գյուղն իր հոգնած գլուխը դրեց գիշերվա գիրկը ու սկսեց աստղեր երազել իր մոլորված որդիների համար։

Եվ աստղերը ուռան հերկերի մեջ, երազկոտ եղան և սպասող գյուղացու որդիների նման...

Բայց նրանց երազներից միայն ճերմակ փոշի մնաց...

* * *

Իմ հուշերի, իմ ոսկե երազների գրկում մի տաք անկյուն կա և մի բոց արև։ Կանաչ ծառեր կան ու թփեր դալար... Եվ բույսերը այդ անխոնջ մշակող մի ցորնաթաթախ հողվոր կա այնտեղ։ Մայրեր կան բազում՝ հավատքին հլու, հավետ սպասող, ճերմակ վարսերով։ Եվ ծերունիներ կան այնտեղ բազում՝ թոռներին իրենց հեքիաթներ պատմող։ Արևի երկիր է տաքուկ անկյունն այդ... Ես եմ այդ երկրի տիրակալն հլու։

* * *

Բացեք պատուհանները, ես ուզում եմ ոսկեհեր արևի վարսերից կառչել։ Իմ մութ ու տամուկ սենյակում ժամանակը կանգ է առել, ժամսլաքը քարացել է օրվա հոգնությունից։ Սիրտս ցավում է ծաղկամանի մեջ դալկացած մեխակների համար։

Մութ է սենյակումս, մի անծանոթ թախիծ է պարուրել ինձ... Բացեք պատուհանները, ես ուզում եմ արևի ջերմացած կրծքին փարվել։

Ցուրտ է սենյակում բացեք պատուհանները...

* * *

Իմ մեջ հավաքել եմ մեր բոլոր ծովերի անզուսպ տառապանքը։ Արևի հուրը և գիշերային ձայներն ունեմ իմ մեջ, իմ հողի կանաչ աղմուկն ու սառնությունը ձմեռային գիշերների։

Կա նաև գոռ փոթորկի սարսափազդու ուժը։ Կարող եմ ճեղքել, անցնել ամեն պատնեշ ՝ խելագար քամու պես...

Չգիտեմ՝ ինչո՞ւ եմ խեղճացել այսօր, երևի կյանքն է ստիպել... որովհետև պետք է իմանամ խոսքիս չափը, իմանամ որտեղ լսել, որտեղ խոսել, որտեղ ձայնակցել...

Ես խուլ մրրիկն եմ սարսափազդու, իմ մեջ է տառապանքը մարդու...

* * *

Քամի, մի փորձիր բացել սրտիս փեղկերը։ Շուրթերիս վրա վրա անունն է։ Կրծքիս եմ սեղմում այն ու քնում նրա հետ... Երբ գիշերն է իջնում, երազներիս մեջ նորից ինձ հետ է, իմ կողքին, ինձ մոտ նստած, շոյում եմ ու հետը զրուցում... Մեր անցյալն եմ հիշում։ Իմ տաք օրվա լուսաբացի մեջ նրա անունն է շուրթերս վրա։ Լուսաբացի հետ նրա անունով են շուրթերս բացվում...

* * *

Դու ինձ մի լքիր, մի երազ ունեմ վառ պահած, այդ երազիս կրակը մի հանգցնիր դու։ Առանց այդ էլ կարոտս լցվել է ափեափ։ Կանգ առ խնդրում եմ գեթ մի պահ, թույլ տուր խնկավարս մազերիդ բույրը շնչեմ, քո արևային գեղեցկությունն ըմպեմ։

Դու լույս ես բերել ինձ հեռուներից։ Կարոտս եփ է գալիս իմ մեջ ու ծանրանում է սրտիս թելերի վրա։ Դու ինձ մի լքիր...

* * *

Հիմա մեր գյուղում ամառ է։ Արևը հունձ է անում, քրտինքի տեղ փոշի թափում գյուղի վրա։ Բարդիների մեղմ շրշյունը շարունակվում է մինչև այգաբաց... հերարձակ զրույց են անում տերևները հոգնած։ Պատշգամբում նստած աստղերն եմ հաշվում ու մտածում ձեր թողած անկշիռ հարստության մասին, զինվորներ։ Ու ցավում է սիրտս բոց, ձեր չվայելած բերկրանքի համար։

Հիմա մեր գյուղում գիշերները շատ կարճ են...

* * *

Երկնքում վառվում են աստղերը, կարոտներս չեն բարձրանում մեռնող ամպերից։ Իսկ ծառերն իրենց սաղարթներն են երկարել երկինքն ի վեր, գուցե նրա՞նք էլ են կամենում բռնկվել անշենջ հրով ու խորտակվել լռին։

Սիրտս թփրտում է անհանգիստ... Բայց ես հույսս չեմ կորցրել, ես կծնվեմ նորից և շաղ կտամ հունդերս հայրենի երկրի անծայր դաշտերում...

Աստղերին չհասած փրփրաբաշ ամպերը մեռնում են։ Սիրտս այրվում է նրանց պես թփրտալու, աստղերի հրով ջերմանալու հույսից...

* * *

Ինձ համար այնքան հեշտ է ինձ ներելը, որ երբեմն խոսել եմ, երբ լռելու պահ է եղել... Պետք չէր լռել, սակայն խոսքս փակի տակ եմ պահել... Չասված խոսքերը երբեք չեն լռում, նրանք լուռ ու դաժան են, խառնում են ներսդ, պղտորում միտքդ ու հոգիտ հանում, ծաղկում են ներսդ ու բողբոջում։ Ձեզնից լսված, չասված խոսքերս լուռ տանջում են ինձ...

* * *

Ձմեռ է... ու ձյունն արծաթ է շաղ տալիս հոգնած մայթերին։ Քամին անտես, անօթևան ոռնում է ու ցուրտ է շաղ տալիս մայթերին։ Դողում են ծառերը լռին և նրանց հետ մի փոքրիկ տերև օրորվում է քամուց, լալիս մանկան պես։

Ձմեռ է իմ այգում ու ձյունն արծաթ է շաղ տալիս հոգնած մայթերին։

* * *

Նա վերջին ճիգով ուզում էր մնալ, չենթարկվել քամու կործանիչ ուժին... Նա օրորվում էր, ուր որ է կընկներ։ Ողջ ուշադրությունս նրա կողմն է, մի փոքր քամու հոսք և նա վայր կընկնի։ Բայց սիրտս կանխագուշակում, զգում է, որ նրա հետ ոչինչ չի պատահի, չի պարտվի աշնանային այդ վտիտ տերևը։

Քամին աստիճանաբար հեռանում է, ու ժպտում եմ թեթևացած... և ինձ է ժպտում այդ դալուկ տերևը...

* * *

Ես գնացի լեռներն ու ասացի կգամ։ Կսպասե՞ս,— հարցրեցի ես հավատով։ Դու ասացիր,— այո։ Բայց ո՞ւր կորավ խոսքդ։ Ամիսներ անց ես եկա քո կարոտից այրված։ Ուշացել ես, ուշացել,— ասացիր։ Ամուսնացել էիր։ Եվ կորավ հավատս, խառնվելով փրփրած ջրի ալիքներին... Ապրում եմ հուշերով, որոնք կան ապակու պես հարթ, քարի պես կարծր մեր սիրո մասին...

* * *

Հենց որ երեկոն կգրկի լռին հոգնած քաղաքի մարմինը լուսե, ես դուրս կվազեմ իմ սենյակից, քո ջերմ կարոտից բռնկվելու։ Գարնան շնչով են այրվում շուրթերս, դու եկ կարոտս մարելու...

* * *

Նստած ենք իրար դիմաց, ձեռքերդ ափերիս մեջ են։ Հաշվում եմ սրտիդ զարկերը, չափում հոգուտ ջերմությունը։ Որքա՞ն բարի ես ու հեզ։ Լուռ ենք։ Նայում եմ երեսիդ անհուն ծովի եզերքին կանգնած, բայց ջրից չհացեցող պատանու պես։ Մենք լուռ ենք, ես նայում եմ քեզ ու նորից կարոտում։

* * *

Մայրամուտ է, արևն արդեն իր վերջին հանգրվանում է... Ներքևում ամեն ինչ խաղաղ է։ Միայն Երկնակամարի անդորրին ձուլվում է թռչյունների իրիկնային համերգը, խաղաղ մարում արևի վերջին շողերի հետ...

Մայրամուտ է, և փչում է իրիկնային կենարար զեփյուռը։ Նրա շնչից օրորվում են վարդերը և իրենց թունդ բույրը խնկարկում օդում։

Դու չկաս, հեռացար մայրամուտից առաջ... Հիմա ինչպե՞ս գտնեմ քեզ...

* * *

Ես չգիտեմ թե քեզ որտեղից պիտի գտնեմ... Արահետները փակվել են վաղուց, ծածկվել են ձյունով։ Դուրս գալ չի լինում։ Ես չգիտեմ, թե քեզ որտեղից պիտի գտնեմ... .Դու չեկար երեկ և ոչ էլ այսօր։ Ես ումի՞ց հարցնեմ քո մասին։

Ո՞վ կիմանա տեղդ, սեր իմ... Ես ինչպե՞ս պիտի գտնեմ աչքերս, որոնք քո կարոտից ջուր են դառել։ Ես որտեղի՞ց գտնեմ նրանց ու համբուրեմ... Ես՝ հոգսառատ պատանիս, փնտրում եմ իմ աչքերը, որ համբյուրեմ իմ շուրթերի ողջ զորությամբ...

* * *

Կանաչ պուրակում աննկատելի իջավ մթնշաղը։ Մեղմ խշշացին ծառերը կամացուկ սկսելով իրիկնային զրույցը։ Հերարձակ ուռին ավելի ցած կախեց վարսերը ՝ թաքցնելով մեզ։ Դա մեր առաջին հանդիպումն էր, հիշո՞ւմ ես...

* * *

Քիչ հետո կժպտա արևը ոսկեփայլ և հողի վրայից կհավաքի մշուշը ցողի... մշուշի հետ գուցե խլի նաև տխրությունը դեմքիդ։ Վաղուց հալվել է ձյունը արևի շիկնանքից, իսկ քո աչքերում պահպանվել է սառույցը ձմռան։ Ու ես սառչում եմ կարծես քո տխուր հայացքից... Դրսում գարուն է, շառաչող արև, ծաղկած բալենի, իսկ դու տխուր ես...

Օ՜, իմ երազների թագուհի, թույլ տուր քո թախծահար դեմքից խլել տխրությունը հիվանդագին... Քիչ հետո կժպտա արևը...

* * *

Դաժան անձրևը ճանապարհներից մաքրել է բոլոր ոտնահետքերը, և ես չեմ գտնում քեզ մոտ բերող արահետն անգամ։ Վաղուց ես գնացել, ու երգտ հուշ է դարձել իմ շուրթերին։ Սիրահար քամին քո մեղմիկ ժպիտների պատրանքն է բերում ինձ, մշուշի մեջ թպրտում է լուսե հայացքդ...

Հիշում եմ շուրթերիդ ու աչքերիդ կրակոտ խաղը։ Մոլորվել եմ, որտե՞ղ որոնեմ։ Դաժան անձրևը ճանապարհներից մաքրել է ոտնահետքերդ։ Ո՞ւր ես երազ իմ...

* * *

Գարունը կանաչ անտառ դարձած թովել է գյուղը։ Հողն անհագորեն բուրւմ է վաղորդյան քնից։ Մեղմանուշ նազանքով հոգեզմայլ մեղեդին ալիքվելով դաշտերի վրա, թռչում ու հասնում է ինձ։ Քամին երգը շուրթերին անհայտ տեղերից բերում է անողոք հուշեր։ Դժվար է մոռանալ։ Երբեմն ապրելը նման է չապրելուն...

* * *

Որոնում ենք մեզ ամենուրեք... և նույնիսկ փոքրիկ, փոքրի՞կ հայելիում։ Խորհում ենք անձայն, բացարձակ լռում։ Մտածում, թե մեր աշխարհը որքանով է մեզ պաշտպան կանգնում, ինչ շնորհում, տալիս և առնում... Մեր հուշերի գրկից հաճախ ցուցակ ենք հանում մաշված, քրքրված և հաշվում ենք տապալված ծառերի քանակը... Նրանք գնացին լույս արարելու... Մեր անուրջներն ու երազները քրքրում են մեզ, որ միայն, միայն մաքուր երազենք, ապրենք շիփ֊շիտակ, ոչ ստվերի պես...

* * *

Անքնությամբ եմ տառապում... Ցերեկներիս ու իմ միջև լոկ միջնորդ են դառնում անվարձ գիշերներս։ Աչքերս չեն գոցվում, ինքս էլ չգիտեմ, թե ինչու... Ստիպում են խոսելու գիշերներս։

Մնում է լոկ ինձ մի բան... լուռ ենթարկվել գիշերներիս թախանձանգին և մտորել իմ անցյալի, իմ ապրածի ու չապրածի մասին... անքնությամբ եմ տառապում... Դուք քուն բերեք իմ աչքերին գիշերներս։

* * *

Փոշոտ ճանապարհի ու երկնասլաց բարդիների հայացքների տակ մի աղջիկ է քայլում տխրադալուկ դեմքով։ Անձրևում է, բայց կարծես նա ոչինչ չի զգում։ Անձրևի երգը տխուր է հնչում աղջկա ականջներում։ Նրա երգը այնքան կարոտ է ներշնչում։ Փոշոտ ճանապարհը մի թմբուկ լիներ կարծես անձրևակաթիլների համար, իսկ բարդենու տերևները լարային գործիքներ։ Նրանք փաղաքուշ ու մեծ սեր էին տենչում, միախառնվելով աղջկա թախծոտ երգին...

Աղջիկը մեծ սեր էր փնտրում փոշոտ ճանապարհին և երկնասլաց բարդիների պուրակում։

* * *

Դու հեռացար անխոս ու սիրտս վիշտ ապրեց։ Դու գնացիր մոլոր, ես մնացի տխուր, և լռությունը ձգվեց, երկարեց... Իմ հառաչանքը մեր խոր կիրճերում արձագանք դարձավ, զարկվեց ժայռերին, քարերին բոսոր։ Արևը ժպտաց ու սրբեց աչքերս, ծաղիկները քնքուշ նազանքով հպվեցին այտերիս։ Գիշերն եկավ, հավաքեց արցունքիս շողերը ու շաղ տվեց լցված դաշտերի անծայր հեռուներում...

* * *

Երբ վերջին անգամ դու եկար, պուրակը նոր էր սկսել պարուրվել մթնշաղով։ Մեղմանուշ քամուց խառնվում էին ոսկեհեր վարսերդ ու թափվում դեմքիդ։ Ես քո սիրած դաշտային ծաղիկներն էի բերել, որոնք թափանցիկ էին մեր ջրերի պես, իսկ թերթիկները արևավառ էին մեր լեռնաշխարհի նման։

Այժմ, երբ քայլում եմ մեր պուրակում, ծանոթ թփերն ու ծաղիկները կարծես զգալով իմ թախիծը, աննշշուկ արցունքոտվում եմ։ Իսկ ես հասկանում եմ, որ դու ևս դարձար թանկագին մի հուշ՝ մեր լուսավոր անցյալի հորիզոնում...

* * *

Նորից առավոտ կլինի ու կգեղգեղան թռչուններն իմ այգու, և կպարեն ծառերս հոգնած ու լռին... Նորից առավոտ կլինի. և ես կկորցնեմ ոսկե հեքիաթներիս թզուկին ու դառնաղի կողբամ ոսկե տեսիլքներիս համար... Նորից առավոտ կլինի ու օրը դանդաղ կճեմի... վարկյանը տարի կդառնա, և ձանձրույթից կհեռանամ այդ հնացած հեքիաթներից...

* * *

Դու եկ, երբ գարուն է բացվել մեր այգում... Երբ զուգվել են ծառերս շղարշով ոսկի։ Քո գալուց ծաղիկներս երջանիկ են զգում, դու եկ կարոտս մարելու ու կփթթեն ծառերս քո ժպիտից, կդայլայլեն թռչյուններն իմ այգու, առվակս կնվագի մեղմածոր, ու կպարեն տերևները բռնկված քո սիրո հրդեհից... Դու կլցվես այդ կախարդիչ գեղգեղանքով ու իմը կլինես, միայն իմը... Եկ կարոտներս մարելու...

* * *

Տղան լուռ շրջում էր բարդիների պուրակում ծեր... Աշնան քամին մոլորվել էր սաղարթներում ուռենիների ու անծանոթ կախարդ մի ձեռք պերճ գույներով էր զարդարել այն։ Ու ծեր բարդիների պուրակում քայլում էր տղան ջահել...

Հետո քամին բերեց տխրությունը տերևների ու շաղ տվեց պուրակով մեկ։

Տղան նայեց տերևներին՝ ափսոսաց, թախիծով լցվեց անափ, հետո քայլեց,չտեսնելով, չիմանալով, որ ոտքերն իր կոխոտում են տերևները լացակումաց, որոնց համար նա քիչ առաջ վշտանում էր...

* * *

Հիմա կպայթի առագաստը մենավոր, դալկահար քամու լուռ հալածանքից և տեսիլքի պես ջրերի վրա կվազեն աղջիկները կիսամերկ, ոսկեկանգուր վարսերով... Եվ նրանց հետ կիսամերկ տղաները իրենց պոետական շնչով կերգեն ծովափնյա գեղեցկությունն անպաճույճ...

Հետո ինչ որ մեկը իր հոգնած աչքերով կհետևի ծովափի կիսամերկ աղջիկներին և տղաներին, ու իր սիրո կարոտը կմարի նրանց ոսկեհեր վարսերում...

Հիմա կպայթի առագաստը մենավոր...

* * *

Պատուհաններ, պատուհաններ... սրտիս մոտիկ պատուհաններ, որքան եմ սիրում ձեզ։ Արևի հետ արթնացել եք ու ժպտում եք մեղմիկ կարոտով և թարթում եք աչուկները ձեր։ Արթնացել եք արևի հետ ու ժպտում եք որպես փոքրիկ լուսաբացներ, պատուհաններ... Իմ հարազատ, իմ մտերիմ, սրտիս մոտիկ պատուհաններ...

* * *

Դու եկ փոքրիկ իմ փոքրիկ իմ, տուր ձեռքդ որպես հավատարիմ բարեկամի ու քայլենք միասին։ Չզարմանալով մեր հաջողությունների ու դժբախտությունների վրա, քայլենք կողք֊կողքի։ Դու որքան սարեր ունես բարձրանալու, քանի՞ աղբյուրներ կառուցելու, քանի՞ տներ... Դե եկ, փոքրիկ իմ, մի ուշացնի ինձ... Քայլենք միասին, ձեռք֊ձեռքի տված, չզարմանալով, որ գարունը գալիս է նաև հունվարին։ Դե եկ, փոթրիկս, դիմացի բլուրը մեզ է սպասում, գնանք բնության գրկում երազելու...

* * *

Ինչ հնչեղ են կանչում զանգերն արշալույսի։ Նրանց որոտընդոստ ձայնից մեր սիրո պոռթկումը վեր է ածվում կարծես իններորդ ալիքի ու իր ուժգնությամբ սրտիս դարպասները բացում բարի մարդկանց առաջ։ Քշում են քամիները ձյունի պես ճերմակ կարոտներս հրկեզ սիրո արհավիրքի ու տարածում փողոցի անսահման լռության մեջ։ Աստղերի հետ լուսեղ երկնքում քեզ եմ տենչում ու երազում հավետ։ Հավատում եմ քո վերադարձին, իմ ոսկե֊ոսկե երազներին եմ հավատում...

* * *

Ամեն օր, երբ դուրս եմ գալիս փողոց, միշտ հանդիպում եմ մարդկանց քաղցր ու ժպտադեմ հայացքների նաև դառը, թախծոտ, դժգույն... Նրանց համար թաքուն մի վառ գարուն եմ, ուրախ ժպիտ եմ պահել ծաղիկներից ձեր պերճ։

Բարությունս եմ բերել մեր լեռնաստանից։ Կաթիլ֊կաթիլ աճած բարությունս ես շաղ եմ տալիս մարդկանց քաղցր ժպիտով... Չեմ ուզում, որ նրանց ճանապարհին աճի ծիլը չարության...

* * *

Ես այս գիշեր բաց եմ թողել պատուհաններս բոլոր։ Թող գա զեփյուռը մեղմիկ արտից ու լեռներից... Թող պարտեզի վարդերս տունս լցնեն բույրերով։ Առուները թող ձորերն իջնեն, կարկաչեն ու քչքչան անխռով։ Գիշերվա մեջ ծղրիդը թող իր հավերժ երգը երգի, իսկ մանուշակները այգուս զարդեր կապեն ոսկեշող։ Եվ թող լուսինը արծաթով ներկի... ես այս գիշեր բացել եմ հոգուս դռները...

* * *

Ինձ ինչ մնաց անցնող տարիներիցս հեռու֊մոտիկ։ Ձեքիցս ընկած բաժակ, ինչպես անցնող օրերս, լոկ հուշը մնաց։ Այդ օրերիցս անցած ինձ մի հյուլե մնաց ձեռքիս մեջ վառվող։ Կարծես թե ինձ ոչինչ չմնաց անցնող տարիներիցս։ Լոկ քո թախիծը մնաց թարթիչներիցդ կաթող և ամպերից իջնող մի ճերմակ ծվեն մազերիս վրա... Ինձ ի՞նչ մնաց, ես ինքս էլ չգիտեմ...

* * *

Իմ աչքերում ունեմ աշնան գույները թովիչ, անշեջ հուրն արևի ես ունեմ իմ սրտի մեջ։ Հողիս թաց բույրը կա իմ հոգու լայն ծալքերում, նաև երկնքի կապույտ անհունը կա... Իմ սիրտը իմ մեջ երազած կարմիր վարդերի խինդը ունի, ժպիտներ ունի իր մեջ անանց ծաղիկների, բայց երգերիս կայծերով եմ ուզում խնդալ ու թռվռալ մանկան նման անհոգ ու ժիր... Ուզում եմ խնդալ անվերջ ու պար գալ լռին քամու հետ մեղմիկ...

* * *

Դու չկաս հիմա... Քո սերդ իմ սկիզբն է օրվա, գալիքի, ապագայի... Եվ արյունս, քո արյունն է, քո անունն է, քո ազգանվամբ, գոյությունը երազներիս։ Իմ հավատն է, հույսն է, իմ վախճանն է սերը քո... ինձ այդպես մի նայիր, ինձ այդպես մի տանջիր, սերդ իմ դավանանքն է։ Ես հիշում եմ քո ժպիտը, քո ժպիտը մի ողջ աշխարհ, դու աշխարհի վրա նշխարհ։ Սերդ իմ տունն է, իմ ժամանակն է, ու, իհարկե, իմ վերջն է անվերջակետ...

* * *

Ասում են, թե գոռոզ ես, բայց մի աղբյուր ես վճիտ։ Անցնում ես քո մեղմ խշշոցով, զարկվում քարերին, քարափներին ամեհի ու ճչոցով փախչում, քչքչում ես հավետ։ Ջուր ես հասցնում սարը, այգիներին պերճ։ Բայց որ մոտդ աճած քարաքոսին լռիկ մոռացել ես հաստադ, դա ես գիտեմ։ Թուփս կիսամեռ է, ինքս թոշնել եմ։ Զուր եմ պճնվել սարերիդ գրկում, իմ տերևները կարոտ են քո ջրին .. Եկ իմ այգուս ծարավից չորացած շուրթերին ջուր հասցրու, եկ դու, ջինջ աղբյուր, խնդրեց ծեր այգեպանը... Ասում են թե գոռոզ ես դու...

* * *

Ամեն ինչին դու կյանքում բարձրից ես նայում։ Մանր գործերում էլ քո առօրյա թերություններ ես ցանկանում գտնել։ Պարզ ու վճիտ ջուրն էլ քեզ համար լի է թերություններով։ Ոչ ոքի չես հավանում։ Նրանց անսահման հոգու լիառատ գաղտնիքների մեջ չես էլ կամենում թափանցել։ Երբ օրվա վաստակաբեկ աշխատանքից էլ հոգնած լինես, նորից չարչարվում և փորձում ես թերություններ գտնել։ Քեզ շունչ ու կենդանություն էին պարգևում իմ բերած ծաղիկները։ Քեզ համար մի ողջ աշխարհ։ Օ՜ որքան, կուզենայի քեզ պարուրել սպիտակափառ քողով ծաղկանց աշխարհի, բայց ափսոս, որ դու կյանքում ամեն ինչին բարձրից ես նայում...

* * *

Գարուն է իմ այգում։ Ծածկվել է ծիրանենին սպիտակափառ քողով։ Մեղուներն անխոնջ եռանդով նեկտար են հավաքում։ Կարծես կարոտներս են հավաքում ծաղկաբույլերից։

Ինչ բարի են մեղուները, իմ ծառը... նրանք իրենց աշխարհն ունեն, իրենց երազները... ինշպես ես, ինչպես դու։

Եվ խեղդելով արցունքներս, գրում եմ երգեր ծառ ու ծաղկի, մեղուների, նրանց աշխարհի ու մեր երազների մասին...

* * *

Հայրենի ջերմ, զուլալ աղբյուրներ, ձեր երգերի մեջ կա մի քնքշություն, դուք մանկան նման կարող եք խնդալ ու բարի կախարդի պես սֆռել լիություն... Ձեր մի կաթիլում արևը անշեղ կապում է կարմի ծիածանը իր։ Եվ դուք ձեր անկանգ հավերժ փառքի մեջ ծարավ չեք թողնում ոչ մի կանաչ, ձեր մի ալիքում ծիծաղն է ճայթում։ Իմ չքնաղ երկրի հավերժ ճամփորդներ, դուք հավերժահոս ու միշտ անհատնում, ձեր եգերի մեջ կա խենթ քնքշություն։

* * *

Բավ է քամի թակես պատուհանս։ Ի՞նչ ես ուզում ինձանից։ Իմ լռակյաց սենյակում ժամանակը կանգ է առել։ Դեղձանիկը կարոտից կուչ է եկել իր վանդակի մի անկյունում ու իր տխուր հայացքով ինձ ուղեկցում է։ Ուզում եմ, որ դու գաս ու նստես պատուհանի գոգին։ Բայց չէ քամի, զուր մի թակիր պատուհանս։ Մենակությունը ինձ լռության գիրկն է մատնել։ Կարոտից ձուլվել են երազներս հրկեզ։

Կարծես ոչինչ չունեմ բողոքելու քեզանից։ Սիրտս թախծում է քո կարոտից, բայց թե լեզուս, ա՛խ այդ լեզուս անիրավ խանգարում է մտածմունքիս։ Չեմ կարողանում կտրվել մեր դառն անցյալից... Բավ է քամի, թակես պատուհանս, ես քեզ չեմ ուզում տեսնել...

* * *

Աստղերն ի՞նչ են ուզում, աստղերն ի՞նչ են երգում։ Ինչո՞ւ են թախծում աստղերն այսօր։ Նրանք իմ սերն են, թախիծն են անտրտունջ, արցունքն են բյուրեղյա... Անզուսպ քրքիջ են վարաքիչ։ Սխրանք են, սլացք ու բարձունք։ Կարոտ են, հույս են աստղերն այս։ Նրանցից հավերժ չկա ոչիչն ու չի լինի։ Նրանք տենչանք են եղել, ձգտում ու վառ երազանք, անվերջ թախիծ են եղել, քանի երկար֊երկար տարիներ։ Նրանք հեռվից կանչող փարոս են եղել։ Նրանք հույս են, հավատ...

* * *

Գարնան զարթոնքի հետ ծնվում ու մեռնում են ձյունե փաթիլները ճերմակ... Գարուն է, հողը եփ է գալիս իր մեջ, գոլորշին բարձրանում է ծուլորեն ու պարուրում ինձ։ Քո շուշանաթույր կեցվածքի մեջ իմ կարոտած արտի մասունքներն եմ փնտրում։ Քեզանով եմ արբել իմ գարուն, իմ հեքիաթների լուսե թագուհի։

Գարնան զարթոնքի հետ ծնվում ու մեռնում են ձյունե փաթիլները ճերմակ...

* * *

Գնացել եք անվերադարձ։ Ձեզ տանող ճանապարհը կա, թախծով սպասում է ձեր տունդարձի երգին։ Հիշվում եք ամեն քայլում, փողոցներում դուք ձեր ծառերն ունեք հավերժահարս։ Գարնան ծաղիկները հեզահամբույր ձեզ են սպասում, թիթեռները ձեր կարոտից ձուլվում են լույսին։ Օ՜,զինվորներ, թոթափեցեք ուսերից ծանրությունը դարի և այցի եկեք ձեր մայրերին... Եկեք քայլելու մեզ հետ ձեր փողոցներով...

* * *

Մանկությունից, երբ հասկացա կյանքը խոր, ես աստղերի ցոլանքները սիրեցի։ Իմ կապույտ երկինքներում հեռավոր ես իմ հոգու տենչանքները սուլեցի։ Երազիս մեջ տարիներս հեռացան, դարձա խոհուն, մտածող ու վստահ։ Ինձ աստղերը ավելի ջերմ մոտեցան և ինձ համար դարձան էլ ավելի սիրելի... Ես աստղերի ջերմությունը սիրեցի ու արևի լույսը հպարտ... Ես նրանց գովքն արեցի...

* * *

Այդպես լուռ ու տրտունջ կնստենք իրար կողքի ու մեր մենամարտը նրա հետ ոչ մի արդյունք չի տա։ Կանցնի դա էլ։ Ոչնչի մասին չենք խոսի... Կնստենք ու կնայենք լուռ իրարու։ Հետո կփորձենք աստղերը հաշվել...

— Տես իմ աստղն է մարել,— կասես դու,— ժամանակն է հեռանալ... Բայց դու սպասիր, ախր, մենք դեռ իրար ոչինչ չասաց ինչպես գնանք։ Եվ մի կարգին չենք էլ զրուցել իրար հետ։ Սպասիր, լսիր, մի գնա։ Ա՜խ, այդ ժամանակը, ժամանակը... Զուր անցնում է հավերժության գիրկը։

* * *

Կա անանց տխրություն քո դեմքին և ժպիտ քո բարի աչքերում կապուտակ։ Երկինքը քնքշագին շողում է հայացքիդ անհունում։ Քո ամեն մազը սպիտակ, մի կյանք է առհավետ տխրալից, հանել է քո հոգին գեղեցիկ... Խոսքերդ մոռացման վարդեր են, ինձ համար հավիտյան անմոռաց... Ինչպիսի՜ ձգտումներ, տենչանքներ և խիղճ, կամք, հավատ ու սեր բնության կամքով տրված, թողել են ինձ որպես ժառանգություն։ Կա անանց տխրություն քո դեմքին...

* * *

Հոգիս լցված է ծաղկունքով, ամպերով սպիտակ ու փրփրաբաշ, աստղերով լուսերես, արևի ու լույսի շողերով թափանցիկ և կապույտ երկնքով վեհորեն։ Հոգիս լցված է խնդությամբ տխրության։ Անսահման վիշտ կա իմ սրտում։ Եվ հավետ մաքրությամբ բնության և զվարթ տենչերով բազմագույն։ Առհավետ լցված է, ողողված իմ հոգին, կարոտով, հույզերով և սիրով անհիշատակ։ Եվ դառը արցունքով է լցված անսահման տանջանքի, և երբեք չի եղել այն դատարկ...

* * *

Այսօր իմ ծննդյան օրն է։ Ես վաղ արթնացա մեր դաշտերի պես։ Դրսում ձյուն էր սաստիկ, փափուկ֊փափուկ ձյուն, որ վերցնում ես ձեռքերիդ մեջ և հալվում է վարկյենական։ Ես պատուհանս դանդաղ բացեցի, փաթիլները թող հյուր գան, շնորհավորեն տոնս... Շատ շատերի հետ ողջագուրվեցինք և հեռացանք հետո։ Հետո ես հիշեցի իմ անցած օրերի ձայնը։ Ականջիս մեջ կարծես հիմա էլ զնգում է... Խլեցի ձայներ արևից, ասացի, որ դու իմ մայրն ես։ Հետո արթնացա և զգացի, որ երազ էր։ Դրսում ոչ ձայն կար, ոչ էլ... Պարզապես ես ձայն շատ եմ սիրում...

* * *

Եվ ամեն գիշեր, երբ փակվել են ուզում աչքերս, ես փակում եմ այն ու փորձում հիշել ցերեկով տեսածս այն բոլոր աչքերը սիրուն ու կլոր, անբիծ ու մաքուր, կապույտ, սևաթույր։ Ինչպես երազիս հեքիաթները վառ, այդ աչքերը շարել եմ մետաղաթելի վրա որպես հուլունքաշար... Որքան աչքեր եմ շարել իմ հոգնած կոպերի տակ ու այդպես շարունակ փնտրում եմ նոր աչքեր և փորձում եմ համեմատել քո աչքերի հետ։ Ես ինքս կորցրեցի քո աչքերը ձնտրելով։ Բայց մի օր էլ ես կգտնեմ քեզ իմ երազները կորցնելով։ Քո աչքերը ամենալավն են ինձ համար եղել. նորից նոր աչքեր եմ փորձում գտնել...

* * *

Կրկին մեր այգի եկար... ՈՒ տանջված դեմքս բռնկվեց քո ջերմ սիրո հրացոլք բոցից... Օրվա թոհ ու բոհի մեջ քեզ գտա քամու հետ վշտերս կիսելիս... Օ՜, որքան կուզենայի քեզ ծածկել դեղին ծաղիկներով։ Դեռ մանկուց մայրս ինձ համոզում էր, որ դեղին ծաղիկը ատելութան նշան է։ Ես չէի հավատում, բայց ներքուստ շատ էի մտածում... ու վարսերդ շողում էին դեղին֊դեղին արևի տաք համբույրից։ Անթառամ ծաղկի էիր նման ու բուրում էին անդադար... Հոգնությունից օրվա թոթափել ուզեցի մի պահ ու շոյել ցանկաց վարսերդ ոսկեհեր ու դու... Թացեցին աչքերս այդ երազի համար...

* * *

Երկինքը կիտել է հոնքերն իր ամպե ու խուլ անձրևում է... Մաղում է աստղեր մայթերի վրա, փողոցներին մեր, որ իմն է, քոնն է... նրանն է ու լուռ շշուկով խոսում պատուհանիս հետ... Ի՜նչ սրտացավ է անձրևը այս տաք, որքան հոգատար, ազնիվ ու բարի։ Որքան հույզեր կան նրա մատներում։ Ականջներս ինչ խոսքեր են լսում անձրևից, իմ պատուհանի հետ է խոսում նա, թե ինձ է գտել և անձրևային սեր է փսփսում։ Երկինքը կիտել է հոնքերն իր ամպե և երգ է մրմնջում պաղ, սարսռու, սիրաշաղախ։

* * *

Գարնան փթթուն ծառի նման, դեղին հագած արևի պես հորդուն լինենք։ Աշնան շռայլ բարիք լինենք։ Կարիքն ինչ է հեռու վանենք, լուռ հավաքենք մեր մոլորված որդիներին աշնան շռայլ սեղանի շուրջ ու մեղրածոր բերքից հորդուն նեկտար ու ցող իրար հյուսող մեղու լինենք։ Երկար֊երկար անգործ ու լուռ չթափառենք մաշված ու հին մայթերով մեր ու չիջնենք անձավները, հոգու երազներով վառ մենք տարվենք ու քննենք ինքներս մեզ ու միշտ մնանք ալեկոծված։ Ամեն հոգի մի լուռ ճրագ, մի ջութակ գիտե լացել ու խնդալ։ Աշնան բարիք լինենք շռայլ...

* * *

Դու գնացիր ու ես ոչինչ չզգացի։ Տառապանքիս ծովում մենահար քամին քշում է առագաստս դեպի քեզ։ Հեռացել ես, բայց ես կմնամ միշտ հեզ ու հեզ...

* * *

Այս ի՞նչ է պատահել, ծառերն էլ են ձգտում։ Նրանք էլ են ուզում արևին գրկել։ Օ՜, դժբախտություն, մեղք են ծառերը։ Փոքրիկ շիվ էի,երբ ելա հողից, զգացի համբույրը արևի։ Իմ ընկերները վաղուց են հեռացել... Երևի ծառերն էլ են զգացել հմայքը համբույրի։ Ես միշտ ունեի խորը, շատ խորը թաղված։ Ընկերներս կարկտահարվել էին, արևն ուշացել էր։ Այդժամ վիշտս փարատելու համար արևի գրկում ուզեցի հալվել։ Իսկ, ծառերին ինչ է պատահել, նրանք էլ վիշտ ունեն։ Ինչ մեղք են ծառերը, ինչպես ես, ինչպես երազները մեր...

* * *

Հողագործն իր լիաբուռն ձեռքերի ճոխությունը տվել է շառերին։ Առատ, հյութալի պտուղը դուրս է բերել հողագործին աշխատանքի։ Աշո՜ւն է, աշո՜ւն։ Ծաղկաժպիտ ծաղիկներով ու մրգերով լեցուն ոսկե աշուն։

* * *

Ես կգամ, կգամ հեռվից, գարուններ կլինեն շուրթերիցս կախված, կարոտներս լույս հրաշք կդառնան, կլուսավորեն ճանապարհս մեղմիկ կարոտով։ Ես կգամ ու կվառեմ հոգուս ճրագները բոլոր, դու կուրախանաս և կգրկես ինձ։ Երազդ իրականություն կդառնա և հարություն կառնի, այդժամ ես կհեռանամ...

Ու մեր հեռացումը կդրոշմվի ժամանակի անսահման լռության մեջ, մենք չենք լինի, կարոտս մի ճիչ կդառնա և կթռչի դեպի քեզ... Էլ երբեք չի դառնա երազ, երբ երազս հարություն առնի... Կգաս... և գարուններ կլինեն թևերիս...

* * *

Աղջիկը քայլում էր փողոցում։ Մութը, տանջանքը ձուլվել էին նրան։ Իրար հետ էին խոսում ու քայլում փողոցում։ Հետո անցան պուրակում, սիրահար զույգեր էին համբյուրվում։ Պուրակն էլ լռւռ էր։ Փողոցում աղմուկ չկար։ Փռել էր գիշերն իր վարսերը և հսկում էր պարզկա երկնքում լուսինը ճերմակ։ Աղջիկը, տանջանքը և մութը եկան տուն, փակեցին դռները ու սկսեցին հմայվել աստղերի բույրով։ Նրանք փղձկացին միասին, միահամուռ, նրանք ձուլվել էին միմյանց...

* * *

Դեռ մանկուց սիրել եմ սպիտակ ամպերը, նրանցով եմ տարվել սիրահարի պես, ժամերով դիտել եմ լռին պատուհանիս գոգին բազմած։ Զննել եմ ամպերի սահումը հանդարտ։ Ինձ հուզում էին հավետ անդարձ սպիտակ ամպերը բոսոր։ Ես սիրել եմ երկնքում մարող ամպերը ճերմակ, ձյունե ամպերն եմ սիրում վարդե, ամպերի մեջ մեղեդին տխուր, որոնք երկնային հովերին գերի՝ անվերջ գնում են, չգիտեն թե ո՞ւր... Նրանք աշխարհն առած իրենց ոտքի տակ, անղեկ լողում են ճամփով երկնային...

* * *

Ծփում են ոսկեհեր արտերը մեղմանուշ քնքշությամբ։ Եվ օրորվում են շեկ հասկերը ցորենի ցփուն արտերում։ Արտի ճամփին սպասում կա,իսկ արտում ցորենի պես հասունացած առատության երգն է կանչում կոմբայնավարին։ Ուրեմն առատ հարստությամբ հղի արտերը պետք է հնձվեն։

Հացքաղի օրհնանքը արտ պիտի գնա հնձվորի հետ... Ու սկսվում է հունձը... Դեղին ծովերի նավավարները արտ են մտել։ Նստեցին անծայր թվացող դեղին֊դեղին տարածություններին...

«Հարստությունը ծով է այս տարի, սերմնացանի հողին պահ տված մի հատիկը տասնապատկվել, հարյուրապատկվել է, հարկավոր է աշխատել տքնաջան, պարզերես լինել գյուղի առջև»։

Ահա և ցորենի առաջին բույրը... արտերում միալար աղմկեցին կոմբայները և ցորենի դեղին շիթերը հոսում են մեքենաների թափքերում... ծփում են ոսկեհեր արտերը մեղմանուշ քնքշությամբ...

Արտերի եզրին սպասում կա...

* * *

Լուռ գիշերների հետ մենակ թափառե եմ ես փողոցներում։ Թափառել եմ անխոս, անհույս օրերիս մտածմունքով լի... Իմ կարոտներս կապող կամուրջներով, երազային անիրական արահետներով եմ քայլել։ Եվ իմ հեռուներում ես տեսել եմ ճերմակ կրակներ, որ կարապների թևերով թռչում են դեպի ինձ։

Իմ կարոտներն են գալիս ինձ, կարոտներս պերճ, անիրական հուշերով։ Լուռ գիշերների հետ մենակ ես թափառում եմ փողոցներում չզգալով իսկ, որ ոտքերիս տակ սպանում եմ ժամանակը...

* * *

Փոքրիկ առվակը մեծ երազանք ուներ։ Հոսելով անցնել դաշտերն ու լեռները, հասնել ծովին, փարվել նրա տաք գրկին ու հեղել նրա կուրծքը տաք արցունքներով... Բայց ճանապարհին, երբ նա իր մեծ երազանքով առաջ էր սլանում, շեղեց ծեր այգեպանը տոթից չորացած ծառերի շուրթերին ջուր հասցնելու։

Փոքրիկ առվակը չզգաց, ինչպես անցավ ժամանակը, չզգաց էլ, որ մեծ գործ է անում։ Եվ մի պահ, երբ կարծես արթնացավ քնից, այգին ծածկվել էր սպիտակափառ քողով։

Երջանիկ էր առվակը, իրականացել էր նրա երազանքը։

* * *

Ես իմ մեջ հավաքել եմ մեր ծովերի անզուսպ տառապանքը։ Արևի հուրը, գիշերային ձայներն ունեմ իմ մեջ, հողի կանաչ աղմուկն ու սառնությունը ձմեռային գիշերների։ Ես կարող եմ ճեղքել֊անցնել ամեն պատնեշ խելագար քամու պես։ Բայց և այնպես չգիտեմ ինչու խեղճացել եմ այսօր։ Պետք է իմանամ չափը խոսքիս... իմանամ՝ որտեղ խոսեմ, որտեղ ձայնակցեմ...

Քայլում եմ փողոցով, զուր վատնելով ժամանակը։ Չեմ էլ զգում, որ իմ քայլով տրորում եմ գույնը լույսի... Մենք երբ պետք է տարբերենք գույնը լույսի... Մենք, երբ պետք է տարբերենք գույնը լույսի՝ մթան և լույսի սահմանագծում...

* * *

Ախր, ես ինչպե՞ս աշխատեմ այս երեկո... Իլիկս չի պտտվում, մայր իմ։ Հովվի տղան անցավ պատուհանիս մոտով կակաչների փունջ կար ձեռքին։ Ախր, ես ի՞նչ անեմ, մայր իմ։ Նա անցավ ու ժպիտ չկար աչքերում։

Ախր, ես ինպե՞ս գործեմ կարպետը մայր իմ, նա չժպտաց և ծաղիկների փունջը չնետեց պատուհանից ներս։ Ծամերս հյուսել եմ։ Մի՞թե ես վատն եմ, մայր իմ։ Հովվի տղան անցավ մեր դռան մոտով, աչքերից կարոտ էր ծորում։

Ախր, ես ինչպե՞ս երգեմ այս երեկո .հովվի տղան լալիս էր, մայր իմ...

* * *

Գարնան կարոտ կար քո շուրթերին, երբ գնացիր։ Դու ինձ համար մի ողջ աշխարհ էիր։ Եվ ես ուժ էի առնում ոսկեհեր վարսերիցդ և իմ հուզաշխարհն էր բացվում քո առաջ... Հոգեզմայլ մեղեդին դիմացի այգուց գալիս ու պարուրում էր մեզ։ Մենք մեր աշխարհն ունեինք ու տարբեր֊տարբեր հայացքներ։

Դու լեռներն էիր գնում մտքով։ Նրանց զոությանը հասնելու համար, իսկ ես ցասում, ծով ալիք դառնում, ցանկանում էի փշրել ու փշուր֊փշուր անելով անտակ հատակները տանել քո վեհությունը։

Մենք տարբեր֊տարբեր մարդին էինք։ Դու գարնան կարոտ ոսկեհեր աղջիկ։

* * *

Ձմեռն է դանդաղ ճյուղերից կախվել։ Մանրիկ, աննկատելի փաթիլները ծածկում են տանիքները, փողոցը, այգին ու մեզ... Մենք երկուսով ենք պուրակում և շրթունքներով հավաքում ենք երկնքի ճերմակ մարգարիտները...

... Ու իմ կարոտը ձգվում է դեպի քեզ և դառնում երազ... Քո գալուց ես ինձ երջանիկ եմ զգում և կյանքը մի երգ է դառնում լուսավոր...

Արի, որ ծաղիկներս բուրմունք ունենան, երգերս՝ թևեր ու հնչյուն։

* * *

Թափվում են ոտքերիս տակ տերևները աշնան։ Նրանք հատ֊հատ պոկվում են ծառերից և օրորվելով իջնում։ Աչքերիս առաջ նրանց վերջին պարն է, վերջինւ։ Որքան դաժան է ժամանակը...

* * *

Չգիտեմ ինչո՞ւ եկավ և վաղուց մոռացված մի հեռացած աշխարհ բերեց՝ ծանոթ բույրերով ու երազներով և ինձ պարուրեցին մի պարզ հիշողությամբ։ Քեզ տեսնելիս կարծում էի, թե ժպիտդ անմար փարոս է իմ ճանապարհին։ Դու նման չէիր երբեմնի երազածս ծաղիկներից և ոչ մեկին։ Դու քո բույրն ունեիր, սիրած շաղախ ժպիտդ մեղմ ու քաղցրիկ...

... Ու ես շտապում եմ, երբ ակամա հայացքս հանդիպում է մայրամուտին։ Մայրամոտ էր, երբ գնացիր։ Խնդրեցի այնպես չանել, որ հազիվ քեզ գտած կորցնեմ։ Ու մի օր էլ տեսա, որ ա չքերիդ մեջ տխրություն եմ թերթում։ Դու կարոտս էիր զգում։ Հաճախ լուռ կարոտս ճիչ էր դառնում, խելահեղ մի վազք։ Եվ իրոք, գարնան բույրով լցված մեր սրտերն հեռացան իրարից։

Եվ ապրում ենք հիմա առանձին... հազիվ իրար գտած կորցնում կրկին...

* * *

Պուրակի մելամաղձոտ լռության մեջ միայնակ էր ուռենին։ Դատարկ էր նստարանը։ Փռել էր ուռենին իր շեկ վարսերը ու արտասվում էր։ Գանգուրներս քամուն հանձնաց քայլում եմ պուրակով։ Գնում եմ ուռենու հետ թախիծս կիսելու։ Քամին արթնացնում է հուշերս ու ես շտապում եմ ուռենու մոտ կարոտներս խառնելու նրա արցունքներին...

* * *

Քիչ հետո կթխպի երկինքը ու կսկսի անձրևել։ Կարոտիս ու հուշերիս գրկից կվազի մի մանուկ գարնան թռչնի թևերով։ Արծաթե լարերը կկախվեն երկնքից և դաշտերից կվերադառնա հոտը վախվորած։ Կանձրևի ու կհրճվի հողվորը թաքուն կարոտով։

* * *

Ծառերից տերև պոկվեց ոսկեգույն, նախշուն։ Անտառում մի շշուկ լսվեց աշուն է, աշուն... Հողի մի բյուրեղյա կաթիլ գունաթափ ցողունին սառեց ու մի արահետ ոսկու մեջ կորած ճչաց՝ աշո՜՝ւն է, աշուն։ Մշուշի մի ծվեն առած քշում է գիժ քամին խելագարի պես, անտառւմ իր գույնը գցած թախծոտ խշշում է...

* * *

Վաղուց փթթել են ծաղիկներն իմ պարտեզի ու ամեն գարնան, նրանց հետ քո գովքն եմ անում և հավատում, որ կգաս... Քեզ են սպասում ալ վարդն ու կակաչը հեզահամբույր։ Նրանց ծաղկաթերթերի մեջ մի վառ կարոտ կա պահված, դա իմ սիրո կարոտն է։ Արի որ քեզ ալ վարդեր նվիրեմ ու կակաչներ սիրուն, ինչո՞ւ ես ուշանում։ Եկ քանի դեռ կարոտս չի մարել...

* * *

Թռչում է ժամանակը։ Եվ ժամանակի թևի տակ դարերի սլացքն է։

Արթնանում են նոր դարեր՝ ժամանակի ձայնից, բայց ավաղ, ես չեմ լինի այդժամ։ Եվ կյանքը, որ այդքան ես սիրում եմ՝ լոկ արձագանք է մի։ Ժամանակն ու ես քայլում ենք միասին։ Մենք երկորյակներ ենք։ Մազերս ձյուն է իջել պաղ, սարսռուն, թռչում է ժամանակը...

* * *

Ջրերի արծաթ լարերի վրա երգում է առուն, ձնհալի բույրով այցի է եկել ինձ, մի կանաչ գարուն։ Ինչքան հույզեր է բերել գարունն այս տաք, իմ երազները լուռ բռնկվել են ջահել կրծքիս տակ։ Որքան հույզեր է բերել գարունն այս ու որքան բերկրանք, նոր սեր է բերել, ծառ ու ծաղիկ շատ։ Ծխում է սիրտս թաց հողի նման, այս գարնան հետ բոլոր հավքերս եկան, միայն դու չեկար, դու իմ հեզանազ...

* * *

Այսօր հուզվել ու շիկնել ես, ի՞նչ է պատահել... Միգուցե գարունն է մեղավոր, որն եկել է աննկատելիորեն և բազմել խոհերիդ գահին, կամ թե արփին ոսկեհեր, որ հպվել է այտերիդ։

Գուցե ծաղիկներն են մեղավոր, որ քո ծաղկամանից ժպտում են մանկան պես ուրախ կարոտով։

Երջանկության անափ ժպիտն է անարգել խուժել աչքերիդ մեջ և խառնվել այնտեղ հյուսված գարնանային երազներին քո ոսկեթև։

Գուցե ինքս եմ մեղավոր, որ անցա քո բաց պատուհանի մոտով և կարմիր կակաչների փունջը նետեցի պատուհանից ներս...

Ի՞նչ է պատահել, այսօր հուզվել ու շիկնել ես։

* * *

Հագիր զգեստներդ պերճ ու հմայվիր գեղեցկությամբ քո շրջապատի, հավիտյան անդարձ երազանքներով դու տարվիր և քայլիր աստղերին ընդառաջ...

Բայց թե հոգիս. ես գալիքին երջանկությամբ եմ նայում, սիրահարված է հոգիս ներկայով։

Անցյալը դարձյալ սիրտս է հմայում։ Սիրում եմ կյանքը, աշխարհը երազ ու երկինքների կապույտը անծիր։

Կյանքից առհավետ ծարավ կմնաս, թեկուզ աստղերի ճամփեքով անցիր։

* * *

Պուրակում մերկացել է լռությունը։ Աշնան դալուկ քամին ծառերից պոկել է վերջին տերևները ու շաղ տվել պուրակով մեկ։ Սպասումից հոգնել էր աղջիկն ու սպասում... Պատուհանս քանդակվել է բազմաժպիտ զարդերով, իսկ փողոցում մանկան ծիծաղ կա։ Ցուրտը ներս է խուժում պատուհանիս արանքներից, սակայն ես ոչինչ չեմ զգում։ Իմ հոգում գարուն է իջել, ես քեզ եմ տեսել, քեզանով արբել... Ձմեռ է ու ձյունն... և մանկան ծիծաղ, դու ինձ հետ ես...

* * *

Երբ կարոտից եմ հուզվել, երբ սիրո ծովն եմ սուզվել, ե րբ գարնան ծառերի ծաղկելուց շիկնել ու հուզվել եմ ես, դու ինձ հետ ես եղել միշտ, իմ կողքին ես եղել միշտ, իմ գարնան երգիս հետ հյուսվել... Վիշտ ես բերել իմ հոգում, խինդ ես բերել դու կրկին, տիրակալ ես եղել միշտ իմ հոգու վառ գանձերին...

Բայց դու սրտիս ճամփեքին կարոտս ես վառ պահել, իմ ձմեռվա այգում խեղճ աղաչանքով, ախ, երբեք ոտք չես դրել սիրով լի... Քո կարոտից եմ հալվել, հալվել ու լույս եմ դառել և քո ճամփան եմ զուգել...

* * *

Դու ինձ համար անմեկնելի հոգու գանձ ես, որ փնտրում եմ ու չեմ գտնում։ Քարափներդ ու լեռներդ սրտիս մոտ են ու սիրելի։ Նրանց գրկում եմ ես թողել մանկությունս։ Դու շենս ես, այգիս, որից ամեն օր գոյությունը պաշտպանելու համար լոկ մի պտուղ եմ քաղում հասած իմ տանջանքովս հպարտ քեզ ջրում եմ իմ կարոտով։ Դու միայն երգ չես ինձ համար... Տունս ես, օրրանս, շեն ու նորոգ իմ տաղերով, հայրենններով հարուստ։ Դու իմ սրտիս վառ ճրագն ես աղոտ։ Առանց քեզ ես ինչպես ապրեմ ու շնչեմ օդն այս, խմեմ ջուրը պարզ ու վճիտ։ Նրա մեջ քո մաքրությունն է։ Առանց քեզ ինչպես գոյատևեմ, բարձրանամ... Հոգուս գանձն ես անմեկնելի, Հայաստան աշխարհ...

* * *

Փոքրիկս, բավական է երկար կանգնես շուկայում ու փորձես վաճառել հայրիկիդ պատրաստած թղթե ծաղիկները։ Խորթ են նրանք իմ սրտին, ոչ հոգի ունեն, ոչ բույր, նրանք սիրտ չունեն, ե րազներ, ինչպես պարտեզիս վարդերը պերճ... Մարդիկ, իզուր եք դուք կեղծ ծաղիկներ գնում... Կան կյանքում մարդիկ թղթե ծաղիկների պես, որ արտաքուստ գեղեցիկ են թվում։ Սակայն ներքուստ անսիրտ֊անհոգի են նույնպես, ինչպես ծաղիկներն այդ կեղծ քո ձեռքի։ Թղթե ծաղիկներ չեմ սիրում...

* * *

Կանգ առ ժամանակ, բավական է այդքան արագ դու թռչես։ Ի՞նչ եմ թողել ես հեռվում, որ այրվում եմ տխուր։ Մազերս ձնակոլոլվել են փոթորկից այն մահաբեր։ Բավական, ինձ առ թևերիդ, գնանք միասին հեռու հորիզոնի անծայր անդաստանը։ Այնռտեղ է իմ տունը, ծաղիկներս այնտեղ են անշիրիմ... Ինձ առ թևերիդ, քամի ու թռչենք միասին դեպի հորիզոնը։ Պետք չեն ինձ արցունքներն աղեկեզ։ Հոգուս կարոտից անմար դեղնածաղիկը շիկնել, կապտավուն երիզներով է պատվել։ Բայց մի տխրիր, ծաղիկ իմ ոսկեվորիկ, տղաս կգա և կհանի քեզ նորից արմատներով պերճ ու կտնկի իր այգում։ Նա ձեզ շատ է սիրում ծաղիկներ։ Բայց ձեր կարոտը մի վառ ծաղիկ դարձավ մեր սրտում։ Բավական է ժամանակ, բավական... Ինձ դիր քո թևերին... գնանք որդուս համար նոր ծաղիկ փնտրելու...

* * *

Ամեն օր, երբ դուրս եմ գալիս փողոց, հանդիպում եմ մարդկանց քաղցր ու ժպտադեմ հայացքներով նաև դառը, թախծոտ, դժգույն... Նրանց համար ես թաքուն, մի վառ գարուն եմ, ուրախ ժպիտ եմ պահել ծաղիկներից մեր պերճ։ Բարությունս եմ բերել մեր լեռնաստանից։ Կաթիլ֊կաթիլ աճած բարությունս ես շաղ են տալիս մարդկանց քաղցր ժպիտով։ Ձեմ ուզում,որ նրանց ճամփին մի օր աճի ծիլը չարության...

* * *

Խոսիր, ինչո՞ւ ես լռում։ Խոսիր, որ ես ինձ գտնեմ։ Ես ինձ կորցրել եմ այս աննշան լաբիրինթոսում։ Խոսքիդ եմ կարոտ, երգիս, ձայնիդ եմ կարոտ։ Խոսիր, որ զգամ դու կաս, որ կարող եմ շոշափել երգիդ համը։ Խոսիր, որ ես ինձ իմ մենության մեջ չզգամ, ինձ լքված չզգամ, ես ապրեմ իմ մեջ... ապչեմ... Խոսիր, որ ես զգամ, որ դու կաս։ Խոսիր, ինչո՞ւ ես լռում...

* * *

Փոքրիկ աղջնակ էիր մեր բակում։ Վազում էիր ու թռչկոտում ինքդ քեզ հետ։

Ոչ խաղընկեր ունեիր, ոչ էլ... Իմ պատուհանիս տակ աճած ծաղիկներն էին քեզ հրապուրել... Փարվում էիր նրանց և անվերջ ուզում էիր այդ ծաղիկների գրկում զմայլվել։ Հասունացել էիր, ամուսնանալու աղջիկ դարձել։ Ես մոտեցա, որ քեզ գրկեմ, ըմպեմ բույրդ հոտավետ։ Բայց դու սարի եղնիկի էիր նման, պուկ եկար ձեռքիցս ու փախար։ Եվ հիմա, որ նստած ենք իրար դիմաց, մեր այգում, ուզում եմ քեզ նորից իմ գիրկն առնել, դու քո մեղմիկ հայացքով աղերսում ես չի կարելի։ Այդ երբ սովորեցիր այդ չի կարելին... չէ որ դու իմ գրկում ես...

* * *

Ես անհոգ մանկան եմ նման և իմ աչքերից չի պակասում արցունքը պարզ ու սիրակարոտ։ Ես անմեղ մի թռչնի եմ նման, որ փորձում եմ երգել ձեզ համար։ Բայց երգս տխուր մի կանչ է մեր հայրենի հեռաստանների։ Ես մի կանաչ ծառ եմ,պտուղներս քաղցրահամ։ Եվ դուք թռչուններ, եկեք ու բույն դրեք իմ ճյուղերին։ Զգույշ կտցեք պտուղներս քաղցրահամ։ Եվ դուք թռչուններ, եկեք ու բույն դրեք իմ ճյուղերին։ Զգույշ կտցեք պտուղներս, զովացեք իմ հովանու տակ։ Ես անհոգ մանկան եմ նման, մի անմեղ թռչունի, զովացեք իմ հովանու տակ։ Ես անհոգ մանկան եմ նման, որ ծառ լինելս զգամ...

* * *

Բավական է, փոքրիկ ծաղկավաճառ աղջիկ, քո անմոռուկ հայացքով խաղաս սրտիս հետ։ Քո ծաղիկները թունդ բոց ունեն։ Ու ես չեմ կարող անտարբեր անցնել քո ծաղիկների կողքով։ Եվ անգամ, երբ աշխատանքից հոգնած տուն եմ վերադառնում, փողոցի մի անկյունում կանգնած ես լինում ծաղիկները ձեռքիդ, մանկությունս է հետ գալիս։ Ինքս էլ վազում էի ոտաբոբիկ... ձյուների միջով, ձնծաղիկներ հավաքելու։ Մեր փոքրիկ սարերում շատ ձնծաղիկներ կային։ Ես միշտ առաջին փունջը ուսուցչուհուս էի նվիրում։ Հիմա, ինչպես միշտ, կանցնեմ քո մոտից և մի փունջ ծաղիկ կվերցնեմ իմ ծեր ուսուցչուհուն նվիրելու համար։ Շնորհակալություն, մանկիկս, դու մանկությունս ես հետ բերել... Քո բերած ծաղիկները թունդ բույր ունեն...

* * *

Գնացիր ու քեզ թվում է... որ իրոք մնացի մենակ։ Բայց թվում է հաճախ որ սիրտս չի լցվի խնդությամբ բարի, որ աշխարհում միայն դու էիր, ուրիշ ոչ ոք չէր կարող ամոքել իմ հիվանդ սիրտը... Սիրեցի այս անգամ ավելի խորը, անթև ամպերը, սարերի բարձրաբերձ գագաթները։ Բայց ինձ համար դատար կլիներ աշխրհը, եթե նրանց կողքին չլինեիր դու իմ կյանքի միակ ուղեցույցը։ Բայց ո՞ւր ես դու, իմ երազների ոսկեհեր տիրուհի, որտեղ փնտրեմ քեզ, ինձ համար անհասանելի բարձունքուն կանգնած իմ սեր առաջին, իմ հոգու աստղ, իմ լուսեղ երազ...

* * *

Իմ կանա՜չ֊կանաչ տերևները հիմա փսփսում են լռին իրենց հեռացումի մասին։ Կամացուկ են փսփսում, որ ես չլսեմ իրենց հրաժեշտի խոսքը։ Որքան դաժան է ժամանակը։ Իմ տերևների սերը զուլալ է, մաքուր, ինչպես արցունքն, ինչպես աղբյուրը լեռնային վճիտ։ Իմ կանաչ֊կանաչ տերևներում այրող հուր կա և ջերմություն, աշնան թախիծ կա, դառը վիշտ կա, հավերժություն, սիրո բույր կա։ Սոսափում են տերևներս և երգ է դառնում փսփսունը նրանց անհնչյուն ու հալվում անշուք երազներիս հետ, հավքերիս հետ են թռչում տերևներս։ Իմ կանաչ֊կանաչ տերևներս իմ սիրո մասին են փսփսում...

* * *

Երկուսով լինեինք մեր լեռներում վեհանիստ։ Տարվեինք լուսնի հեզ լույսով, շրջեինք դաշտերում մեր խաղաղ, դայլալեր ուշացած մի լորիկ ու ոչինչ չհիշեինք... Երկինքը դառնար մեզ տանիք, երկիրը մեզ տուն երջանիկ ու ամեն ծառ ու թուփ շնչեր ալեծուփ, մեր սիրուց հալվեր ժայռը ժեռ։ Չզգայինք, թե ինչպես ենք համբուրվում, ինչպես ենք մենք իրար հետ ձուլվում, չզգայինք էլ ժամ ու ժամանակ, հաշտվեինք կյանքի, մահի հետ, չզգայինք ոչինչ֊ոչինչ։ Գոնե մի գիշեր,գոնե մի գիշեր...

* * *

Դու եկար, ինչպես վաղուց փնտրված մի երազ, ինչպես լուսե մի հեքիաթ։ Դու եկար, և ես զգացի կյանքի և ապրելու վեհությունը, արևի ջերմությունը, ծաղկի վիշտը... Դու եկա... ու մենք քայլեցինք միասին ձեռք ձեռքի տված, չզարմանալով, որ գարունը գալիս է նաև հունվարին... Դու եկար ինչպես վաղուց փնտրված մի հեքիաթ...

* * *

Լռություն էր այգում։ Զեփյուռի մեղմ սահքից օրորվում էին ծառերի սաղարթները։ Հետո իջնում էր զեփյուռը շոյում այգու եզերքին կանգնած աղջկա վարսերը։ Նրա դեմքին սփռվում էր մի ծիրանագույն արևահամ քաղցրություն։

Սպասում էր անհանգիստ ու լարված, գնա՞, իսկ նրա ոտնահետքերի խշշոցը չէր լսվում բուրունմավետ ծաղիկներով լի այգում...

Նա չէր երևում... Սպասման րոպեները մի կյանք էին թվում, նա չկար... Սկսեց հուզմունքախառն լացը և արցունքներն իրիկնապահի քամու հետ գլորվում էին ու գլորվում։ Ծանր էր նրա համար վերադարձը։ Խաբված էր... Առաջին անգամ էր նա լալիս... և կարծես դալկացան հորիզոնները։

Մեռավ վերջալույսը և նրա վերջին ցոլքն ընկավ աղջկա աչքերի մեջ ու ծիածանվեց բուռն կարոտի ու որոնման արցունքի կաթիլը...

Գիշերն արձակեց իր ոսկեհեր վարսերը, որի ամեն մի թելից մի֊մի հեքիաթ էր ծորում, պարզ ու հրաշալի...

Եվ նա դեռ սպասում էր ու սպասում...

* * *

Օրերի այս անվախճան շղթայում լուռ մտորում եմ իմ անցյալս ու իմ ապագս։ Ես գիտեմ։ Ես գիտեմ, որ մի օր դուք կգաք, դուք հզոր կլինեք, դուք անպարտ կլինեք, անսահման իմաստուն, երջանիկ։ Կպեղեք, կհերքեք տառապանքը կվանեք կարիքի հետ մեկտեղ հեռուներն անշեղ։ Ու հետո սիրահար զույգերով ձեր իսկ փողոցը կունենաք, կքայլեք միասին, կխորհեք միասին։ Եվ հետո չգիտեմ ինձ թվում է հաճախ, որ մեր օրերը այս հրե, ձե զ համար հուշարձան կթվան քարե։ Այդժամ չենք լինի մենք իրոք։ Բայց դուք հիշեք, մենք մաքառել ենք, զոհեր ենք տվել պայքարում, չենք եղել նահանձող գոռ տարերքի դեմ կռվեցինք, ապրեցինք ձեր շնչով...

* * *

Շուրջս ձմեռ է, ծածկվել են լեռները։ Փակ է քեզ մոտ բերող արահետն անգամ։ Կարծես ձյունե թիկնոց են առել լեռները, իսկ Արարատ լեռը մեր կարծես այգեպան է անսահման այգիների։ Գիշերն է հալվում ձյուների մեջ, որոնում եմ քեզ, բայց դու չկաս ավաղ։ Եվ ես հոգնած քեզ փնտրելուց պահապան են կանգնում անվարձ քո մաքուր քնի և այս գիշերվա թարմ ճերմակության մեջ...

* * *

Երբ դու եկար, իմ երազները դեղին տերևների պես աշնան դալուկ քամուց օրորվելով իջնում էին ցած ու անուրջներս շողշողում էին աշնան անսպառ ոսկի ծով տանող կարոտներիս պես։ Երբ դու եկար, ես մեր մթին ձորերի մամուռների մեջ փնտրում էի կանաչ֊կանաչ երազներս պերճ, որոնք քեզ համար էի պահել։ Երբ դու եկար, փոխվեց ինձ համար աշխարհը, ինչեր չկատարվեցին ինձ հետ։

* * *

Փակիր աչքեդ, բավական է նայես կապտականաչ երկնքին ու ժպտաս ինքդ քեզ։ Թոթափիր աչքերիդ քունը խորին և եկ գնանք դրախտի երկիր... Այնտեղ երգեր կան պերճ, գունեղ նկարներ, վառ երազներ ու հեքիաթներ լուսե...

Բավական է թափառես զուր և անտեղի հոգնեցնես մարդկանց քո խոսքերով կեղծ ու ժպտադեմ։ Փակիր աչքերդ ու ձեռքերդ պարզիր ինձ, գնանք միասին չզգալով, որ մեր ուղին երկար է ու ծածկված փշերով, քարաքոսներով եկ քայլենք, չիմանալով, ո ր կա դժվարին մի պարտականություն, քծնելու մի դժվարին ուղի... Եկ միասին .չզարմանալով մեր հաջողություններով և դժբախտություններով։

* * *

Մեր ծառերի արմատները, որ շատ խորն են ձգվել, մտերմանում են հողի հետ։ Նրանց կանաչ աղմոիկներն են պեղում հողից օրերի համար։ Օրերը այդ չարաբաստիկ, հայտնվում են իրար ետևից ուրախ ու տխուր դիմակներով մարդկային ու ցույց չեն տալիս դեմքը իրենց։ Օրերը ծածկում են իրենց դիմակները և դ առը վիշտ և ուրախություն են բաժանում մարդկանց։ Բայց մարդիկ, որ այդքան էլ դաժան չեն, շուտ մտերմանում են օրերի հետ և տեսնում են, որ նրանց դիմակները լցված են փշուր֊փշուր եղած հողով։ Մարդիկ իմանում են, որ հողը դառնում է բարի, միշտ լցված կանաչ աղմուկներով...

* * *

Ինձ կանչում են այսօր իմ խրճիթներս, իմ լեռներս են կանչում ինձ։ Իրենց լեռնությունն ինձ կտակելու են կանչում։ Ինձ զմրուխտ հովերն են կանչում, քամին է կանչում անտես, անիրական։ Գնամ, ձուլվեմ նրանց, երգեմ երգս պարզ ու սիրշաղախ։ Ես հոգուս մեջ լցնեմ նրանց մեղմությունը։ Ինձ արևն է կանչում, գնամ փարվեմ նրանց, կուրծքս բացեմ նրանց առաջ և խմեմ արևի ջերմությունը ծարավից չհագեցող պատանու պես։ Թող այրի ինձ արևի ջերմությունը... Թող որ արևի գրկեին փարվեմ ու անէանամ...

* * *

Ինքս ինձ այսօր նայեցի մ ի քիչ։ Մեր այգու շքեղ ծառի ճյուղին եղա ունկնդիր։ Հետո վառ հեքիաթներս երազներ դարձան ու ծխի պես հալվեցին, մաշվեցին։ Իմ երազներս թողեցի հոգուս լուսեղ երկնքում։ Մտքերս կիսատ մնացին, հավքերս հեռացան ու դարձա չներող դատավոր, լավ հեքիաթասաց չդարձա։ Խոսքերս չներեցի, ումից ներում խնդրեմ չպահած երգերիս համար, չգրված տողերիս համար կարոտած։ Ծխի պես հավիտյան լուծված հեքիաթներս թռան, հեռացան։ Ես այսօր ունկնդիր եղա իմ սեփական ձայնին։

* * *

Գնում եմ մխրճվեմ խավար գիշերներին մեջ ու այդ խավարում թևերս պարզեմ, գրկեմ ամենքին ու հրճվանքից լամ։ Լուռ երազներս, որ ունեմ պահած, հանեմ ու ցրեմ նրանց ամենքին ու հրճվանքից լամ։ Լուռ երազներս, որ ունեմ պահած, հանեմ ու ցրեմ նրանց ամենքին, լույս տամ բոլորին, թեկուզ աննշան։

Գիտեմ, որ հետո կանցնի այս ամենը ու նորից ցերեկ կլինի և դժվար կլինի համոզել ձեզ, որ արևը աննշան ցողուն ունի, որ այդ ցողունն եմ ու լույս եմ անվարձ բաշխում ամենքին։ Ես լոկ արևի կանաչ ցողունն եմ անտես։ Դուք ինձ արևի ներսում փնտրեք...

* * *

Ամեն անգամ, երբ մթնշաղն է իջնում պուրակի վրա, ես այդ մութը չեմ սիրում։ Թախծում է հոգիս անմար շշուկով։ Ու ինքս ինձ քրքրում եմ, լուսառատ արմատներ փնտրելու, ոգեկոչելու, հավատի բերելու անհավատներին։ Դաշտ անհունությունն եմ կորզում օրվա լռությունից, հավաքում եմ կապույտը ծովի։ Հավաքում եմ կաթիլ֊կաթիլ բերքը ցորենի, քամում եմ արևը կյանքիս, որպես մի հասած նուռ և այս ամենը կոչում ենք սեր... նվիրվածություն, հավասարություն։ Ես ամեն գիշեր գիշեր հունցում եմ տառապանքս, բորբոքում եմ կրակս հին, մորմոքվում եմ ու մորմոքվում, վառվում եմ ու չեմ հալվում։ Իսկ առավոտյան բացվում է հոգիս և լցվում արեգակի հետ և արևը արբեցնում է ինձ, ինչպես նոր թխած հաց։ Արեգակն արդար սրտիս մոտ է ու սիրելի։ Մենք հիանում ենք լուսնի մերկությամբ, հիշում ենք անցյալը, նորոգում ներկան։ Ինչ քաղցր է սիրով ապրել աշխարհում և սեր ունենալ մեռնելուց առաջ...

* * *

Նորից պատանի ես լինեի։ Հիանայի երկնի աստղերով և հոգիս ձուլել կարողանայի կապույտում երկնի ու առանձնացած տենչալ, երազել։ Կուզեյի դարձյալ թափառել զվարթ բարձր լեռներում, ծովերի ափին, չզգալ որ կյանքում կա մահ տխրալից և անհիշատակ մի շառաբվիղ։ Ու սիրահար եմ սարերիս հպարտ և ձյունապսակ վեհ գագաթներին։ Իմ պատանեկան ավյունը եռուն, ես ցանկանում եմ վերապրել կրկին իմ ապրած կյանքի ծանոթ վայրերում։ Սակայն իմ հոգիս մայր բնության պես անմեկնելի է ու մենակ հավետ...

* * *

Ես ինքս կուզենայի հավետ ապրել։ Սակայն իմ կյանքով մահվանն եմ գերի։ Գիտեմ, որ մահը գեթ մի օր, մահը իր սառը դեմքով ինձ լուռ կայցելի։ Մի օր կհասնի անխուսափելին։ Եվ ես կփակեմ աչքերս հավետ մոռացման տված բոլոր աստղերին... Ես կհեռանամ ակնթարթի հետ բարի հիշատակ թողած աշխարհին։ Ես չեմ երկյուղում ու տարակուսում հեռանալ կյանքից, չկա ոչ մի բան առհավետ անմեռ։ Աչքերս մի օր կփակեմ հանգիստ...

* * *

Ես չգիտեմ, արդյոք այսօր ինչ դառը տանջանք է բերել իմ լուռ աչքերին, ինչ կարոտ է, որ տանջում է, մաշում հոգիս ու խայտալով թռչում, փախչում։ Ինչ իմանամ, գուցե կյանքիս վերջին աշունն է մնացել կամ հեռացել։ Տարիներս եկել, անցել, խուլ կարոտով չմարվող հուր են բերել իմ արքերին ու չզգալով խուլ կարոտս հեռացել են։ Տարիներս հեռու մոտիկ, Ինձ համար մի նոր աղբյուր են բացել,ինձ համար սարեր են անցել ու նաև պայտեր, գանձեր են տվել ինձ անթիվ անհամար, անիմաստ... ՈՒ թե մի օր վշտից մեջքս կորացել է, այդ ձեր ցավից է եղել։ Այնժամ հուշ է դարձել այդ ամենը, ինչ իմանամ, գուցե վերջին աշունն է այս, ի՞նչ իմանամ...

* * *

Ինձ ինչ մնաց անցնող տարիներիցս, տարիներիցս հեռու֊մոտիկ։ Ձեռքիցս ընկծ բաժակը ինչպես անցնող օրերս լոկ հուշեր դարձան և այդ օրերիցս անցած ինձ մի հյուլե մնաց ձեռքիս մեջ վառվող։ Կարծես թե ինձ ոչինչ չմնաց անցնող տարիներիցս։ Լոկ քո թախիծը մնաց թարթիչներիցդ կաթող և ամպերից իջնող մի ճերմակ ծվեն մազերիս վրա... Ինձ ինչ մնաց, ինքս էլ չգիտեմ...

* * *

Մոլորվել եմ իմ ճամփի մեջ և չեմ գտնում արահետն այն, որ բերում է քեզ մոտ, ավաղ... Դու լույս ծաղիկ որպես լեռան, ո՞ւր ես կորել։ Դու՛, եղել ես լույսը պայծառ իմ օրերի, ինձ փայփայող, իմ անբաժան ընկերն ես եղել կարոտներիս։ Երևի շատ թափառեմ ես ու մոռանամ գիշեր֊ցերեկ, բայց և այնպես քեզ կգտնեմ, լեռան ծաղիկ, միայն֊միայն լույսերի մեջ։ Լույսերի մեջ քեզ կգտնեմ... Մոլորվել եմ իմ ճամփի մեջ ու փնտրում եմ ճանապարհն իմ...

* * *

Վեր կենամ, գնամ իմ հայրենի լեռների մոտ թոթափվելու, ինձ տամ քարերիս, քամիներիս տան, ծաղիկներիս տամ, երգեմ խենթի պես ու լամ մանկան նման։ Խնդամ այս ծուռ այս ծուռ աշխարհի վրա ու պար գամ խենթի պես, սիրեմ ամենքին և թեթևանամ... Դատարկեմ բեռը ծանր ուսիցս սիրո հոգսերից դառը տանջանքից մեր այս դարի խոր մտածմունքից ես թեթևանամ։ Հեռուներում ես թափառեմ, խոր ձորերում մի անձավ գտնեմ, ուր ոտքն անգամ մարդու չի կպել քարի և կրակ վառեմ սրտիս ճրագով, կանչեմ երկրիս զինվորներին կորած, որ այցի գան ինձ, ինձ հետ տաքանան։ Ու այրվենք֊այրվենք միմյանց կարոտով...

* * *

Դու ինձ լսիր մի պահ, մի գնա... Տես բաց եմ թողել պատուհանս, արևն է ժպտում վերևից ու իր ոսկեփայլ ճաճանչներով ավետում է գարնան սկիզբը։ Ի՜նչ հիասքանչ օր է։ Ծաղիկներս արթնացել են քնից ու ժպտում են արևին, մարդկանց։ Մարդիկ էլ ուրախ են։ Ինչ լավ է նստել պատուհանի գոգին ու նայել արևին։ Իմ ոսկե հեքիաթների թագուհի, մի գնա։ Ես քո ներկայությունն եմ միշտ երազել։ Ինչ հնչեղ են կանչում զանգակները արշալույսի...

ԱՂՋԻԿՆ ԱՅՍ

Ծաղիկն այս աղջիկ է, թովիչ է,
Ու այրող հուր է աղջիկն այս,
Մերթ շանթ ու որոտ է,
Մերթ լուռ եղնիկ է աղջիկն այս։

Մերթ գարուն է, ամառ է հղի,
Բերքով, բարիքով է առատ,
Ու մերթ աշուն է ու ծեր է.
Եվ այրող բոց է ծաղիկն այս։

Վազում ենք, խառնում ենք օրերը,
Վարկյանն այդ հուշ է մի հավետ,
Աղջիկն այս կարմիր կակաչ է,
Ու այրող բոց է աղջիկն այս։

* * *

Ծառից պոկվեց տերևը՝
Ոսկեգույն, նախշուն։
Անտառում մի շշուկ լսվեց՝
Աշուն է, աշուն...

Ցողի մի բյուրեղյա կաթիլ
Գունաթափ ցողունին սառեց
Ու մի արահետ դաշտում
Ճչաց. աշուն է, աշուն։

Մշուշի մի ծվեն առած
Քշում է քամին,
Անտառը գույնը գցած
Խշշում է թախծոտ՝
Աշուն է, աշուն...

ՁՄԵՌ

Ձմեռ է ու ձյունն
Արծաթ է շաղ տալիս
Հոգնած մայթերին։

Քամին անտես, անօթևան,
Ոռնում է ու ցուրտ է
Շաղ տալիս մայթերին։

Ձմեռ է իմ այգում
Ու ձյունն արծաթ է
Շաղ տալիս
Հոգնած մայթերին։

* * *

Ես այս գիշեր բացել եմ տանս պատուհանները բոլոր,
Թող գա զեփյուռը մեղմիկ արտից ու լեռներից։

Թող պարտեզի վարդերը տունս լցնեն բույրերով
Առուները ձորերը թող կարկաչեն ու քրքչան անխռով
Գիշերվա մեջ ծղրիդը թող իր հավերժ երգը երգի,
Իսկ մանուշակները այգուս զարդեր կապեն ոսկեծող
Եվ թող տունս լուսինը արծաթով ներկի։
Ես այս գիշեր բացել եմ իմ հոգուս դռները։

* * *

Որոնում եմ ամեն քայլում,
Ամեն վարկյան այս փողոցի աղմուկի մեջ,
Լուրթ լեռների անդորրի մեջ, որոնում եմ հոգու գանձեր։
Որոնում եմ։

Եվ գտնելու հույսով անվերջ ձորերն եմ ես իջնում մթին
Անտառներն եմ մտնում հաճախ ու հիանում
Կրակ հագած մայրամուտով։

Բարձրանում եմ սարերն ի վեր,
Մագլցում եմ ժայռերն ի վեր,
Մենամարտի եմ կանչում ես լեռներին, խառնվում եմ
Ամպերին, ու նրանց պես խուլ որոտում...

Որոնում եմ ու որոնում։
Բայց և հաճախ եմ զարմանում թե ինչպես է, որ
Այս անվերջ ճամփին ուժերս երբեք չեն հատնում...

ԱՅՍ ԱՇՈՒՆՆ ԷԼ ՀԵՌԱՆՈՒՄ Է

Այս աշունն էլ հեռանում է
Դեղին քամու ուղեկցությամբ,
Եվ երկինքը ճերմակ֊ճերմակ
Սփռոցներ է փռում
Կարմիր տանիքներին։

Եվ անտառը, և ձորը և դաշտերը
Դեղնավարս աշնան թախիծն
Ու անդորրրն են գրկել լռին
Քամու սվսվոցի հետ
Լուռ կարոտի ձայնն է լսվում։

Եվ հիմա ծառերը դատարկ
Ձեռքերով են ընդունում
Սառը օրերի հայտնությունը։

Այս աշունը հեռանում է
Դեղին քամու ուղեկցությամբ...

* * *

Կարկաչիր աղբյուր,
Թող բազում երազներս և եկ իմ այգին,
Տես բաց եմ թողել այգուս դուռը։

Դու եկ գաղտագողի ծառերիս ծարավը հագեցրու։

Վարդերս թախծանքով քեզ են սպասում,
Ու երգ են մրմնջում լռիկ՝ քո գալու մասին։

Դու եկ առվակ իմ, ծառերիս և ծաղիկներիս
ծարավը հագեցրու...

* * *

Թող գարունները
Նորոգ ծաղկունք ու
Տաք համբույր բերեն
Քո լուռ շուրթերին։

Թող խաղաղ բացվեն
Առավոտներդ,
Ու ոսկեթև արթին
Հպվի գրկի քեզ...

Թող ծաղիկ դառնամ
Ու ես էլ հալվեմ
Այդ բարկ արևի
Հրացոլք ծոցում։

* * *

Բացիր աչքերդ սեր իմ,
Ես արցունքներ չեմ սիրում,
Անձրև է վերից կաթում,
Բացիր աչքերդ սեր իմ,
Զուր են արցունքներդ, սեր իմ,
Զուր են տանջանքները հօգուտ
Բացիր աչքերդ սեր իմ
Ես արցունքներ եմ սիրում։

* * *

Քամին չէր կարողանում տանել
Տանել կաղնու ժպիտը պերճ
Ու պոկել կամեցավ
Նրան ժայռի կրծքից...

Զուր էր տանջվում
Քամին խելահեղ
Անհողդողդ էր ծառը...

Եվ նահանջում էր քամին անտես
Անօթևան
Ոսկեհեր արևի ջերմ գգվանքում
Ինչ երջանիկ էր կաղնին։

ԳԱՐՈՒՆ Է

Վաղուց հալվել է ձյունը լցվել առուն։
Հոսում է հանդարտ դեպի ծով...
Իր մեղմ խշշոցով կարծես մի պարեղանակ է սուլում առվակը
Խոխոջուն և պար են բռնել քամու հետ լռին տերևները հանդարտ։

Բնությունը արթնացել է հեզահամբույր,
Մանուշակը բացել է կապտականաչ աչքերը և ժպտում է ինձ
Ինձ կանձում են մանուշակի անուրջները դյութական։

Նրա կապույտ աչքերում ես նոր գարուն եմ տեսնում,
Կանաչ֊կարմիր գարունն։
Ու սիրտս լի է ծով խնդությունից։
Գարուն է, գարուն...

ԵՍ ԳԻՏԵՄ ՔՈ ՄԱՍԻՆ

Զուր ես հայացքդ թաքցնում ինձնից,
Միևնույն է ես գիտեմ քո մասին,
Աչքերիդ առկայծող հուրը մատնել է քեզ,
Զուր ես հայացքդ թաքցնում ինձնից։

Եվ զուր չեն աչքերդ թախծում անվերջ
Եվ զուր չեն այտերդ շիկնում
Զուր ես հայացքդ թաքցնում ինձնից։
Միևնույն է ես գիտեմ քո մասին։

ԿՌՈՒՆԿ

Մի կում ջուր տար
Մեր հայրենի աղբյուրներից,
Մեր երգերից ու գրքերից
Խոսքեր դու տար բարի ու հեզ
Բարևներ տար, արևներ տար
Մեր նորօրյա հայրենիքից։

Հերիք նստեն օտարացած
Ու ավերված օճորքի տակ
Բավ է երգեն տանջված,
Վառված օրերը հին,
Ասա թող գան հայրենի տուն,
Բաց են բոլոր դռները մեր,
Այգիները մեր լիառատ,
Ասա թող գան տուն հայրենի...

ՔԱՄԻՆ

Տաք քամին ուրախ
Խաղում է վերջալույսի
Կարմիր ճառագայթների հետ։

Տաք քամին պոկում է
Ինձնից կարոտներս հրկեզ
Հիշեցնում,
Որ ինչ որ տեղ,
Հեռու հորիզոնի
Կապույտ անդասռտանում
Վերջացել է պաշարը
Սպասումիս...
Ու համոզում է,
Որ գալու ես այցի։

Տաք քամին
Տխրաթախիծ մեղեդի է
Իջեցնում ամայի
Դաշտերում իմ հայրենի
Ու ինձ է հասնում
Կարոտի երգը մեր՝
Հրաժեշտի պահի...

* * *

Ապրում եմ ես ինչպես հեքիաթում,
Երգերս մոռացված հուշեր.
Չկան և ձայներ խանգարող
Ապրում եմ ես ինչպես հեքիաթում։
Քունս էլ երբեք չի տանում։

Ես ինչպես ապրեմ առանց քեզ,
Ես ինչպես շնչեմ օդն այս,
Երբ որ կողքիս չես, չկաս,
Ես ինչպես ապչեմ ադռանց քեզ։
Ես ինձ կորցրել եմ քեզ որոնելիս։

Չկաս, ի՞նչ է պատահել,
Միգուցե կգաս, այսօր արի,
Ես ինձ կորցրել եմ քեզ որոնելիս։

ՉԵՄ ՍԻՐՈՒՄ

Առարկաները չեմ սիրում հաշվել,
Դրանք օրերից մի օր կունենանք, ես այդ լավ գիտեմ,
Ապրուստի միջոց նաև հեշտություն ազատ ապրելու
Առանց տանջանքի ու չարչարանքի մի օր կունենանք,
Որ ը մեզ կտա և էժան պատիվ
Ու տեր կդառնանք նյութի, արժեքի և ոչ թե ոգու։
Ու մենք ստիպված օդի փոխարեն շնչում ենք կահույք
Նյութեր, արժեքներ,
Եվ ինչեր, ինչեր չենք շնչում միայն օդի փոխարեն։

* * *

Այսօր կարմիր ես հագել
Շողում ես, այրոմ ամենքին,
Հոգուս խորքում կրակ ես վառել—
Այսօր կարմիր ես հագել։

Ժպտում ես, լալիս ինքդ քեզ,
Կարոտ ես ներշնչում և ոսկե երազներ,
Այսօր կարմիր ես հագել—
Շողում ես, այրում ամենսին։

ԳՆՈՒՄ ԵՄ ԵՍ ԻՆՁ ՈՐՈՆԵԼՈՒ

Թախծել եմ թաքուն նաև արտասվել,
Որ փուշ չլինի քո ճանապարհին,
Եվ ինչպես ստվեր քեզանից հետո
Հեռանում եմ քո լուռ արահետից։

Քեզ բարի ճամփա, բարի երազանք, բարի երազանք,
Ես էլ ուժ չունեմ քեզ հետ կիսվելու,
Ես ինձ կորցրել եմ քեզ որոնելուց
Գնում եմ ես ինձ որոնելու։

ՀԱՄՈՎ ԽՆԴՈՒԿՆԵՐ

* * *

— Ինչո՞ւ են հարուստ տղամարդիկ վախենում բանտից։

Արմենն ասաց.

— Որովհետև նրանք այնտեղ վեր են ածվում աղքատ կանանց։

* * *

— Համբո, բերքն ինչպիսի՞ն է այս տարի։

Արմենն ասաց.

— Հրաշալի։ Մի պարկ կարտոֆիլ ցանեցին, մի պարկ հավաքեցին և ոչ մի կորուստ։

* * *

— Վաճառողուհի, ինչո՞ւ են լոլիկները կանաչ գույնի։

— Վերցրեք վարունգը, այն դեղին է։

* * *

— Բաժանվել եմ կնոջիցս, անկողնում նա պահանջում է անհնարինը։

— Ինչի՞ մասին է խոսքը։

— Պատկերացնում ես, պահանջում է չխռմփացնել...

* * *

Բժիշկը հիվանդին.

— Իհարկե ծիծաղը ամենալավ դեղամիջոցն է, բայց ոչ լուծի դեպքում...

* * *

Ծանր վիրահատությունից հետո հիվանդին դուրս են գրում։ Բժիշկը խորհուրդ է տալիս.

— Այսպես ուրեմն ոչ մի հատիկ չես ծխում, խմել խստիվ արգելում եմ, քնել միայն ութը ժամ։

— Իսկ սե՞քս...

— Այո՛, միայն կնոջդ հետ։ Չափից ավել գռգռվածությունը մահ է...

* * *

— Բժի՛շկ, մեր նորածին որդին օր֊օրի կորցնում է քաշը, ֆիզիկական վարժություններ ենք կատարում, մաքուր օդ հանում։

— Իսկ ի՞նչ եք կերակրում։

— Գրողը տանի, ահա թե ինչն էինք մոռացել։

* * *

— Ձեր ի՞նչն է ցավում,— ասաց մեկը։

Արմենն ասաց.

— Ոտքս, գարշապարից հյուսիս։

* * *

— Բոլորն ինձ անվանում են վարտիքով տղա։

Արմենն ասաց.

— Որովհետև ծնվելուց հետո վարտիք չես հագել։

* * *

Հայրը որդու համար շան ձագ է գնում։

— Հայրիկ նրա հետ կարելի է խաղալ։

Արմենն ասաց.

— Խաղա, միայն թե մեղք է շնիկը։

* * *

— Որտե՞ղ են փոշիանում վարկային միջոցները,— հարցրեցին դատախազին։

Արմենն ասաց.

— Արդյունքում քեզ կուղարկեն այնտեղ, որտեղ վարկերն են։

* * *

— Գիտե՞ս տգիտության նորությունները,— հարցրեց մեկը։

Արմենն ասաց.

— Աստղերով որոշվում են ոչ միայն մարդկանց ճակատագրերը, այլև զինվորական կոչումը...

* * *

Մաշկավեներոլոգի դռան հայտարարությունից. «Ոչ բոլոր կանայք են միայն օգտակար...»։

* * *

— Սիրելի՛ս, կարդա ինձ համար բանաստեղծություն։

— Լավ։ Միայն այստեղից մի հեռացիր։ Արագ հասնեմ գրադարան և հետ գամ։

* * *

— Մինչև գոտկատեղս մերկ էի։

— Վերևից թե՞ ներքևից։

— Երկու կողմից։

* * *

— Դու միշտ ես համաձայնվում կնոջդ հետ։

— Իսկ ինչպե՞ս է նա վերաբերվում դրան։

— Նա գլխի էլ չի ընկնում։

* * *

— Ինքս քիչ եմ ուտում, բայց ճարպոտում եմ, երբ ուրիշներն ուտում են, ուտում։

— Ինչո՞ւմն է գաղտնիքը։

— Պարզապես ռեստորանի տերը ինքս եմ։

* * *

— Ի՞նչն է օգտակար առողջությանը բացի սննդից և հանգստից։

— Այն, ինչ որ անում ես կնոջդ հետ (2֊3 անգամ շաբաթվա ընթացքում) և ավելի հաճախ։

— Ո՛չ, վիճաբանում ենք։

* * *

— Գնալուց առաջ կինս ինձ փոխել է։

— Ինչպե՞ս։

— Ի՞նչ է, ցույց տամ...

* * *

— Սիրելիս այստեղ ժամանակ չունենք։ Աղջիկներով նշում ենք, վերցրու տղայիս ծննդատնից։

* * *

Վիճաբանում են երիտասարդ ամուսիները.

— Քեզ բացի սեքսից ոչինչ չի հետաքրքրում։

— Սիրելի՛ս, դու ճիշտ չես։ Կարող եմ կերակրել և ինձ։

* * *

— Սիրելիս, ասա ինձ այն երեք հիմնական բառերը, որոնք մեկընդմիշտ կապ ունեն հավերժ իրար հետ։

— Սիրելիս հղի եմ։

* * *

Կինը հարցնում է ամուսնուն.

— Սիրելիս, ի՞նչ կցանկանաս պատրաստեմ ընթրիքին, թեյ թե՞ սուրճ։

— Այն, որ երեկ խմեցի եթե սուրճ է, ապա այդ դեպքում թեյ։ Իսկ եթե այն թեյ է եղել, ապա սուրճ։

* * *

— Սիրելի՛ս, շշնջա իմ սիրելի բառերը...

— Կգնեմ քեզ համար այն ամենը...

* * *

— Բժիշկ, ես տեսնում եմ միայն շարժվող առարկաները։

— Իսկ դուք ինձ մոտ ինչպե՞ս հասաք։

— Ողջ ճանապարհին գլուխս եմ շարժել...

* * *

— Ինչո՞ւ է զսպաշապիկը սպիտակ գույնի։

— Որովհետև այն լրացնում է...

* * *

— Կինս ծննդյան տոնի կապակցությամբ նապաստակ է ինձ նվիրել։ Ի՞նչ կարող է նշանակել։

Արմենն ասաց.

— Սովորիր, սովորիր։

* * *

— Շողոքորթությունը, ստախոսությունը, ստացված եվրոները նրան դարձրին...

Արմենն ասաց.

— Ազգային ժողովի երեսփոխան։

* * *

Անհաջող սիրավեպից հետո աղջիկը հոնգուր֊հոնգուր լալիս է ընկերուհու մոտ։

— Այդքան մեծ աղջիկ ես ու հեքիաթներին հավատում ես։

— Մեղավոր չեմ։ Ինձ միշտ լավագույն հեքիաթ պատմողներն են հանդիպում։

* * *

— Սիրում է, չի սիրում, սիրում է, չի սիրում...

Արմենն ասաց.

— Բժի՛շկ, հանգիստ թողեք ատամներս։

* * *

— Բժի՛շկ, հարբուխ ունեմ, ինչ խորհուրդ կտաք ինձ։

Արմենն ասաց.

— Հեռու մնացեք ինձնից։

* * *

— Ի՞նչ եք հասկանում լավ ապրել ասելով,— հարցրեց միամիտը։

Արմենն ասաց.

— Ապրել կյանքում անհրաժեշտ է այնպես, որ կյանքիդ առաջին կեսը կերակրեն ձեր ծնողները, իսկ երկրորդ կեսը ձեր երեխաները։

* * *

— Կիրակի ինչո՞վ էիր զբաղված։

— Շանս զբոսանքի տարա։

— Շո՞ւն ես պահում։

— Ո՛չ, կինս էր դավաճանել...

* * *

Կինը աշխատանքից վերադառնում է տուն և տեսնում է ամուսինը ինչ որ մեկի հետ իրենց անկողնում են։

— Քեզ պարզ չասացի, որ մեր տուն կանանց չբերես, բացականչում է վրդովված կինը։

— Հանգստացիր սիրելիս, նա տղամարդ է...

* * *

— Ընկեր, ինչպես գնամ Սուրմալու տոնավաճառ... Օ՜հ։ Դու եթե ինձ չես լսում, գոնե գլուխդ շարժիր։

— Աջ թե ձախ։

* * *

Հայտարարություն թերթում.

«Կուղարկեմ իննը ամսում 55 սանտիմետրով աճելու մեթոդիկան։ Սպերմազոիդ»։

* * *

— Ամուսնուս գլուխը միշտ ցավում է։

— Մի խփիր նրան հատակմաքրիչով, երբ ուշ է տուն վերադառնում, ավելի լավ է ընդունիր այն, ինչպես կա...

* * *

Աղջիկը զանգահարում է սիրեկանին.

— Բարև, որտե՞ղ ես։

— Գնում եմ մաշկավեներոլոգի մոտ, քո ետևից գամ...

* * *

— Ներեցե՛ք, դուք հա՞յ եք։

— Դատելով աշխատավարձից, այո՛...

* * *

— Ի՞նչ տիպի հայ է պետք, որ կառավարությունը փոխվի։

— Ոչ ոք չգիտե, դա երբ կպատահի...

* * *

— Այն օրվանից, երբ ծանոթացա քեզ հետ, դադարել եմ ուտել և ծխել։

— Այդքան շատ ես սիրո՞ւմ ինձ։

— Ո՛չ, պարզապես ուտելիքի և ծխախոտի համար գումար չի մնում։

* * *

— Քո սանրվածքը,— ասում է ամուսինը,— պարզապես հիասքանչ երազ է։

— Իսկ քոնը,— պատասխանում է կինը,— պարզապես մերկ գործողություն։

* * *

Բուժքույրը մտնում է հիվանդասենյակ։

— Ո՞ւմ եմ ներարկում կատարելու։

— Իսկ այն ինչի՞ դեմ է։

— Ոչ թե ինչի, այլ ինչքա՞ն...

* * *

— Օրիո՛րդ, ինչպես հասնեմ կրկես։

— Հանիր հարյուր դոլարանոցը և հաշվիր, որ արդեն կրկեսի մոտ ես։

* * *

— Անտառից սունկ եմ հավաքել զոքանչիս համար։

— Իսկ եթե հանկարծ թունավո՞ր լինի։

— Ի՞նչ է նշանակում «հանկարծ...»

* * *

— Սիրելիս,մինչ մեր ամուսնությունը որևէ տղամարդու հետ հանդիպել ես...

— Այո՛։

— Իսկ ո՞վ է եղել։

— Չգիտեմ, հարցրեցի թե ո՞վ է, նա չպատասխանեց։

* * *

— Մեր հարևանուհի Արմինեին հիշում ես, ամուսնացել է նեգրի հետ։

— Իհարկե։

— Վերջերս բաժանվեցին։

— Նրանք ոչ մի կերպ չկարողացան համաձայնության գալ թե ինչ գույն պետք է ունենա իրենց նորածինը։

* * *

— Համբո, չես ասի թե ինչպես հարստացար։

— Կարճ կլինեմ գողացա...

* * *

Տուն է վերադառնում ամուսինը ժամանակակից շուտ։ Կնոջը տեսնում է ուրիշ տղամարդու հետ։

— Ի՞նչ եք անում այստեղ։

— Գյուղի բժիշկն եմ, չափում եմ ձեր կնոջ ջերմությունը։

— Հանելով հրացարանը պահարանից.

— Լավ, եթե ջերմաչափիդ վրա թվերը ցույց չտան ապա կարող ենք քեզ վրա փորձել...

* * *

— Լավ լուր ունեմ։ Թողել եմ ծխելը։

— Իսկ փոփոխություն։

— Ամեն մի պահ ծխելու կարիք ես ունենում։

* * *

Համբոն դուրս է գալիս հասարարակական զուգարանից.

— Սատանան տանի, լավ չստացվեց...

* * *

— Իմ հարևանը ամեն առավոտ սառը ցնցուղ է ընդունում։

— Նա ծովափի՞ղ է։

— Ո՛չ, կնամոլ...

* * *

— Չափից ավելի շատ բան չենք վերցնում ինքներս ձեզ վրա,— խստորեն ասաց տնօրենը իր շրջապատին։

Հաշված վարկյանների ընթացքում անհետացան օղու ավելնորդ շշերը։

* * *

— Ինչո՞ւ է Հայաստանում ազգային ժողովի նիստերի դահլիճը շրջանաձև։

— Իսկ դուք որտե՞ղ եք տեսել քառակուսի կրկես։

* * *

Միայնակ ապրող ծերունի Վաղոն բողոքում է ընկերոջը.

— Հիվանդացել եմ։ Չեմ կարողանում հողամասը փորել։

— Լավ, կփորձեմ քեզ օգնել։

Զանգահարում է ոստիկանություն.

— Վաղոյի հողամասում զինամթերք կա թաքնված։

— Որտեղի՞ց է ձեզ հայտնի։

— Նա ինքն է պատմել ինձ։

— Որտե՞ղ է նա ապրում։

— Հաղորդում եմ հասցեն...

Հաջորդ օրը ընկերները նորից հանդիպում են։

— Շնորհակալություն ընկեր։ Արդեն հողամասն էլ փորեցին, փայտն էլ ջարդեցին։

* * *

Դպրոցներից մեկի առաջին դասարանում ուսուցչուհին պարապմունք է անցկացնում նրանց ծնողների զբաղմումքի մասին։

— Իմ հայրը բանկիր է,— պատախանում է առաջինը։

— Իմ հայրը ոստիկան է,— հասցնում է երկրորդը։

— Իմ հայրը մաքսայինում է,— պատասխանում է երրորդը։

— Իմ հայրը՝ ինժեներ...

— Երեխաներ,— ասում է ուսուցչուհին,— լավ չէ ծիծաղել ուրիշի դժբախտության վրա։

* * *

— Ինչո՞ւմն է կայանում կարտոֆիլի արտադրության նոր եղանակը որ մշակվել է ձեզ մոտ։

— Առավոտյան տնկում ենք, երեկոյան հանում։

— Մի՞թե արագ է այն աճում։

— Ո՛չ, պարզապես ուտել ենք ուզում։

* * *

— Ինչո՞ւ եք կամենում մեկնել Անգլիա։

— Զզվեցրել են տոները։

— Ինչպե՞ս թե։

— Պանիր գնեցիր տոն է, հաց գնեցիր տոն է, ո՞րն հիշես...

* * *

— Ինձ թվում է, նստել եք գլխարկիս վրա։

— Այո՜, այո՜ գիտեմ։ Իսկ ի՞նչ է, դուք արդեն հեռանում եք։

* * *

— Մայրիկ թույլ կտաս գնամ սունկ հավաքելու։

— Ի՞նչ ես հիմար֊հիմար դուրս տալիս։ Չէ որ հիմա ձմեռ է։

— Իսկ ես տաք կհագնվեմ։

* * *

Ուսանողը պարում է մի աղջկա հետ և հանկարծ վայր է ընկնում։

—Ջո՜ւր, ջո՜ւր,— գոռում է աղջիկը։

Բաժակով ջուրը մոտեցնում է նրա շուրթերին և նա կամաց շշնջում է.

— Մի կտոր հաց...

* * *

— Կանայք բաժանվում են երեք խմբի կամ տիպի, միևնույն է։

— Պարզապես կանայք, չտվող կանայք և կանայք տվող՝ բայց ոչ ձեզ...

* * *

Երիտասարդ տղան ընտրում է բարետես, օրինավոր աղջկա որպեսզի ամուսնանա նրա հետ, վերջապես հաջողվում է նրան։ Համակրում են իրար, ամուսնանում։ Առաջին գիշերն է հարսանիքից հետո։ Տղան մտնում է լողասեյակ և քիչ հետո վերադառնում։ Նկատում է, որ աղջիկը պառկել է կիսաթեք, ներքաշված մահճակալի եզրին։

— Այ թե ամոթխածն է,— մտածում է տղան,— այ թե որտեղից և երևում, որ ման չի եկել։ Եվ նույնիսկ պառկելու ձևն էլ չգիտե։ Եվ օգնում է պառկել նրան ինչպես հարմար է։

Աղջիկը զարմացած.

— Այ քեզ բան, տարբեր տղամարդիկ տարբեր դիրք են պահանջում, որին հավատաս...

* * *

Տղամարդը և կինը գալիս են սաունա լողանալու։ Բայց աշխատակիցը չի թողնում։ Տղամարդը պնդում է, որ նա իր կինն է։

— Որքան մաքրասեր է ձեր կինը, այսօր արդեն չորրորդ անգամն ՝, լողանում է տարբեր տղամարդկանց հետ...

* * *

— Ձեզ շտապ անհրաժեշտ է վիրահատել։

— Համաձայն չեմ։ Ավելի լավ է մահանամ, քան վիրահատվել։

— Մեկը մյուսին չի խանգարում...

* * *

Կինը՝ ամուսնուն.

— Սիրելիս, տուն էիր բերել «Ինչպես ապրել 100 տարի գիրքը», չեմ կարողանում գտնել։

— Փողոց եմ նետել։ Այն քո մայրն էր սկսել կարդալ։

* * *

Պարապմունքին տղան ներկայանում է կապտած աչքով։

— Ի՞նչ է պատահել։

— Լուսինեենց տուն հրավիրված էի երեկույթի, պարում էինք լամբադա, այստեղ էլ մտավ նրա խոզ հայրը...

* * *

Հարբած դատավորը մոտենում է ոստիկանին և ողջյունում.

— Բարի երեկո, պարոն ոստիկան։

— Բայց հիմա երեկո չէ, լույսը նոր է բացվել։

— Որովհետև, երբ ձեզ տեսնոում եմ, աչքերիս առջև սկսում է ամեն ինչ մթնել։

* * *

— Բարեկամ 300 դրամ կտաս մի բաժակ գարեջրի համար։

— Շատ չէ՞ արդյոք։

— Ի՞նչ ես կարծում, դատարկ գրպանով պետք է գարեջրի սրահ մտնեմ։

* * *

— Վաղո, չես մտածում, որ քո կինը թրև է գալիս։

— Միևնույն է, թող թրև գա։ Նա միշտ էլ տաք է հագնվում։

* * *

Տղամարդը բողոքում է բժշկին, որ շատ է հազում։ Իսկ բժիշկը հարցնում է թե տարբեր ծխախոտներ ես ծխում։

— Ծխում եմ։

— Դուք պետք է մեկ տեսակի ծխախոտներ ծխեք։

— Մշտական նույն մարդու ետևից ո՞նց գնամ...

* * *

Վաղոն հանդիպում է իր հարևանին.

— Ո՞ւր ես գնում։

— Խեղդվելու։

— Խելքդ թռցրել ես, նոր տաբատո՞վ...

* * *

Ավտոտեսուչը հարցնում է Վաղոյին.

— Ինչպե՞ս եք հարբած նստել ավտոմեքենայի ղեկին։

— Ընկերներս օգնեցին։

* * *

— Գիտեք ի՞նչ է սպասվում ձեզ, սխալ ցուցմունքի համար։

— Ա՛յո, ինձ խոստացել են առանձնատուն Ծաղկաձորում։

* * *

— Այսօր հոսանք չի լինելու։

— Ցավալի է, Արփինես ու Արմինես իրար են ուտելու։

* * *

— Դուստրս ինչպե՞ս է սովորում,— հարցնում է հայրը ուսուցչին։

— Զգացվում է, որ սկսում է նմանվել ծնողներին։ Մեկ երգում է, մեկ առանց զգուշացնելու կանգնում, տաք֊տաք վիճաբանում։

— Գնամ տուն, մորը ցույց կտամ։

* * *

— Հայրիկ հեռուստացույցով ցույց տվեցին, որ մեր հարևան Պողոսին բռնել են 200 լիտր ձեթ խմելու համար։ Մի՞թե մարդ կարող է դա անել։

— Իհարկե փոքրիկս, հազարավոր տոննա խմողներ էլ կան։

* * *

— Այստեղ ավտոտնակ կառուցելը խիստ վտանգավոր է և չի կարելի։

— Գնա գործիդ թե չէ կկրակեմ...

* * *

— Ինչպիսի՞ն է հայրիկիդ վիճակը։

— Ոչինչ, թույլից չափավոր, մի օր լավ, մյուս օրը վատ։

— Ինչո՞ւ։

— Չհասկանալու ինչ կա, ՀՀՇ֊ից նոր տնօրեն են նշանակել։

* * *

Հարցում քարտուղարուհուն.

— Ինչպիսի տնօրեն կնախընտրեիր։

— Կուզենայի, որ նա չլիներ կնասեր, սրճասեր, փողասեր, աթոռասեր, ավտոսեր, որն հիշեմ...

— Փոխեք ձեր աշխատավայրը։ Նոր տնօրենը օժտված է բոլոր այդ հատկություններով։

* * *

— Զոքանչս հինգերերդ անգամն է, ցած է նետվում պատուհանից երկրորդ հարկ։

— Զգացվում է, որ թույնը նրա վրա չի ազդում։

* * *

Ուսանող Վաղոն մշտապես կանգնած էր իր կարծիքի վրա։ Նա ոչ մի պատասխան չգիտի։

* * *

Ռուստամը դուրս եկավ լճից, չորացրեց մարմինը և պառկեց ավազների վրա։ Ալվարդը վիրավորվեց և հեռացավ։

* * *

— Ի՞նչ է հրապարակայնությունը։

Արմենն ասաց.

— Դա այն է, երբ բերանդ կարող ես բացել, բայց այնտեղ դնելու ոչինչ չկա։

* * *

Ուսանող որդին նամակ է գրում ծնողներին.

— Ես ցանկանում եմ կարդալ մեր որդու նամակը։

— Դրա կարիքը չկա, ավելի լավ է հայտնիր, թե որքան դրամ է խնդրում։

* * *

— Վաղը լրանում է մեր ամուսնության քսանհինգ ամյակը, հավ չմորթենք այդ առթիվ։

— Ո՛չ, հավը ոչ մի մեղք չունի։

* * *

— Բժիշկ, վեց տարեկան աղջնակը կարող է հղիանալ։

— Ո՛չ։

— Շանտաժիստ։

* * *

Երրորդ դասարանի տղաները նամակ եմ գրում իրենց հակառակորդ դասարանի աղջիկներին.

— Եկեք այսօր այգի կհամբուրվենք։

* * *

— Երեխաներ մտածեք նախադասություն անանաս բառով։

Արմենն առաջինն է բարձրացնում ձեռքը.

— Իմ հայրս ստացավ աշխատավարձ և բոլորը ծախսեց խմելու վրա։

— Իսկ անանասը։

— Նա թքած ունի իմ ու մայրիկիս վրա։

* * *

Արշավի մեկնելուց առաջ հարցնում է մեկը մյուսին.

— Ինչո՞վ է հաճելի լցնել զամբյուղը։

Արմենն ասաց.

— Դրամով։

* * *

— Ես կհամաձայնվեմ, որ ամուսնանաս իմ աջկա հետ միայն մի պայմանով, եթե թողնեք ծխելը, խմելը, թղթամոլությունը և կօգնեք ձեր կնոջը լվանալու սպիտակեղենը։

Արմենն ասաց.

— Իսկ ո՞վ է այդ ապուշը։

* * *

Ամուսնալուծվում եմ երկու ամուսիներ։ Դատավորը հարցնում է պատճառը։

— Քաղաքացի դատավոր, կարո՞ղ է երկու շնչից բախկացած ընտանիքը ապրել տասը դոլարով։

— Կարող է։

— Իսկ նա երկրորդ տարին է հիշեցնում է,գնա աշխատիր,գնա աշխատիր...

* * *

Հրանտը գնում է ընդունվելու ոստիկանական ակադեմիա։

— Բոլորը հանձնեցի՞ր։

— Ոչ բոլորը։ Արյունը հանձնեցի, բայց հայոց լեզուն, ո՛չ։

* * *

Ամուսնական առաջին գիշերն է։ Եվ ոչինչ չի ստացվում։

— Լավ,— ասում է տղան,— կկտրեմ մատս և կփրկեմ քո պատիվը։

— Ինքս էլ կփրկեմ քոնը,— ասում է և աղջիկը՝ թքում սավանին։

* * *

Դռան թակոց։ Վաղոն բացում դուռը։ Հարևանուհին կանգնած է գործելու համար անհրաժեշտ թելը ձեռքին։

— Դուք ի՞նչ է։

— Եկել եմ գործելու, ինֆորմացիա հաղորդելու, մի բաժակ էլ կոնյակ ու սուրճ խմելու...

* * *

— Չխմե՞նք գարեջուր։

— Իսկ ինչո՞ւ ոչ։

— Դրամո՞վ։

— Կարելի է և առանց դրամի։

* * *

Հարբած Վաղոն գալիս է տուն։

— Ընտրիր կամ վեց երեխաներդ կամ կոնյակը։

— Իսկ կոնյակը քանի՞ լիտր է...

* * *

— Դու որտե՞ղ ես ընդունվելու։

— Իրավաբանական։

— Չես ընդունվի։ Բոլոր տեղերն արդեն վաճառված են...

* * *

— Վաղո մեկ լիտր օղի կարող ես խմել։

— Կարող եմ։

— Իսկ երկու լիտր։

— Կարող եմ։

— Իսկ մեկ դույլ։

— Ո՛չ, դա միայն Համբոն կարող էր...

* * *

— Հայաստանը այլևս պարտք չունի,— ձեռքից թերթը մի կողմ դնելով ասաց Վաղոն։

— Տեր Աստված, արդեն պարտքն էլ դեֆիցիտ դարձավ։

* * *

Հայֆիլմի ռեժիսորնեից մեկը դերասանուհուն բացատրում է նկարահանվելիք տեսարանը.

— Երիտասարդը ներխուժում է հյուրանոցի ձեր համարը, կապում ձեռքերդ ու ոտքերդ և բռնաբարում։

— Իսկ նա գեղեցի՞կ է,— հարցնում է դերասանուհին։

— Շատ։

— Այդ դեպքում ի՞նչ կարիք կա կապելու։

* * *

— Ինձ թվում է թե ամուսինս դեռ երկար կպառկի հիվանդանոցում։

— Դու խոսեցի՞ր նրա բժշկի հետ։

— Ո՛չ, տեսա թե ինչպես է նրան խնամում բուժքույրը։

* * *

— Դե ինչպե՞ս է,— միաձայն հարցնում են ծնողները քննություններից վերադարձաց որդուն։

— Ընդհանուր առմամբ ամենագլխավորը առողջությունն է,— ասաց որդին։

* * *

— Սիրելիս գնա խանութ։

— Ոնց գնամ, դրսում անձրև է, նույնիսկ շանը փողոց չեն նետի։

— Տեր Աստված, դու էլ առանց շան գնա։

* * *

— Ինչո՞ւ մարդիկ չեն վերադարձնում ուրիշի գիրքը, երբ վերցնում են կարդալու։

— Որովհետև ավելի հեշտ է սեփականացնել գիրքը, քան բովանդակությունը։

* * *

— Ինչ գեղեցիկ էր, երբ Վաղոն իր ծերացած հորը տեղափոխում էր փողոցով։

Արմենն ասաց.

— Նա իր հորը բանկ էր ուղեկցում...

* * *

Հյուրանոցի մենեջերը հայտնում է այցելուին.

— Դուք պետք է ապացուցեք, որ այս օրիորդը ձեր կինն է, այլապես չեմ կարող թույլատրել, ո ր գիշերեք մի սենյակում։

— Իսկ դուք փորձեք ապացուցել, որ իմ կինը չէ, ես ձեզ երախտապարտ կլինեմ մինչև կյանքիս վերջը...

* * *

Վաղոյին հարցնում են.

— Ի՞նչ ես անում, երբ վերադառնում ես հանդից։

— Սիրում եմ տիկնոջս։

— Իսկ հետո՞։

— Նորից սիրում եմ տիկնոջս։

— Իսկ հետո՞։

— Հանում եմ ռեզինե ճտկակոշիկներս։

* * *

— Վաղո, ի՞նչ ասել է «հարսնացու»։

— Հարսնացուն այն կինն է, որին խոստանում են այն ամենը ինչ նա երբեք չի ստանալու՝ եթե դառնա ձեր կինը։

* * *

— Սիրելիս մեզ կհաջողվի սենյակ վերցնել այս հյուրանոցում առանց կասկած հարուցելու, որ ամուսիներ չենք։

— Շատ հասարակ ձևով, ինքս առջևից կգնամ, իսկ դու ետևիցս բերում ես ճամպրուկներս։

* * *

— Բժիշկ, ես տառապում եմ հիշողության կորստով։

— Այդ դեպքում, բուժման ծախսերը վճարեք սկզբից։

* * *

Վաղոն նստած իր բակում խմում է դեղահաբ դեղահաբի ետևից։ Հարևանը սրտացավորեն հետաքրքվում է։

— Քեզ վա՞տ ես զգում։

— Ո՛չ, այսօր լրանում է նրանց օգտագործման ժամկետը...

* * *

Վաղոն մտնում գրախանութ և հարցնում վաճառողուհուն.

— Օրիո՛րդ, տվեք ինձ «Սադոյանը նախագահ»։

— Ֆանտաստիկ գրականություն չունենք...

* * *

Վաղոյին ծանոթացնում են մի աղջկա հետ, որպեսզի ամուսնանա։

Մի քանի րոպե հետո միջնորդը հարցնում է.

— Դե, ինչպե՞ս է։

— Չի համընկնում։

— Ի՞նչ է պատահել։

— Աչքերը դուրս չեն գալիս։

* * *

Ապահովագրության գործակալը դիմում է Վաղոյին.

— Եթե կոտրես ձեռքդ, կստանաս՝ հինգ հազար, ոտքդ տասը հազար, եթե ընկնես մեքենայի տակ, կդառնաս միլիոնատեր...

* * *

— Վաղո, ի՞նչ խելացի շուն ունես նույնիսկ թուղթ է քեզ հետ խաղում։

— Այնքան էլ խելացի չէ։ Երբ լավ խաղաթուղթ է գալիս, պոչը շարժում է։

* * *

— Վաղո,— ասում է բժիշկը,— քեզ օգնե՞ց այն դեղահաբերը, որ գրել էի քեզ համար։

— Իհարկե, բժիշկ, շատ ուժեղ։ Պապս սխալմամբ այն խմեց և ինքս դարձա նրա միակ ժառանգորդը։

* * *

— Վաղո, որտե՞ղ է հանգստանում ձեր ընտանիքը։

— Կինս՝ Անթալիայունմ, տղաս՝ Մոսկվայում։

— Իսկ դո՞ւք։

— Ես ավելի շատ Նուբարաշենի կալանավայրում։

* * *

Զրուցում են երկու կանայք.

— Ինչպե՞ս են գործերդ։

— Նոր եմ վերադարձել Թուրքիայից։

— Ի՞նչ նոր բան ես բերել։

— Չգիտեմ, դեռ չեմ ստուգվել։

* * *

Ֆիլմ է նկարահանվում։ Ռեժիսորը դիմում է դերասանին։

— Իսկ հիմա դուք պետք է թռչեք կամրջից գետի մեջ։

— Բայց ես լողալ չգիտեմ։

— Ոչինչ, սցենարի վերջին կադրն է։

* * *

Վաղոն մահամերձ է։ Կինը, որը ամբողջ կյանքում վիճաբանել էր նրա հետ, ասաց.

— Սիրելիս դու կմահանաս ու ես չեմ դիմանա, կգամ քեզ հետ, ախր մենակ եմ մնում։

— Մի շտապիր թող մի քիչ հանգստանամ։

* * *

— Մայրիկ, իրոք մեր հայրիկը շատ համեստ մարդ է։

— Իհարկե, այլապես դու այժմ հինգ տարով մեծ կլինեիք։

* * *

Վաղոյի ընտանիքում ընդունելություն է։ Կինը մատուցարանի վրա բերում է թխվածքաբլիթները։

— Շնորհակալություն,— հրաժարվում է հյուրը,— արդեն մեկը կերա։

— Դա ենթադրենք այդպես է, բայց ոչ թե մեկը, այլ չորսը կերար, բայց ո՞վ է հաշվում...

* * *

— Վա՛ղո, վիրահատությունդ քեզ վրա կնստի 1000 եվրո։

— Դա հանցագործություն է։ Ավելի լավ չէ մահանամ։

— Խորհուրդ չեմ տա, թաղումն ավելի թանկ հաճույք է։

* * *

Դատավորը մեղադրյալին.

— Ձեր վերջին խոսքը։

Մեղադրյալը.

— Տասը հազար եվրո և ոչ մի եվրո ավել։

* * *

Վաղոն վերջապես մութ այգում բռնում է իրենց հարևանուհի Վարդիշաղին, սեղմում պատին։ Վարդիշաղը հարցնում է նրան.

— Դու ի՞նչ է, ուզում ես ինձ հինգ անգամ։

— Ինչո՞ւ հինգ, կարող եմ և վեց...

* * *

Վաղոն ստորագրելու փոխարեն դնում է երեք խաչ։

— Դա ինչ է նշանակում,— հարցնում են նրան։

— Անուն, ազգանուն և գիտական աստիճանը,— ասում է Վաղոն։

* * *

Վաղոն մտնում է խանութ և խնդրում, որ իրեն տան երկու հատ հաց։

— Խնդրեմ, բայց հաշվի առեք, որ այսօրվանից հացի արժեքը եռակի անգամ թանկացել է։

— Լավ է, այդ դեպքում տվեք ինձ անցած օրվա հացից։

* * *

Կինը հայտնում է ամուսնուն դուրս գալով խանութից.

— Իմացար թե ինչո՞ւ լաց եղա։

— Գիտե՛մ, մենք չունենք այդքան գումար...

* * *

— Վաղո,— ասում է բժիշկը,— երկու նորություն ունեմ քեզ համար, լավ և վատ։ Վատը նա է, որ կտրել եմ քո առողջ ոտքը։

— Օ՜հ, ապուշ։

— Լավն էլ նա է, որ հիվանդ ոտքդ բուժելի է։

* * *

Վաղոն գալիս է խանութ և հարցնում.

— Դուք վարտի՞ք ունեք։

— Ո՛չ,— պատասխանում է վաճառողուհին։

— Իսկ վաճառքում...

* * *

— Ինչպե՞ս վարվել, երբ ցանկանում ես աշխատել։

— Պառկիր, հանգստացիր և ամեն ինչ կանցնի...

* * *

Կինը ամուսնուն.

— Ցանկանում եմ քեզ հետ զրուցել տարբեր իրերի, գործերի շուրջը։

— Շատ լավ սիրելիս, միայն սպասիր, պետս աշխատավարձս բարձրացնի նոր...

* * *

Վաղոյի հինգ պատգամները։

1. Մի մտածիր։

2. Եթե մտածում ես մի հայտնիր։

3. Եթե մտածում ես և հայտնում, ապա գրի մի առ։

4. Եթե մտածում ես և հայտնում և գրում, ապա մի ստուգիր։

5. Եթե մտածում ես, հայտնում գրում, ստորագրում ապա մի զարմացիր։

* * *

Հարևանը թակում է դուռը.

— Բարև Վարդիշաղ, նոր մեքենա ենք գնել։ Մի հատ հաց պարտքով չես տա։

* * *

— Ամուսնուս մոտ հաջողվում է։ Դեռ երեկ էր կյանքը ապահովագրել, իսկ այսօր գլխին աղյուս է ընկել։

* * *

Վաղոն դուրս է գալիս դեղատնից։ Նրա ետևից դուրս է շտապում աշխատակիցը։

— Քիչ առաջ վերցրեցիք կալցիումի գլյուկոնատ, հետ վերադարձրեք։

— Ինչո՞ւ։

— Սխալվել ցիանիտի կալիում եմ տվել։

— Բայց չէ որ խմել եմ արդեն։

— Ոչինչ, վճարեք 100 դրամ տարբերությունը։

* * *

Տնօրենը պատմում է անեկտոդներ։ Բոլորը ծիծաղում են.

— Քեզ ինչ է եղել, մի՞թե ծիծաղելի չէ։

— Միևնույն է վաղվանից ազատվում եմ աշխատանքից։

* * *

— Ինչպե՞ս Արտաշիչը ծառայողական աստիևճանով այդքան արագ վեր բարձրացավ։

— Մի՞թե պարզ չէ, ֆիննական սաունան օգնեց։

* * *

— Անցած շաբաթ կնոջս աչքի մեջ ավազի հատիկ էր ընկել, գնաց բժշկի մոտ և այդ ինձ վրա նստեց 20 եվրո։

— Մանրուք է։ Անցած շաբաթ կնոջ աչքին մի բնական մուշտակ էր ընկել և այն ինձ վրա նստեց 5000 եվրո։

* * *

Դպրոցի տնօրեն Հ.Ս֊ն անընդհատ իրեն գովաբանում է։

— Եթե մի խոսք եմ հայտնում, ապա իմ կարծիքն օրենք է։

Արմենն ասաց.

— Ահա թե ինչ, հիմա իմացա թե ինչու չես կարողանում պահել դպրոցը։

* * *

Հարբած Վաղոն հազիվ կարողանում է տուն հասնել։ Կինը զարմանալով։

— Խոզ, ի՞նչ ես արել, այդքան որտե՞ղ ես խմել։

— Ձուկ էինք բռնում... երեք հոգով։

— Երեկ նույնպես երեքով էիք, բայց դու ոտքիդ վրա կարողանում էիր կանգնել։

— Իսկ այսօր նրանք չկային...

* * *

«Ձեր նորածինը արու զավակ չէ, ինչպես երեկ ձեզ ասացին։ Աղջիկ է ծնվել, շնորհավորեմ, հենց հիմա կգամ...»։

* * *

— Սիրելիս, կարելի է քեզ Եվա կոչեմ։

— Ինչո՞ւ։

— Դե դու ինձ համար առաջին կինն ես։

— Համաձայն եմ, բայց ես էլ քեզ «Մոսկվիչ֊412» եմ կոչելու։

— Ինչո՞ւ։

— Դու էլ իմ չորս հարյուր տասներկուսն ես...

* * *

— Հիմա ո՛նց է ամուսինդ,— հարցնում է մեկը իր ընկերուհուն։

— Կարծես լավ է, բայց ամբողջ օրը փորձում է վաննայում ձուկ բռնել։

— Հոգեբույժի մոտ տարե՞լ ես։

— Մտքովս անցել է, բայց թարմ ձուկ եմ ուտել ուզում...

* * *

Զանգ բնակարան.

— Ասացեք, այստեղ միասեռականնե՞ր են ապրում։

— Չգիտեմ, հիմա կնոջս կհարցնեմ։ Վարդիշաղ մեզ մոտ միասեռականնե՞ր կան...

* * *

Ամուսինը անսպասելիորեն տուն է վերադառնում։ Կինը բացում է պատուհանը և բղավում սիրեկանին։

— Թռիր։

— Հիմար ես ինչ է, 6֊րդ հարկում ենք։

— Սնոտիապաշտության ժամանակը չէ։

* * *

Վարդիշաղը վերադառնում է Դուբայից, որտեղ նրանց խմբին տարել էին ստրիպտիզ նայելու։

— Իրոք դա այդքան ահավոր է, ինչպես մեզ մոտ ներկայացնում են։

Կինը թե՝ հիմա ցույց կտամ... Միացնելով համակարգիչը, դանդաղորեն հանվում է։

— Իրոք, ամեն ինչ հրաշք է, հրաշք,— ասում է ամուսինը։

* * *

Տիկին Վարդիշաղին բռնաբարեցին։ Նրա ընկերուհիները քննարկում էին այդ փաստը։

— Այ թե հաջողակն է. և ամուսին ունի, և սիրեկան և այդ բոլորից հետո էլ՝ բռնաբարություն...

* * *

Լուսանկարիչը հարցնում է այցելուին.

— Վաղո, մեծ թե՞ փոքր լուսանկար ես ուզում։

— Փոքր։

— Այդ դեպքում չպետք է ծիծաղես...

* * *

Ուսանող Արան քնեց դասախոսության ժամանակ։

«Հաջորդ անգամ քնեք ժամը մեկին»,— զգուշացրեց նրան դասախոսը։

* * *

Նորոկոչիկներին շարք են կանգնեցնում գնդապետը և հայտնում.

— Եթե դուք այնքան հիմար եք, որ չեք կարողանում հիշել հրամանատարի հրամաննները, ապա գնեք ձեզ համար բլոկնոտ և գրի առեք, ինչպես ես եմ կատարում։

* * *

Հոգեբուժարանում ստուգող հանձնախումբ է գալիս։ Նստեցնում է հիվանդներին քիչ առաջ ներկված աթոռների վրա որպեսզի դիտեն ֆիլմը։ Նրանցից մեկը աթոռի վրա թերթ է դնում։ Հանձնաժողովը որոշում է, որ նա նորմա լ է, դուրս է գրում հիվանդանոցից։

Տանը մայրն հարցնում է նրան.

— Ինչո՞ւ էիր թերթ դրել։

— Որպեսզի բարձր լիներ տեղս, այլապես ոչինչ չէի տեսնի...

* * *

Գնացքի վագոնախցում ծանր մթնոլորտ է, գուլպաների ծանր և կեխտոտ հոտը բռնել է շուրջը։ Ուղևորներից մեկը չի համբերում և դիտողություն է անում։

— Դուք երբևէ փոխո՞ւմ եք ձեր գուլպաները։

— Միայն մեկ բաժակ օղու հոտ։

* * *

Կինը հայտնում է ամուսնուն.

— Մեկ րոպեով վազում եմ մեր հարևանուհու մոտ, իսկ դու ամեն կես ժամը մեկ խառնիր ճաշը...

* * *

— Զարմացած եմ, ինչպես քեզ հաջողվեց ավարտել հեռախոսազրույցդ այդքան կարճ ժամանակում։

— Սխալ էի հավաքել համարը։

* * *

Դատարանում ապահարզանի պրոցես է ընթանում.

— Վաղո, ինչո՞ւ ես բաժանվում կնոջիցդ։

— Նա ինձ չի համընկնում։

Զոքանչը դահլիճից.

— Մի՞թե քեզ համար քիչ է, որ ողջ գյուղը քո մասին է գիտեն...

* * *

— Կցանկանայի դառնալ աշխարհահռչակ կինոաստղ, որպեսզի իմ մասին խոսի ողջ մոլորակը։

— Միթե քեզ համար քիչ, որ ողջ գյուղը քո մասին է խոսում...

* * *

— Շատ անհաջողակն եմ։ Հենց սկսում եմ ծանոթանալ որևէ տղամարդու հետ, նրանք կամ ամուսնացած են լինում, կամ նախկինում են ամուսնացած եղել։

* * *

Վաղոյին հարցնում են.

— Գոհ ես քո մոտոցիկլից։

— Ոչ այնքան։ Մեզանից յուրաքանչյուրը մշտական վերանորոգման մեջ։

* * *

— Էլի խոզապուխտ։

— Չեմ ուզում...

— Ինչո՞ւ։

— Այնքան եմ կերել, որ արդեն իսկ խոզերի աչքերին նայելն իսկ ամոթ է։

* * *

Վերադառնում է աղջիկը տուն.

— Հայրիկ ինձ բռնաբարեցին։

— Դու գոնե դիմադրեցի՞ր։

— Ինչպես չէ, բռնեցի ցանկապատից։

* * *

Կնոջ ծերանալը սկսվում է, երբ նա հայելի փոխարինում է հեռուստացույցով։

* * *

— Բարև ձեզ, ես ձեր հարևանն եմ։

— Վերևից, թե ներքևից՞։

— Ինչո՞ւ միանգամից...

* * *

— Իսկ ի՞նչ ասացին ընկերուհիներդ նվիրածս մատանին տեսնելով։

— Ավելի շատ բան։ Երկուսը նույնիսկ ճանաչեցին այն...

* * *

Աղջիկը և տղան միայնակ են սենյակում։ Տղան համոզում է աղջկան, որ սեքսով զբաղվեն։

— Եկ մնանք որպես ընկերներ,— ասում է աղջիկը։

— Շատ լավ, գնանաք միասին կրպակ, օղի վերցնենք և զանգենք մարմնավաճառին մեկ գիշերվա համար։

* * *

— Կարելի՞ է քեզ համբյուրել։

— Ո՛չ, պետք չէ, առանց դրա էլ քեզ սիրում եմ։

* * *

Զրուցում են երկու ընկերուհիներ։

— Ի՞նչ ես կարծում, արժե քնել նրա հետ։

— Ա՛յո, բայց նա այնքան խղճով է։

— Հանգստացիր։ Խիղճը սեռական մերձեցմամբ չի փոխանցվում։

* * *

— Բոլոր տղամարդիկ խմում են։

— Իմ ապուշը խմելու հետ նաև ուտում է։

* * *

Մոտեցավ ընկերս.

— Ինձ գումար չես կարող տալ։

— Քեզ որքա՞ն է անհրաժեշտ։

— Դե, չգիտեմ, մենք երեքով ենք...

* * *

Գազանանոցում.

— Սիրելիս, որ կենդանին քեզ ավելի շատ դուր եկավ։

— Դու, հոգյակս...

* * *

— Ամուսնացա։ Կինս պարզվեց շատ հիմար է։

— Ինքդ ես մեղավոր, պետք չէր նրան հիմարացնել։

* * *

— Կարելի է տղամարդուն մերկ ձեռքերով վերցնել։

— Կարելի է, եթե լիովին մերկանաք։

* * *

Խոսակցությունից.

— Մահանում է զոքանչը, թվում է ամեն ինչ լավ է։ Եվ հետո պարզվեց,որ նրա բնակարանում որ մեկը չկա գրանցված։

* * *

«Մոտենալով բնակարանի դռանը, ներսից լսեցի տղամարդու ձայն։ Մտնելով սենյակ, առանց պահը կորցնելու խփեցի տղամարդուն, որը պարզվեց կնոջս մորաքրոջ տղան էր»։

* * *

«Գնում եմ տնօրենիս մոտ՝ գորգի վրա։ Կգամ մեկ ժամից...»։

* * *

«Հրաժարվում եմ աշխատել թիվ 5 արտադրամասում։ Որովհետև նրա վարիչը իր առանձնասենյակում մի հայացքով ինձ մերկացրեց...»։

* * *

— Մայրիկ, ինչո՞ւ հավերը չեն թռչում։

— Ընդհանուր առմամբ թռչում են և շուտ էլ հոգնում։

— Այդպես էլ գիտեի։ Մեր կատուն նույնպես պատուհանից դուրս թռավ և արագ էլ հոգնեց։

* * *

— Փոքրիկ, ինչո՞ւ քար շպրտեցիր մորաքրոջ վրա։

— Այո, բայց չկպա նրան...

* * *

— Քանի՞ տարեկան եք։

— Քսաներկու։

— Իսկ դո՞ւք։

— Տասնհինգ։

— Չէ որ անչափահաս եք ձեր ամուսնությունը գրանցել չեմ կարող։

— Ինքս էլ եմ այդպես մտածում, զենքով ետևս կանգնած տղամարդը ինձ լսել չի ցանկանում...

* * *

«Միակս, եզակիս։ Չորս հանդիպումից հետո, հինգերորդը անվճար կստանաս, Ալինա»։

* * *

Սիրելի առարկաներն են դպրոցում՝ գլոբուսը, կմախքը և հատակ մաքրելու փայտը...

* * *

Գալիս եմ տուն և հայրս ինձ։

— Ծխե՞լ ես։

— Ո՛չ, կանգնած էի որտեղ ծխում էին։

— Տեսնում եմ, նստած էիր այնտեղ, որտեղ խմում էին և պառկած՝ որտեղ սեքսով էին զբաղբված։

* * *

— Ո՞վ առաջինը գտավ դիակը։

— Ես։

— Իսկ ո՞ւր տարար։

— Ինչպես սովորաբար։ Սկզբում դիարան, այնուհետև սթափարան...

* * *

Տեղական ոգելից խմիչքների գործարանը զգուշացնում է. «Ծխելը և միայն ծխելը, վտանգավոր է ձեր առողջությանը»։

* * *

— Ինչո՞ւ են Երևանի փողոցներում քիչ հարբեցողները։

— Որովհետև նրանք խմում և նստում են մեքենայի ղեկին։

* * *

— Ձեր որդին երկրորդ շաբաթն է, որ հաստատակամորեն ինձ հրավիրում է ռեստորան։

— Իսկ դուք շատ ճիշտ եք վարվում, ուր միանգամից չենք համաձայնվում։

* * *

«Վաղոն ինձ սիրեց, կարելի է համարձակ ասել, առաջին փորձին...»։

* * *

Չեմ սիրում օղին, բայց սիրում եմ այն, ինչ նա անում է ինձ հետ։

* * *

— Օրիորդ, ձեզ արդեն հրավիրել են առաջին պարին։

— Օ՜, ոչ, ես դեռ ազատ եմ։

— Պահեք խնդրում եմ գարեջրի բաժակը։

* * *

Ճշմարտությունը չգտա գինու մեջ, հիմա օղի եմ խմում։

* * *

Սեղանի մոտ.

— Ինձ մի լցրու, այսօր ղեկով եմ։

— Իսկ ինձ լցրեք, ինքս առանց ղեկի եմ...

* * *

Տղամարդը համարվում է սթափ, եթե նա ի վիճակի է պառկել գետնին առանց որևէ իրից բռնվելու։

* * *

— Դուք չե՞ք ծխում։ Առողջությունդ ես պաշտպանում։

— Ո՛չ, դրամը խնայում եմ օղու համար։

* * *

Զրուցում են երկու հարևաններ։

— Վաղո, եթե իմանայիր, ինչ վատ երազ եմ տեսել։

— Ի՞նչ։

— Երազումս քեզ քեզ հետ մի շիշ օղի էինք գնել և տուն վերադառնալիս պատահականորեն ջարդեցինք։

— Իսկ ո՞ւմ գումարով էիք գնել։

— Իհարկե իմ։

— Լավ գոնե սիրտս մի քիչ հանգստացավ...

* * *

— Դու պետք է կրիտիկական պահին սահմանապահի շան ուշադրությունը շեղեիր, իսկ դու վախեցար։

— Ո՛չ, պարզապես, չգիտեի, թե երբ կսկսվի նրա մոտ կրիտիկական պահը։

* * *

— Շատ հրաշալի էր ծովափին... Մոտենում է մի երիտասարդ և դրամ առաջարկում։ Գումարը վերցրեցի, իսկ տղան ինձ դուր չեկավ, ո՞ւմ է նա պետք առանց դրամի...

* * *

— Հայրը ուներ երեք որդի, նա ընդհանրապես մեկն էր ուզում։ Մյուսներին փողոց չէր նետելու։

* * *

«Կինոյում ոչ մի անգամ չեմ նկարահանվել։ Իսկ կինոյի շուրջն՝ հաճախ»։

* * *

— Իսկ ո՞վ է իր ապագային հավատարիմ։

— Ով չգիտե, թե ինչպիսին կլինի իր օրը։

* * *

— Վաղո, սեքսից հետո լողանո՞ւմ ես։

— Իհարկե։

— Վաղուց ժամանակն է զբաղվել մեկ անգամ ևս։

* * *

— Կանանց սիրում եք ծաղիկներ նվիրել։

— Այո, բայց ավելի շատ սերմեր։

* * *

— Որպես կին ազնիվ եմ, դրա համար էլ թանկ եմ։

* * *

Վաղոն նամակ է գրում իր ուսանող որդուն։ Գրեց, վերջում ավելացրեց. «Որդիս ցանկացա քեզ ուղարկել 1000 դրամ, բայց ցավում եմ, նամակս արդեն սոսնձել էի»։

* * *

— Շնորհավորում եմ Ձեզ ծննդյան օրվա կապակցությամբ։

— Շնորհակալություն, բայց ոչ մի սրիկա, ձեզնից բացի չի եկել ինձ շնորհավորելու...

* * *

— Վաղո, ինչո՞ւ ես պառկել գնացքի ուղեգծերի վրա։

— Ցանկանում եմ մահանալ և սպասում եմ Մոսկվայից եկող գնացքին։

— Այդ ժամանակ պետք է տեղափոխվես երկրորդ գիծ. շուտով անցնելու է Այրումից եկող գնացքը։

* * *

— Արշակ նորից դասերդ չես սովորել, ինչո՞ւ։

— Մեր տանը մշտական վեճեր են մայրիկիս ու հայրիկիս միջև։

— Մայրիկիդ տեսել եմ, իսկ ո՞վ է հայրդ։

— Եվ դա է, որ նրանք միշտ փորձում են պարզել...

* * *

Վաղոն վաղուց հեռացել էր սիրելի քաղաքից։ Իջնում է գնացքից, ճամպրուկը դնում և սկսում դիտել քաղաքը։

— Այ թե անճանաչելի է դարձել մեր քաղաքը։

Որոշում է առաջ գնալ, տեսնում է ճամպրուկը չկա։

— Եվ ահա մեր մարդկանց էլ ճանաչեցի...

* * *

— Միշտ առանձին եմ ապրել, ոչ մի հարազատ չի եղել կողքիս։

— Ինչի՞ց իմացար, որ հարազատներիդ շատացել են։

— Երբ լոտոյով խոշոր շահում ունեցա։

* * *

Գյուղացի Վաղոն իր կովն էր վաճառում։ Մոտենում է մի գնորդ։

— Շատ կաթ է տալիս։

— Այո, բայց կթվելուց առաջ կարող է հարվածել։

— Դա ոչինչ, կովը միևնույն է զոքանչս է կթում...

* * *

— Չգիտեմ, ինչո՞ւ վերջերս սկսել են ձեռքերս դողալ։

— Շատ եք խմո՞ւմ։

— Ո՛չ, ավելի շատ լցնում եմ...

* * *

— Բժիշկ, արդեն հինգ տարի ամուսնացած ենք, իսկ երեխաներ չենք ունենում։

— Դուք ձեզ մեղավոր եք զգում, կանչեք ձեր կնոջը։

— Արտա՛շ, ներս արի...

* * *

Վաղոն ամուսնանում է ռուս աղջկա հետ։

— Դե ինչպիսին է քո ռուս կինը։

— Լավ է, միայն թե կեղտոտ է։ Ամեն օր լողանում է...

* * *

— Ի՞նչ նորություն կա։

— Կինս դավաճանում է ինձ։

— Դու չհասկացար ինձ, ասում եմ, ի՞նչ նորություն կա...

* * *

— Ի՞նչ է անհրաժեշտ որպեսզի կինը չծննդաբերի, հրացանը չկրակի, շունը չկծի։

— Չթույլատրել...

* * *

Հյուրը հարցնում է տանտիրուհու փոքրիկ աղջկան.

— Դու օգնո՞ւմ ես մայրիկիդ տան գործերում։

— Այո,— պատասխանում է աղջիկը,— հյուրերի գնալուց հետո հաշվում եմ պատառաքաղները։

* * *

— Հայրիկ, ինչո՞ւ ասացիր, որ այդ ֆիլմը ինձ չի կարելի տեսնել։

— Մի աղմկիր, ինքդ կտեսնես։

* * *

Վաղոն հարբած տուն է վերադառնում և շեմից գոռում.

— Սիրելի իմ Վարդիշաղ, սկսիր հայհոյել, այլապես մահճակալը չեմ կարողանում գտնել... .

* * *

— Վաղո, մեր տնօրենը երեկ պառկել է կնոջդ հետ։

— Դե ինչ կա որ, իսկ ես նրա մոտ ամեն օր եմ պառկում։

* * *

— Սիրելիս ամաչոմ եմ քեզ հայտնել, որ մենք շուտով երեք հոգի կդառնանք...

— Որքան ուրախ եմ չես պատկերացնի։

— Ինքս նույնպես։ Վաղը գալու է զոքանչդ, որոշել է մեզ հետ ապրել...

* * *

Գնացքի վագոնախցում անծանոթ մի կին և մի տղամարդ են լինում։ Կինը պառկում է քնելու, իսկ տղամարդու քունը չի տանում։ Գիշերվա կեսին աղջկա վրայից ընկնում է ծածկոցը։ Տղամարդը ուղղում է։ Եվ այդպես ողջ գիշեր։ Առավոտյան տղամարդը դիմում է աղջկան.

— Գիտես, ողջ գիշեր վերմակը վրայիցդ ընկավ և ուղղեցի այն։

— Շնորհակալություն ձեր աշխատանքի համար,— ասում է աղջիկը և նրան տալիս 25 եվրո։

— Բայց ինչի՞ համար։

— Հինգ եվրոն վերմակի համար, իսկ մնացորդին էլ քեզ համար խոտ կգնես, իշուկ...

* * *

Վաղոն և Արտաշը երկորյակներ են։ Նրանցից Վաղոն գինեկոլոգ է, իսկ Արտաշը՝ փականագործ։ Գինեկելոգը զանգահարում է եղբորը և ասում.

— Լսիր եղբայրս, չէ որ դու արձակուրդում ես, ժամանակ ունես։ Փոխարինիր ինձ վաղը աշխատանքում, անձնական գործով տեղ պետք է գնամ։

— Ինչ ես ասում, ինձնից գինեկոլոգ դուրս չի գա, ինչպես քեզնից բալետի պարուսույց։

— Դու աշխատում ես խողովակների հետ և ինչ որ կապ կա մեր մասնագիտությանների մեջ։ Եվ բացի դա էլ շատ նման ենք իրար, ու ոչ մեկն էլ չի կռահի։

— Լավ, համոզվեցիր։ Բայց միայն մեկ օր։

Գալիս է փականագործը հաջորդ օրը կանացի կոսուլտացիայի։ Մտնում կաբինետ, հագնում սպիտակ խալաթը և սպասում։ Դռան թակոց.

— Մտեք։

Ներս է մտնում հղի կինը։

— Լսում եմ ձեզ։

— Հասկանում եք բժիշկ, արդեն յոթերորրդ ամիսն է, որ հղի եմ։ Աբորտ անելը ուշ է։ Ցանկանում եմ ազատվել երեխայից։ Ինչ խորհուրդ կտաք։

— Առավոտյան կխմեք մեկ, իսկ օրվա մեջ երկու գրաֆինկա ջուր։ Գիշերը ևս նման ձևով և որ մի անգամ պետքարանից մի օգտվեք...

— Բայց բժիշկ...

— Դա ընդամենը իմ խորհուրդն է, միգուցե կխեղդվի...

* * *

Լճափին նստած են սիրահար զույգերը։

— Սիրելի՛ս, քեզ իմ կառուցվածքն է դուր գալիս, թե՞ արևահարված մարմինս։

— Քո հումորի զգացումը։

* * *

Վաղոն հարբած վիճակում վերադառնում է տուն։ Թակում մի քանի անգամ ու կինը չի ցանկանում բացել։ Վաղոն ստիպված գոռում է.

— Վարդիշաղ բացիր, ձեռքիս ամենագեղեցիկ ծաղկեփունջը կա, աշխարհի ամենագեղեցիկ ու հիասքանչ աղջկա համար։

— Կինը բացում է դուռը։

— Իսկ ո՞ւր է ծաղկեփունջը։

— Իսկ որտե՞ղ է գեղեցկուհին...

* * *

Վիճում են Վաղոն և Վարդիշաղը։

— Քեզ բացի սեքսից ոչինչ չի հետաքրքրում։

— Դու ճիշտ չես, ինքս սիրուն եմ նաև կերակուր պատրաստել...

* * *

«Մեր բյուրոկրատներին ոչինչ մի մնացել գողանալու։ Խնդրում ենք վճարել հարկերը»։

* * *

— Լսել եմ կինդ մահացել է, ցավակցում եմ։

— Կինս չէ, այլ զոքանչս։

— Դե ինչ, նորից վատ չէ...

* * *

Թոռնիկը դպրոցից վերադառնում է տուն։

— Ի՞նչ ես ստացել,— հարցնում է հայրը։

— Չորս,— միանգամից ասաց որդին։

— Իսկ ինչո՞ւ ոչ հինգ։

* * *

Մանկապարտեզի դաստիարակչուհին տասը րոպեից ավելի ժամանակ է կորցնում մի փոքրիկ աղջկա տաբատը հագցնելու համար։ Երբ մի կերպ հագցնում է, թեթևացած խորը շունչ է քաշում, փոքրիկն ասում է.

— Այդ տաբատը իմը չէ։

Անիծելով իր բախտը, դաստիարակչուհին դարձյալ տասը րոպե չարչարվում է,մի կերպ հանում իր հագցրած տաբատը։

— Այդ տաբատն իմ եղբորն է։ Մայրիկս երբեմն հագցնում է ինձ, երբ եղբայրս տանն է լինում։

* * *

Դպրոցում հինգերորդցի Ռոմանը զրուցում է իր դասընկերոջ հետ.

— Գիտես, ես նոր հայրիկ ունեմ և մենք նախկին աղքատը չենք։ Նա մեծահարուստ է և շատ ճանաչված։ Նրան անվանում են Շախտի Ռուբո՞

— Նա այնքան էլ հայտնի և մեծահարուստ չէ։

— Որտեղի՞ց գիտես։

— Երկու տարի իմ հայրիկն է եղել։

* * *

Տարեվերջին Ռոմանը դպրոցից տուն է վերադառնում և ուրախ դիմում ծնողներին.

— Ձեր բախտը շնորհիվ ինձ բերեց։

— Ինչո՞ւ։

— Ուրիշ երեխաների ծնողները ստիպված են նոր դասագրքեր գնել, իսկ դուք՝ ոչ։

— Ինչո՞ւ։

— Որովհետև նույն դասարանում եմ մնացել...

* * *

Տասնմեկերրորդ դասարանցի մի աղջիկ հուզված դիմում է մորը.

— Մայրիկ, ճիշտ ես համարում այն, որ սիրածդ տղան առաջին իսկ ժամադրության պահին ինտիմ պահանջ է ներկայացնում։

— Օ՜, Աստված իմ, վախեցած բացականչում է մայրը, իսկ ի՞նչ է պահանջում։

— Ուզում էր, որ կենսաբանության տնային աշխատանքը ես կատարեմ։

* * *

Մի մարդ փողոցում ուշաթափվեց և անցորդները հավաքվեցին նրա շուրջը։

— Խեղճ մարդ,— ասաց կարմիր շրջազգեստով մի կին,— մի բաժակ կոնյակ տվեք որ սթափվի։

— Ի՞նչ կոնյակ, ինչ բան,— առարկեց կապույտ շրջազգեստովը,— նրան մաքուր օդ է պետք։

— Թթվածինը չի օգնի, հիվանդանոց շտապ պետք է տեղափոխվել։

Առաջին կինը նորից պնդեց իր կարծիքը։

Ուշաթափվածը բացեց աչքերը և զայրացած ճչաց.

— Բոլորդ էլ հիմար բաներ եք ասում, կարմիր շրջազգեստով կինը ճիշտ է. ավելի լավ է մի բաժակ կոնյակ...

* * *

Դպրոցի տնօրեն Հակոբը երեխայի ձեռքից բռնած քայլում էր փողոցում։ Հանդիպում է նրա աշխատակիցներից մեկը և սկսում է գովել երեխային։

— Ի՞նչ գեղեցիկ աչքեր ունի, ի՞նչ հիասքանչ քիթ ու ականջներ և ամենակարևորը՝ անչափ նման է ձեզ... Իմիջայլոց մինչև աշխատավարձ կարող եք ինձ 100 դոլար պարքով տալ...

— Ո՛չ, չեմ կարող,— զայրանում է Հակոբը։

— Ինչո՞ւ։

— Որովհետև ես նրա խորթ հայրն եմ...

* * *

Մոտեցա տնօրենիս և խնդրեցի թույլատրի մասնակցեմ քրոջս հարսանիքին։ Պետս թույլատրեց։

Երբ վերադարձա կանչեց իր մոտ.

— Դուք ստախոս եք։

— Ինչո՞ւ։

— Որովհետև զանգահարեցի քրոջդ և նա պատասխանեց, որ ոչ մի հարսանիք էլ չի եղել։

— Այդ դեպքում այս պատմության մեջ երկու ստախոս կա։ Ես ընդհանրապես քույր չունեմ։

* * *

Համոն գողանում է հարևանի կովը, ներկում և տանում շուկա վաճառելու։ Տերը, որ այդ պահին շուկայում էր, որտեղից որտեղ ճանաչում է իր կովին։

— Ձեզանից ով է կարմիր գույնով ներկել իմ կովը։

— Ես, ի՞նչ ես ուզում ասել։

Ներկած կովի տերը նայում է հսկա Համոյին և վախեցած շշնջում.

— Ոչինչ էլ չեմ ուզում, պարզապես կովի վրայի ներկը արդեն չորացել է։

* * *

Շատ հոգատար և որդու ն սիրող մայրը գալիս է դպրոց խոսելու տղայի ուսուցչի հետ։

— Հավատացնում եմ Ձեզ, որ Ռոմանս հանճարեղ երեխա է։ Դրանում համոզվելու համար հարկավոր է հասկանալ միայն նրա հոգեբանությունը։ Երբեք մի հարցրեք այն, ինչ որ չգիտե...

* * *

— Սոնա ջան, գայլերը երկու ոչխարն էլ կերան,— հայտնում է հովիվ Սարոն տուն վերադառնալով։

— Արդեն մի քանի օր է նույն բանն ես կրկնում, չլինի ինձնից գաղտնի վաճառում ես։

— Աստված վկա ոչ։ Մեր մարզպետը, քաղաքապետը պակաս գայլեր են,նրանք ոչխար կթողնեն մեր սարերում։

* * *

Ուսուցիչը դիմում է մի աշակերտի, որը մեծահարուստի որդի է.

— Ռոման, հանրահաշվի խնդիրը լուծելիս, դուք սխալվել եք և պատասխանում հինգ դոլար պակաս եք գրել։

Մեծահարուստի որդին գրպանից հանում է քսան դոլարանոցը թղթադրամը մեկնելով ուսուցչին ասում.

— Վերցրեք, մանրը պահեք ձեզ։

* * *

— Գառնիկիչ, ի՞նչ կարծիքի եք մեր նոր տնօրենի մասին,— հարցնում է ուսուցիչներից մեկը։

— Շատ վատ։ Քանի դեռ սովորական մանկավարժ էր, կարգին մարդ էր։ Հիմա համ մեծահոգի է դարձել, համ էլ մեծսիրտ։ Դպրոցի բակի եղևնին զարդարելու փոխարեն, իր կաբինետի դուռն է գույնզգույն լույսերով ու փայլերով զարդարել...

* * *

Բաթում մեկնող գնացքի վագոնախցում մի երիտասարդ դիմում է մի տարեց ուղևորի.

— Ժամը քանի՞սն է։

— Չեմ ասի,— դժգոհում է տարեց կինը,— եթե ասեմ կսկսես մտերմիկ զրուցել,հետո կփորձես ինձ տուն ուղեկցել, այնտեղ էլ սուրճ կուզենաս խմել և տեսնելով գեղեցկուհի աղջկաս՝ կխնդրես նրա ձեռքը։ Ինչիս է պետք ձեզ նման փեսա, եթե ժամացույց չունի։

* * *

Ուսուցչուհին դիմում է Ռոմանին.

— Վաղը պապիկիդ կհրավիրես դպրոց։

— Ինչո՞ւ պապիկիս։

— Որպեսզի պատժի հայրիկիդ հայրիկիդ տնային աշխատանքների մեջ այդքան շատ սխալներ թույլ տալու համար։

* * *

Ռոմանը դիմում է գազանանոցի աշխատակցին։

— Առյուծը կարող է միանգամից հարյուր կիլոգրամ միս ուտել։

— Իհարկե կարող է, բայց առյուծին ո՞վ է այդքան միս տվողը։

* * *

Պապը դիմում է թոռնիկին.

— Ռոման, եթե խելոք մնաս, կընկնես դրախտ, չարության դեպքում՝ դժոխք։

— Իսկ ի՞նչ պիտի անեմ, ոչ ստրիպտիզ ակումբ ընկնեմ...

* * *

Փոքրիկ Ռոմանը դիմում է հարևանուհուն.

— Ասացեք խնդրեմ, երբ դաշնամուր ես նվագում, ձեր հանգիստը չեմ խանգարում։

— Իհարկե, այն էլ ինչպես։

— Խնդրում եմ, աղաչում եմ բողոքեք ծնողներիս, որ դաշնամուրին չմոտենամ։

* * *

— Տիկին, ձեր Ռոմանը ավազաքարով ջարդեց մեր պատուհանի ապակին։

— Օ՜, ինչ եք ասում,— ուրախ բացականչում է մայրը,— որտե՞ղ է այդ քարը։ Ես և ամուսինս, որպես մասունք, հավաքում ենք մեր սիրելի որդու հետ կապված բոլոր իրերը։

* * *

Հայրը դիմում է որդուն.

— Ռոման, քեզ համար հարսնացու եմ ընտրել։

— Այդ հարցում, հայրիկ, ես քո ճաշակին լիովին վստահում եմ։ Նրա և իմ իմ ներքնազգեստները ընտրելիս վարտիքների վրայի նախշերը թույլ տուր թող իմ ճաշակով լինի...

* * *

«Որքան քիչ է թեյավճարը, այնքան շատ են նվաստանում մատուցողուհիները»։

* * *

«Սկզբում կուրացրեց ձնե աղջկան, ապա իր կինը դարձրեց»։

* * *

«Զսպաշապիկները 100 տոկոսանոց հուսալիություն չունեն։ Վաղոն հագավ այն և շտապ տեղափոխվեց ոստիկանություն»։

* * *

«Տղամարդը, որն ընկավ երրորդ հարկից ուղիղ էլեկտրասյան վրա,նյարդային ապրումներից կորցրեց խոսելու ընդունակությունը և ցանկացավ անցորդների ուշադրությունը գրավել իր բիկինի վարտիքով միայն...»։

* * *

— Հոգնեցի կրկնելուց, վերջապես գրեք, միգուցե ինչ որ մեկը կհասկանա հետո։

* * *

— Բժիշկ, շատ հուսահատ վիճակում եմ, չկա մեկը որի հետ ձեռնաշարժությամբ զբաղվեմ։

* * *

Ամուսինը և կինը։

Կին.

— Գիտես, թե ո՞րն է տարբերությունը քո և կաթոլիկ հոգևորականի։

— Ինչի՞ մասին է խոսքը։

— Եթե հոգևորականի մոտ կանգնում է՝ մեղք է, իսկ եթե ձեզ մոտ ֆանտաստիկայի աշխարհից...

* * *

— Դու չես մոռացել, որ 100 դոլար պարտք ես ինձ։

— Ի՞նչ ես ասում։ Մինչը կյանքիս վերջը կհիշեմ։

* * *

— Օրիորդ, այսօր ինչո՞վ եք զբաղված։

— Ոչինչ, աբորտ պիտի անեմ։

* * *

«Սիրելիս ինչո՞ւ հեռացար։ Իմ տեղս չեմ գտնում։ Դու իմ միակ լույսն էիր, իմ արևն էիր ու իմ լապտերը՝ իմ փողոցի։ Հիմար ես իրոք, վարագույրն ինչո՞ւ վաճառեցիր...»։

* * *

— Տղաներ, ինչո՞ւ է այդ աղջիկը լալիս։

— Պարզվեց, որ նա կույս էր։

— Այ թե հիմարն է, փոխանակ ուրախանալու, որ իր փեսացուն չի չարչարվելու...

— Բայց չէ որ մենք հարսանիքում չենք՝ թաղում է։

* * *

— Դու կամուսնանայիր քսան տարի քեզանից մեծ աղջկա հետ։

— Ոչ, միայն թե ոչ ես։

— Դա միայն Վաղոն կարող է։

* * *

— Օրիորդ ժամը քանի՞սն է։

— Ցավալի է, բայց արդեն աղջիկ չեմ։

— Ուրեմն թողնենք այդ ձևականությունները։

* * *

Իհարկե ծիծաղը ամենալավ դեղամիջոցն է, բայց ոչ փորլուծի ժամանակ։

* * *

Ժողովրդական ինտելիգենցիան սիրում է սպիտակ գիշերները, երբ աղջիկներն իրենք են հրավիրում տղամարդկանց։

* * *

«Որքան խորն ես մտցնում գլուխտ ավազի մեջ, այնքան հետույքդ անպաշտպան է դառնում»։

* * *

«Ինչպե՞ս խմել՝ կանգնած։ Պառկած ավանդական չէ, միայն թե բավականացնի»։

* * *

«Նա բաժանվեց ինձնից, ոչ թե թոշակիս պատճառով և դեռ շարունակում էր ձեռք գցել»։

* * *

— Հայրի՛կ, դու լա՞վ ես հիշում դեմքդ։

— Ոչ որդիս։

— Այդ լավ է։ Սափրվելու հայելիդ ջարդել եմ։

* * *

Տղան աղջկան հրավիրում է իրենց տուն։ Նստեցնում սեղանի մոտ։

— Ի՞նչ կնախընտրես։ Օղի, թե սպիրտ։

— Չգիտեմ, երկուսն էլ այնքան հաճելի է...

* * *

Գյուղացի Վաղոն բռնեց ոսկե ձկնիկ և նրա հողամասում միանգամից հայտնվեցին երեք կով, ավտոմեքենա, առանձնատուն...

* * *

Սերիալի հերոսուհուն հարցնում են.

— Քանի՞ տղամարդ է եղել ձեր կյանքում։

— Պաշտոնապես երեք և երկու հարյուր հրաշալի մանրուէքներ...

* * *

«Երեկ խմեցի որքան կարող էի, հետո որքան կարողացա, այնուհետև որքան մնացել էր»։

* * *

«Կինս Ապարանից է, դա է պատճառը, որ ցրտաշունչ քամիներին հարմարվել եմ»։

* * *

«Երկու միլիոն մարդու հնարավոր է կերակրել։ Կուտի եթե ուտելիք առաջակարկենք»։

* * *

«Կյանքի երեք քառորդ մասը անցկացնում ենք անկողնում, երկու երրորդը մտածում, թե ում քարշ տանք անկողին»։

* * *

«Պատահականորեն նույն նպատակին են հասնում սպերմատոզոիդները»։

* * *

«Որքան քիչ է թեյավճարը, այնքան շատ են նվաստանում մատուցողուհիները»։

* * *

— Կյանքից ոչինչ չեմ սպասում ՝ մահս մոտենում է...

— Մի հիշիր, որ ծնվել ես...

* * *

— Կգնեմ քեզ համար, ուշտակ, միայն թե հանգիստ թող ինձ...

— Դա պատճառ չէ բաժանության համար։

* * *

— Ձեզանից վատ կին չկա։

— Լավերը ավելի շուտ են լքում իրենց ամուսիներին։

* * *

— Իսկ դու այնպես կարող ես։

— Իհարկե, բոլոր ձևերին տիրապետում եմ, նայած տրամադրության...

* * *

— Որքան լավ է, որ բոլորդ այստեղ հավաքվել եք։

— Բաժանելու ոչինչ չունենք, հերթ գոյություն ունի... .

* * *

«Մեկնում եմ հարավ, կվերադառնամ ընդմիջմանը... չսպասեք»։

* * *

— 1000 դոլար և կբացեմ սև արկղը։

— Իսկ եթե դատարկ է...

* * *

«Ես կամ, վաղն էլ կամ, մյուս օրն էլ հաստատ կամ»։ Հիշում էր կրկինել Կիմ Երիցյանը։ Ո՞վ չի ստորագրի այս խոսքերի տակ։

* * *

— Աղոթիր սիրելիս՝ գիշերը։ Միգուցե մի երեիտասարդ համաձայնվի ինձ փոխարինել անկողնում...

* * *

— Դժվար է սենյակի վարդակը գտնել մթության մեջ։

— Իսկ դու լավ կլինի միջանցքում փնտրես։

* * *

— Գեղեցիկ կինը առանձնահատուկ մոտեցում է պահանջում։

— Տգեղի համար՝ միայն թե տղամարդ լինի... .

* * *

— Սխալ է ամեն ինձ, հիմարի տեղ մի դրեք ինձ, նա իմ երեխան չէ...

* * *

— Որդի՛ս մի զարմացիր, գրքի գողերը միայն մտավորականներն են։

* * *

— Իզուր մի բացեք ձեր կուրծքը և ժպտացեք, ձեզ նկարահանում է թաքնված տեսախցիկը...

* * *

— Որքա՞ն ես խմել...

— Լցնում էին, չխմեի՞...

* * *

— Բոլոր հարկերը վճարել ես։

— Իհարկե, եթե չվճարեմ ոստիկանի, մաքսավորի երեխաները սոված կքնեն։

* * *

— Որքա՞ն կարելի է կրկնել, որ փոխելու ենթակա է։

— Ողջ կյանքս թունավորեց ինձ, հանգիստ պիտի ապրեմ...

* * *

— Պահիր լեզուդ ատամներիդ արանքում։

— Միևնունն է ասողին լսող չկա...

* * *

Եվրո, դոլար չունես... ընկեր էլ չունես։

* * *

Երանի նրան, ով իր մահվան պահին ծիծաղում է։

* * *

Մեր ընտանիքը հաճախ գազազրկվում է պարտքերիս պատճառով։ ։

* * *

Ծիծաղով ապրել եմ, ծիծաղով էլ կթողնեմ աշխարհը...

* * *

Ժամանակը ոսկի է, խնայելը կենսական անհրաժեշտություն։

* * *

Բերնիցդ թռցրած խոսքը ՝ նման է հետածդ քարին, ետ չես բերի։

* * *

Եգիպտական հիերոգլիֆներից ավելի է գլուխ հանում, քան իր կնոջ պահվածքից։

* * *

Արդեն ծերացել է, բայց չի դադարել կյանքի թերությունները նկատել։

* * *

Երբ մեղավոր է, ձայն֊ծպտուն չի հանի՝ երանի նրան։

* * *

Որքան էլ բարեկեցիկ ապրի, նորից դժգոհության ալիք կբարձրացնի։

* * *

Երազել կարելի է, բայց առանց նրա ապրելն ավելի հեշտ է։

* * *

Երբ մոտենում ես մահվանդ շեմին, զոր կթվա թողածդ ամեն մի պահը։

* * *

Ափսոսալու կարիք չկա, թող միայն քեզնից հետո անհետ չկորչի թողածդ ամեն մի տողը։

* * *

Մի նախանձիր վերևուն գտնվողներին, նրանք էլ քեզ պես ոչինչ չունեն իրենց հետ այս աշխարհից տանելու։

* * *

— Վաղոն կես տարի ընդամենը չծխեց ու չխմեց և իր խնայողությամբ կարողացավ առանձնատուն կառուցել իր որդու համար...

* * *

— Մի փորձիր ինձ ահաբեկել, երբ նստած եմ ծնկներիդ վրա։

— Իսկ դու իջիր ծնկներիցս։

* * *

— Երեկ ես ավելի երիտասարդ էի թվում։

— Մի քանի փորձից հետո պարզեցի, որ նույն հարցն էլ կարող եմ ինքս քեզ տալ...

* * *

— Իսկ դու կիսամերկ, բիկինի վարտիքով ավելի հետաքրքիր ես։

— Դա ճիշտ չէ, կարևորը գրպանս է, որ միշտ դատարկ է...

* * *

— Երեք տարի է, ամուսնական պարտականությունները կատարում էիր անվճար, իսկ հիմա ի՞նչ կատարվեց...

— Ոչի՛նչ, պարզապես հիմա տնտեսական ճգնաժամ է...

* * *

— Պատկերացնում ես, մի դույլ լոլիկ գողացա հարևանիս այգուց, մեկ տարվա կալանք ստացա...

— Նախարար լինեիր, հենց դատարանի դահլիճից կազատվեիր, ո՞վ կասեր թե աչքիդ վերև հոնք կա...

* * *

«Մասնագիտությամբ ինժեներ եմ, կիսատ թողեցի աշխատանքս, հիմա բարում մատուցող եմ աշխատում։ Աշխատավարձս կրկնակի է։ Երջանիկ եմ, որ գոնե կարողանում եմ ընտանիքիս հոգսերը լուծել»։

* * *

— Եթե չես կարող սիրել, ապա գոնե հետևիր, թե դա ինչպես են անում մյուսները...

* * *

— Շատ ցավալի է, գործուղման ժամկետս կրճատվեց։

— Մենակ մեկնեիր և ամեն ինչ ավելի լավ կլիներ...

* * *

— Նայեց ոտքերիս, շոշափեց կրծքերս և դրանից հետո միայն խնդրեց ձեռքս...

* * *

— Թփուտներում լավ է, սաունայում՝ շատ ավելի, իսկ տանը՝ շատ ավելի լավ...

* * *

— Երկուս չնշանակեիր ինձ դպրոցում, ավելի շատ կօգնեի...

— Ասա է, ասա... մեղավոր եմ։

* * *

— Գնում ես ամբիոնի վարիչի մոտ քննության, գրպանումդ ունեցիր 100 եվրո։

* * *

— Երբ խմում ես, մի թքիր արաղիդ վերջին բաժակի մեջ։ Միշտ սթափվելուց հետո արաղի կարք ես ունենում...

* * *

«Շատ մի հիշիր կուտակածդ ունեցվածքի մասին (բոլորին հայտնի է սկզնաղբյուրը), այլ ցույց տուր մի բարի գործ, որ թողե ես քեզնից հետո»։

* * *

«Սոցիալական դրությունս՝ բաժանված եմ, խոստանում եմ, որ այլևս ուրիշ ոչ մեկի հետ երբեք չեմ ամուսնանա»։

* * *

— Գինին աշխարհում ամենալավ հրաձիգն է, սոված ժամանակ երկու բաժակ խմելուց հետո կխփի ուղիղ գլխիդ...

* * *

«Սերը մեր միջև ծնվեց, երբ արդեն երեք անգամ պառկել էինք միասին»։

* * *

«Երրորդս կնոջս հետ չենք զագսավորվել և ապրում ենք հասարակական հիմունքներով»։

* * *

— Մենք քեզ հետ ինչ որ տեղ հանդիպել ենք...

— Թողնենք ձևականությունները, ժամանակը թռչում է, իսկ մենք դեռ չենք սկսել...

* * *

— Մենք միշտ մտածում ենք ձեր մասին,— ասաց ոստիկանը։

— Միայն վարորդի գրպանը մանրազննին ուսումնասիրելուց,—ավելացրեց ընկերը։

* * *

— Ինչո՞ւ անցաք կարմիր լույսի տակով։

— Չէ որ կանայք ունեն իրենց գաղտնիքները...

* * *

«Մենք սիրում են ք մեր ուսուցչուհի Վարդիշաղին և միշտ պատրաստ ենք նրան թոշակի ուղարկել»։

* * *

«Հարուստը իր ունեցվածքով է հզոր, իսկ երգիծաբան Ա.֊ն իր ծիծաղներով»։

* * *

— Գնչուհին կանխորոշել է, որ կմահանամ ալկոհոլից։

— Ապուշություն, չէ որ դու չես խմում...

* * *

— Ժամանակն է, որ ծնողներիս նամակ գրեմ։

— Երևում է կրթաթոշակդ ուշացրել են։

* * *

— Ամեն ինչից շատ այս կյանքում, ի՞նչն է հետաքրքրում հարբեցողին։

— 200 գրամ, ուրիշ ոչինչ։

* * *

«Ամուսնացան, ապրում էին ուրախ ու երջանիկ։ Եվս մի քանի օր և փողերը վերջացան։ Կյանքը երես թեքեց նրանցից...»։

* * *

— Հայրիկ մեր տնօրենը քեզ դպրոց է կանչել։

— Փառքդ շատ, լավ է որ քննիչը չէ...

* * *

«Կնոջը երջանկացնելը շատ հեշտ է... Միայն թե այդ ամենը շատ թանկ հաճույք է»։

* * *

«Հայ տղամարդիկ առաջին ամուսնական գիշերից հետո մոռանում են ամուսնանալու մասին»։

* * *

Ասա ինձ ով է քո թշնամին և ես կասեմ կդառնամ քո ընկերը թե ոչ։

* * *

Պատրաստ եմ մահանալ իմ հաստատակամության համար, որովհետև այդպիսի հաստատակամությամբ այլևս ապրելն անհնարին է...

* * *

Բոլորից գումար չես կարող վաստակել։ Իսկ այնքան ուզում եմ...

* * *

Ոչ մի անգամ ոչ մեկի հասցեին չեմ ասել հիմար մտքեր, որովհետև ողջ ժամանակ խոսում էի իմ մասին։

* * *

Շուտով կընդգրկվեմ նպաստառուների ցուցակում։ Կառավարությունը գտնում է, որ մեր տունը շատ հազվագյուտ ընտանիք է։

* * *

Եթե ձեր կյանքը անցնում է ձեր կողքով, ապա ոտք գցեք նրան։

* * *

Հարբել մինչև կողմնորոշումը կորցնելու աստիճանի։ Այդ թվում և սեռական։

* * *

«Վերջապես գտա նրա սրտի բանալին և ամեն գիշեր նա իմն է արդեն...»։

* * *

Վերջին տասը տարիների ընթացքում սոցիոլոգ Ա.—ն անդամագրվեց տասը կուսակցության։ Ավող 11֊ին չհասավ, վաղաժամ մահը կտրեց նրա երազանքի թելը... Ցավալի փաստ։

* * *

— Ի՞նչ ես ապուշացել, իսկական սեքս չես տեսել։

— Ոչինչ, գլուխ ջարդելու դեռ ժամանակ կունենաս...

* * *

— Ալլո, դուք այնտեղ չեք ընկել... Այ հիմա ընկաք։

* * *

— Մեկն իր կրթությամբ է ապրում, մյուսն գեղեցկությամբ։

* * *

— Գերադասում եմ ամուսնացածներին, նրանց փորձառությունը ավելի մեծ է...

* * *

— Կամուսնանամ ձեզ հետ, միայն սեքս չառաջարկեք...

* * *

— Տիկին գնեք սուրճը, այն ուղիղ հողակտորից եմ եմ ձեզ համար բերել...

* * *

— Մայրիկ, մորաքույրն է մեզ այցելե՞լ։

— Ո՛չ, այսօր հայրդ է սպիտակեղենը լվացել...

* * *

— Մեր վատ ապրելու հիմնական մեղավորը իշուկն է, որին մեզ գլխավոր ղեկավար ընտրեցիք...

* * *

Միայնակ կինը փնտրում է որ երիտասարդ, մտավորական, ոչ ապահովված մի տղամարդ, օժտված բոլոր վատ սովորույթներով՝ հարևանուհու հետ ամուսնացնելու նպատակով։

* * *

— Ներիր սիրելիս, հումանիտար օգնությունը դեռ շատ կուշանա՞...

* * *

— Ցտեսություն, այլևս քո կարիքը չունեմ։

* * *

— Գիշեր ու ցերեկ պտտում է գլուխը...

* * *

— Երեք ամիս է քեզ հետ չենք տեսնվել։

— Իսկ դա օգնո՞ւմ է գործին...

* * *

— Սիրելիս չես ցանկանում լինել իմ այրին։

— Սիրով, բայց որքա՞ն է կուտակածդ գումարը...

* * *

— Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ քաղաքում փակվեցին բոլոր բաղնիքները...

* * *

— Մնացեք մեզ հետ։

— Իսկ ո՞ւր կարող է գնալ կալանավորը։

* * *

— Բավական է երեխային քո հեքիաթներով կերակրես։

— Միևնույն է, նա քեզանից լավ է պատկերացնում իրական կյանքը...

* * *

— Կարող էի քո որդին լինել։

— Ոչինչ, իմն էլ երեքն են ու վաղուց հրաժարվել եմ նրանցից...

* * *

— Գիտես, որքան հետաքրքիր սերմեր ունեմ։

— Ոչ միայն սերմեր, բիկինի վարտիքն էլ հաճելի է, որտեղի՞ց ես գնել...

* * *

— Երեսփոխան Գառնակեչյան, շտապ անցեք խորհրդարանի դահլիճ, ձեր մեկ ձայնը պակասում է քվորումի համար։

* * *

— Կասկածելի տղամարդը մտավ 9֊րդ բնակարան և անհետացավ անհայտ տեղում...

* * *

— Այլևս ուժ չի մնացել թույլ սեռ լինելու համար։

* * *

— Բոլոր աղջիկներին էլ սիրում եմ և բալարին միասին կհավաքեմ։

* * *

«Մեկ անձրև է ու ձյուն...»։

* * *

Իրենց տուն ուղեկցող աղջիկը տղային առաջարկեց միաժամանակ պառկել իր հետ։

* * *

Գինեսի գրքում գրանցվեց Ջ. Գյուղը։ Դեկտեմբերի 31֊ին կայացավ գյուղի 366֊րդ հարսանիքը և այն անցկացվեց առանց ալկոհոլային խմիչքների և ծեծկռտուքի...

* * *

Մաքսավորներն այսօր աշխատում են ոչ միայն իրենց, այլև նախագահի գանձարանը լցնելու համար։

* * *

Գոհ եմ զուգընկերոջիցս։ Նրա մոտ ամեն առավոտ կանգուն է և այդ ընթացքում, նույնիսկ հասցնում ենք անկողնում մի քանի բաժակ սուրճ խմել...

* * *

Հավաքարարի երազանքն ամենուր մաքրությունն ապահովվելն է։

Նախարարի երազանքն է ՝ աշխատանքիս վերջին օրն է թող մի քիչ էլ ավելանա...

* * *

— Սիրելիս, մշտապես մտածում եմ քո մասին։

— Սուտ է, երևում է դրամդ վերջացել է...

* * *

— Պետությունը մեզ սիրում է։

— Միայն թե որ կողմից։ Նա համբերող է, միայն չթողնեն նրա համբերության բաժակը լցվի։

* * *

— Շատ ուրախ եմ, որ եմ հիվանդացել ձեր կողմից։

— Ոչինչ, հետևանքների մասին հետո կիմանաս, չէ որ բժիշկն էլ իր աշխատավարձի մասին է մտածում...

* * *

— Գիշերվա որ ժամին ցանկանում ես, զանգիր կգամ...

— Միայն թե պետք է վճարել, վճարել...

* * *

— Ժամանակն անցնում է և ավելի շատ են մարդիկ գլուխները կորցնում։

— Զգուշանալ է պետք, որ ինքդ էլ հոսանքի տակ չընկնես... .

* * *

Միայնակ կինը փնտրում է ոչ երիտասարդ, մտավորական, ոչ ապահովված մի տղամարդ, օժտված բոլոր վատ սովորույթներով՝ հարևանուհու հետ ամուսնացնելու նպատակով։

* * *

— Ներիր սիրելիս, հումանիտար օգնությունը դեռ շատ կուշանա...

* * *

— Ցտեսություն, այլևս քո կարիքը չունեմ։

* * *

— Գիշեր ու ցերեկ պտտում է գլուխը...

* * *

— Երեք ամիս է քեզ հետ չենք տեսնվել։

— Իսկ դա օգնում է գործին...

* * *

— Սիրելիս չես ցանկանում լինել իմ այրին։

— Սիրով, բայց որքան է կուտակածդ գումարը...

* * *

— Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ քաղաքում փակվեցին բոլոր բաղնիքները...

* * *

— Մնացեք մեզ հետ։

— Իսկ ո՞ւր կարող է գնալ կալանավորը։

* * *

— Բավական է երեխային քո հեքիաթներով կերակրես։

— Միևնունն է, նա քեզանից լավ է պատկերացնում իրական կյանքը...

* * *

— Կարող էի քո որդին լինել։

— Ոչի՛նչ, իմն էլ երեքն են ու վաղուց հրաժարվել եմ նրանցից...

* * *

— Դոլար, եվրո չունենալը թող ձեզ չանհանգստացնի։ Ունեցողները այսօր ավելի շատ են տրտնջում չունենալու մասին։

* * *

— Ձեր Ամանորի սեղանը որքան ճոխ լինի, ոչ մեկին չես զարմացնի, իսկ եթե ինքդ ես որոշել պառկել այդ օրը սեղանի վրա՝ տոնական օրը. ապշեցուցիչ է...

* * *

— Ապրում ենք իրարից խռով, կարծես դա մեզ ճակատագրից է բաժին հասել...

* * *

— Կեցցեք, ընկերոջ լավը տեսնելիս չեք կարկոծում, բամբասում...

* * *

— Աղջիկները, շտապես ինչ որ բան ունեն ջարդելու, բացի ձեռքից ու ոտքից։

* * *

— Շատ եմ հոգնել, երբեմն տեղ֊տեղ կուզենայի հանգստանալ։

* * *

— Իսկական արվեստագետը ևս կարող է բնորդուհուն աբորտի ուղարկել։

* * *

— Միայն անգետներին է տրված կառավարելու իրավունք։ Խելացիները թող օրվա հաց փնտրեն։

* * *

— Ինքնահավանին միշտ ինչ որ բան պակասում է...

* * *

— Բացարձակապես հետույք չունի՝ չնայած եղածն էլ հետույքի նման է...

* * *

— Աղջիկների խումբը շատ լավ է պարում։ Եթե այդ ամենին ներքևից նայենք...

* * *

— Նա առաջարկություն արեց, աղջիկը չկարողացավ մերժել։ Ծնողները միայն հոգ տարան հետևանքների մասին...

* * *

«Վերջապես գտա նրա սրտի բանալին և ամեն գիշեր նա իմն է արդեն...»։

* * *

Վերջին քսան տարիների ընթացքում սոցիոլոգ Ա.֊ն անդամագրվեց տասը կուսակցության։ Ավաղ 11֊ին չհասավ, վաղաժամ մահը կտրեց նրա երազանքի թելը... Ցավալի փաստ։

* * *

— Ի՞նչ ես ապուշացել, իսկական սեքս չես տեսել։

— Ոչի՛նչ, գլուխ ջարդելու դեռ ժամանակ կունենաս...

* * *

— Ալլո, դուք այնտեղ չեք ընկել... Ա՛յ, հիմա ընկաք։

* * *

— Դու իմ վրայով անցար, հիմար էշ...

* * *

— Մեկն էր կրթությամբ է ապրում, մյուսն՝ գեղեցկությամբ...

* * *

— Գերադասում եմ ամուսնացածներին, նրանց փորձառությունը ավելի մեծ է...

* * *

— Կամուսնանամ ձեզ հետ, միայն սեքս չառաջարկեք...

* * *

— Տիկին գնեք սուրճը, այն ուղիղ հողակտորից է ձեզ համար բերվել...

* * *

— Մայրի՛կ, մորաքույրն է մեզ այցելե՞լ։

— Ո՛չ, այսօր հայրիկն է սպիտակեղենը լվացել...

* * *

— Մեր վատ ապրելու հիմնական մեղավորը իշուկն է,որին մեզ գլխավոր ղեկավար ընտրեցինք...

ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՏԱԽՏԱԿԻՑ

* * *

Հանուն ձեր առողջության պահպանման մի խմեք դեղեր, սրվակները պահեք միշտ փակ վիճակում։ Օգտագործեք դեղաբույսեր, նրանք ավելի հուսալի են։

(Բժշկի հայտարարությունից)

* * *

Կարող բանվորուհի տիկին Գոհարիկը շատ կարճ ժամկետում իրացրել է բոլոր պրոցեսները։ Նա ցանկացած ժամանակ կարող է փոխարինել արտադրության պետին։

* * *

Ես՝ Ա.Ա.֊ս, գրքերիս հետ վարվում եմ այնպես, ինչպես կվարվեի սեփական տիկնոջս հետ։

* * *

Սարոն ու Մոսին այնքան տաքացան, քանի որ գտնվում էին օղու ազդեցության տակ, ուստի դանակահարեցին իրար։

(Աշակերտի շարադրությունից)

* * *

Դուրս չէի եկել աշխատանքի, քանի որ նեղացել էի իմ անմիջական պետից։ Նախորդ օրը մեր տոնի առթիվ ունեցած ժողովի ժամանակ մոռացավ շնորհավորել մեր տոնը։

(Բացատրագրից)

* * *

Լեռնային գյուղերից մեկում ծերացած մայրը դիմում է որդուն.

— Դու՝ որդիս, պաշտոնական գործով ես եկել թե՞... .

(Երկխոսությունից)

* * *

25 տարեկան հայուհի եմ, հասակս 180, քաշս՝ 60 կիլոգրամ, կրթությունս բարձրագույն։ Փնտրում եմ նույն քաշի, նույն հասակի և համապատասխան կրթության տղամարդու։

(Ամուսնական հայտարարություն թերթում)

* * *

Կորել է Արշակ անունով մի տղա։ Խնդրվում է վերադարձնել նրա ճամպրուկը։

* * *

Քաղաքացի Վարշամ։ Շտապ ազատեք առաջին գիծը, որպեսզի գնացքը մոտենա կառամատույցին։

* * *

Մեծ թղթադրամներ փոխանակող քաղաքացիներին սպասում են կայարանի անկյունում։

* * *

Արվեստը զոհեր է պահանջում և դահլիճը արագորեն լցվեց։

* * *

Տղաս խմիր լոլիկի հյութը, կդառնաս ուժեղ և իմաստուն։

(Խանութի պլակատից)

* * *

«Բժիշկ, ճիշտ է, որ ծխելը ոչ միայն օգտակար է այլ նաև վնասակար»։

* * *

Սույն տեղեկանքը տրվում է Ա. Ա.֊ին և հաստատվում է, որ իր հյուրանոցային համարը հանձնել է լավ, հակասանիտարական վիճակում։

(Տեղեկանք)

* * *

Վաճառվում է շուն, գինը պայմանագրային։

(Հայտարարություն)

* * *

Մեղադրյալը ծանոթացավ դատապաշտպանի է թարգմանչի հետ։ Փոխադարձ ծանոթությունից հետո հայտնաբերեցին, որ վիճաբանող կողմերը ոչ մի պահանջ չունեն և լիովին ընդունում են իրենց մեղավորությունը։

(Արձանագրությունից)

* * *

Խմում է։ Բայց հետո ազնվորեն պատմում։ Կոլեկտիվում մեշ հեղնակություն ունի և խրախուսվում է տնօրինության կողմից։

(Բնութագրից)

* * *

Չի կարելի խառնվել թռչուների կյանքին բազմացման շրջանում։ Նրանք մեր օգնության կարիքը չունեն։

* * *

Մարդիկ։ Ընտրեք՝ ծխածոտը կամ քաղցկեղը։

(Պոլիկլինիկայի պլակատից)

* * *

Հարգելի բնակիչներ, ով չվճարեց բնակարանի վարձը մինչը ամսվա վերջը կկախվի մուտքի մոտ։ Թաղապետարան։

(Հայտարարություն)

* * *

Աղբը կուտակում են այստեղ միայն ավանակները և պարազիտները։

(Հայտարարություն ծառուղում)

* * *

Թանկարժեք իրերը և դրամը հանձնեք սաունայի հանդերձապահին։ Կորցրած իրերի համար նա պատասխանատու չէ։

* * *

Ուշադրություն հարգելի հանգստացողներ։ Մեղ մոտ՝ բացատում, գտնվում է ձի, նրա վրա լուսանկարիչը։ Ձին կմնա երկու օր, լուսանկարիչը՝ մեկ։ Ցանկացողները դիմեն ձիուն։

* * *

Եթե չեք կամենում, որ ձեր երեխաները ենթարկվեն հոգեկան տրավմայի, մի թույլատրեք, որ նրանք իրենց հետ բերեն քաղցրավենիքներ։

(Հայտարարություն մանկապարտեզում)

* * *

Տաքսու վարորդը ինձ իջեցրեց հեռու իմ տնից և ես թողեցի մեքենայում ակնոցներս։ Կապված այն բանի հետ, որ ես կարճատես եմ, կորցրի կողմնորոշումս և ընկել եմ սթափարան։

(Բացատրագրից)

* * *

Մեր դպրոցում չկան տղամարդ ուսուցիչներ, և դա է պատճառը, որ մեր բոլոր աշակերտները աճում են միասեռ։

(Ելույթ մանկխորհրդում)

* * *

Բացակայել եմ աշխատանքից, քանի որ նախորդ օրը ինձ վրա հարձակվեց մեր հարևանի շունը։

(Բացատրագրից)

* * *

35 տարեկան եմ, հասակս 165, կրթությունս բարձրագույն, աղջիկս 12 տարեկան։ Հավատարիմ կմնամ մինչև 60 տարեկան հուսալի տղամարդուն։

(Ամուսնության հայտարարություն թերթում)

* * *

Այն գնորդները, որ չեն պահանջի ՀԴՄ կտրոնները, կսպասարկվեն առանց հերթի։

(Խանութի հայտարարությունից)

* * *

Գնացել եմ հինգ րոպե տևող խորհրդակցության։ Կգամ երկու ժամից։

(Հայտարարություն բժշկի առանձնասենյակի դռան վրա)

* * *

Հարգելի ուղևորներ։ Միկրոավտոբուսը անսարք վիճակում է, օգտվեք ամրագոտիներից կամ բռնվեք օդից։

(Վարորդի հայտարարությունից)

* * *

Երիտասարդ զույգերը վարձակալում են բնակարան երկար ժամանակով։ Ամուսինը կազինոյի աշխատակից է։

* * *

Կորել է նապաստակս։ Գտնողին խնդրում եմ վերադարձնել։ Պարգևատրումը՝ եթե տղամարդ է գարեջրի մեկ շիշ, իսկ եթե կին է՝ պայմանավորվածության համաձայն։

* * *

Հարգելի բնակիչներ, շտապ հավաքեք պատշգամբում գտնվող ձեր ներքնաշորերը, այլապես կենթարկվեք տուգանքի, իրերը կհավաքվեն ոստկանության կողմից։

* * *

Արմտականորեն փոխվել են մեր համայքի ժողովրդագրական վիճակագրությունը։ Օրինակ այս տարի յուրաքանչյուր տուն ավելացել է քսան ոչխարով։

* * *

Հիվանդը դուրս է գրվել այն բանի հետ կապված, որ առողջարանի ուղեգիր է ձեռք բերել։

(Հիվանդության թերթիկից)

* * *

Մեր վարսավիրանոցում չեն խեղդում այցելուներին։ Վճարումը՝ ով որքան կարող է։

* * *

Ուշ եմ տուն վերադարձել, կնոջս հետ չեմ վիճել, քնել եմ սեղանի մոտ և այնքան ուժեղ եմ խռմփացրել, որ հարևաններս ոստիկանություն են դիմել, ինձ վերցրեցին տասնօրյա կալանքի։

(Բացատրագրից)

* * *

Հարևանս սիստեմատիկ կերպով վախեցնում է ինձ իր շնիկով։ Եվ դա է պատճառը, որ ինձ մոտ հուզումնալից վիճակս վերացվեց լացի։

* * *

Հիշում եմ, որ հարբած ներկայացել եմ աշխատանքի։ Եվ խմել եմ ուրախությունից, քանի որ ստսցել էի առաջին աշխատավարձս, ալիմենտից վերջապես ազատվեցի։

(Բացատրագրից)

* * *

Ես ոչնչով մեղավոր չեմ, այս ամենը ապրելու պահանջով է։ Բուժքույրը զգուշացրեց, որ օրգանիզմս այլևս սպիրտային մաս չի կարող ընդունել։ Ինքս էլ որոշեցի փորձել ձիշտ է թե ոչ։

* * *

Հունիսի 11֊12 չեմ եղել աշխատանքի այն պատճառով, որ ամուսնացել եմ։ Խոստանում եմ, որ առաջիկայում այն չի կրկնվի։

* * *

Սույնով հավաստիացվում է, պարոն Ենոքի հինգ զավակ ունենալու փաստը։ Նրա չափահաս որդիները թողնելով իրենց հորը անպաշտպան, շուտով զրկվեցին իրենց հորից։ Տեր դառնալով 40 խոզերին, տասը կովին և նույնքան էլ ոչխարների։ Եղած անասնագլխաքանակը բաժանվեց որդիների միջև ըստ պատկանելության և ըստ պահանջվածի։

(Որոշումից)

* * *

Վաղո Սաքունցը բռնել էր հինգ հատ իշխան ձուկ, խփել վեց հատ կուղբ, տասը հատ ձկնկուլ, նույնքան բադեր և արջ, երկու աղվես, մեկ նապաստակ։ Այն ոչնչացրել եմ ըստ սանկայանի կամխորոշման թերթիկի։ Որսը կատարվել է ինչպես ցանցով, այնպես էլ հրացանով։ Խնդրում եմ կատարածս որսագողություն չհամարհեք։

(Որսագողի բացատրագրից)

* * *

Գևորգ Կ.֊ին ազատել սանկայանի բաժնի վարիչի պաշտոնից քանի որ կրծողները նրա սենյակից սկսել են թափանցել գլխավոր բժշկի առանձնասենյակ։

(Հրամանից)

* * *

Ձեր երեխան դասերի ժամանակ հաց է ուտում ու ծամոն ծամում։ Խնդրվում է ներկայանալ դպրոց։

(Աշակերտի օրագրից)

* * *

Իմ ծանոթությունը Գ.֊ի հետ տեղի ունեցավ մեր ընդհանուր ծանոթի միջոցով։ Որը և հնարավորություն տվեց, որ ծնվի ավագ որդիս։ Իսկ կտսերիցս ոչ մի տեղեկություն չունեմ, այլապես կպահանջեի ալիմենտը։ Ըստ այդմ էլ խնդրում եմ թոշակավորել։

(Դիմումից)

* * *

«Դուք նկատեցիք, թե որքան սուր է խաղում Հովիվյանը։ Ես չէի հասցնում...»։

* * *

«Սա խաղ չէ, այլ վազք պարկերի մեջ»։

* * *

«Դարպասապահին, ինչպես և կնոջը տարիք չեն հարցնում»։

* * *

«Այ թե հետաքրքիր է, ինչո՞ւ գոլից հետ նվագեց Ա.Խաչատրյանի մարշը...»։

* * *

«Իսկ Իշտոյանը, հիմա էլ արագաշարժ է, ինչպես իր լավագույն տարիները, հիմա էլ քիչ չի սխալվում...»։

* * *

«Ո՞վ չի կամենում դառնալ եկեղեցու հոգևոր հովիվ,գնացեք մարզադահլիճ։ Վազքի հետ անպայման աղոթել կսովորեք»։

* * *

«Խոհարարին բռնեցիք կաթի մեջ ջուր խառնելիս։ Այն միանգամից թթվեց»։

(Վերահսկիչի հայտարարությունից)

* * *

«Սարից ոչխարը իջեցնելիս ընկան 4 ոչխար, որից երկուսը խեղդել էին անհայտ գայլերը։ Խնդրում ենք դուրս հանել պահակի վրայից երկու գլուխը, այլապես դժվար կլինի նրան...»։

(Զեկուցագրից)

* * *

«Երբ Վաղոն եկավ ինձ մոտ ապրելու, նա անձնագիր ցույց չտվեց, իսկ մնացած դեպքերում, նա վատ չէ մյուս տղամարդկանցից»։

* * *

«Ամուսնացա ինձանից տարիքով կնոջ հետ և մտածեցի, թե ինչով եմ վատ Վարշամից»։

* * *

«Երբ ինձ զզվեցրին ամուսնությունները միայն սիրո հողի վրա, սկսեցի փնտրել կանանց թերթերում եղած հայտարարությունների հիման վրա, այստեղ էլ զգացի, թե միայն ինչպիսի կանայք չկան մեր կողքին...»։

* * *

«Երրորդ կնոջիցս այլևս հույս չունեի, բայց ծննդաբերեց, երևի ոչ ինձանից...»։

* * *

«Դատավորը ուշադիր զննեց գրպանները, ամեն ինչ իր տեղում է... ինքս ինկատի ունեմ զգուշացնող քարտերը»։

* * *

«Համենայնդեպս խփեմ սեղանին։ Միգուցե այն փայտից է...»։

* * *

«Սիմոնյանի գլուխը փրկեց իր թիմի միավորը»։

* * *

«Վաղոն գտնվում է անսթափ վիճակում, գոռում էր, որ ինքը աղավնի է և գումար էր խնդրում համագյուղացիներից կեր գնելու համար»։

* * *

«Երրորդ կնոջս հետ գրանցված չէի և ապրում էինք հասարակական սկզբունքով»։

(Ցուցմունքից)

* * *

«Հարևանուհիս չթույլատրեց մեզ կռվել իրար հետ ամբողջ օրը, միայն երեկոյան բացեցինք մեր հոգիները»։

(Ցուցմունքից)

* * *

«Խելացի անձնավորություն է։ Կյանքի անիվը նրան տարավ ծխախոտի գործարան, սկսեց բեռնակրից ու շուտով երկրի հայտնի գործարար»։

(Ելույթից)

* * *

«Փողոցում ինձ բռնաբարեցին, թևիցս անհետացավ ոսկյա շղթաս, մատանին, չկարողացա օգնություն կանչել, որովհեռև ատամնաշարս ևս ոսկյա էր...»։

(Դիմումից)

* * *

«Ատամս ցավում էր դիմեցի բժշկի։ Նա էլ որոշեց ստուգել, ասաց որ հանվեմ... Իսկ այն ինչ որ արեց շատ դուր եկավ»։

(Նամակից)

* * *

«Աղջկաս ամուսնության առաջարկ արեց ոսկերիչը, աղջիկս թանկարժեք քարերի նկատմամբ ունեցած սիրուց չմերժեց նրան»։

* * *

«Եթե կան բազում կուսակցություններ ապա կլինեն և սովահար մանուկներ ու ցրտից մահացող մուրացկաններ»։

* * *

«Պատուհանները կմաքրեն նրանք, ովքեր նրա մոտ են քնում, նրանք ավելի շատ են պատուհանից օգտվում»։

* * *

«Մեր վաշտում կանոնդրական խախտումները շատ են, զինվորների հիսուն տոկոսի դեմքերը ծածկված է կապտուկներով»։

(Զեկուցագրից)

* * *

«Ես ձեզ ճանաչեցի, այնքան էլ չեք փոխվել։ Ինչպե՞ս է ձեր անունը»։

(Զրույցից)

* * *

«Ամնեզիայով տառապողները վճարում են մինչև բուժումը»։

(Ցուցանակից)

* * *

«Գնում եմ հոգեբույժի մոտ։ Ընթրիքը լվացքի մեջ է...»։

(Նամակից)

* * *

«Առանձնապես կուզենայի նշել, որ մեծ ուշադրություն դարձնեիք այն բանի վրա, որ բարձիս տակ դրված է նրա շատ կոկիկ ծալված վարտիքը,որ դրվել է նրա կողմից բռնաբարությունից հետո։ Մի՞թե դա միջոց չէ, նրա բարի նկատառումների և իմ անմեղության մասին»։

(Դատախազության դիմումից)

* * *

«Ամուսին ունենալու ժամանակ նրան «պոչի» վրա էր խաղացնում, փորձել է առանց ամուսնու երեխաներ ունենալ և ոտքի կանգնեցնել նրանց...»։

* * *

«Թեթև ուտեստը չբավականացրեց պարոն տնօրենին, որովհետև ծխախոտը էլ ավելի էր թանկացել...»։

(Մեղադրյալի ցուցմունքից)

* * *

«Սյուզաննայի հետ ծխեցինք մի քիչ, ու ոչ մի լավ բան չարեցինք, չնայած նրա նախնիները արգելել էին ծխել և բոլորը ինչ որ տեղի է ունենում երկու սեռերի միջև, բայց մեզ մոտ շատ լավ ստացվեց»։

(Աշակերտի բացատրությունից)

* * *

«Վաղոն ինձ նեղացկոտ է, ասաց, հասկացա, որ ժամանակն է նրա գլուխը ջարդեմ»։

(Բացատրագրից)

* * *

«Կյանքում ներողամիտ եմ եղել ամեն ինչի նկատմամբ, նույնիսկ կանայք են ծեծել ինձ»։

* * *

«Խնդրում եմ ինձ բավարարել, քանի որ կինս առողջարան է մեկնել և մոռացել է իմ գործունեուրյան մասին»։

* * *

«Սիրով քեզ մեկ կնշանակեի, բայց ցավում եմ, գնհատականը բարձրացնելու իրավունք չունեմ»։

* * *

«Զարմանալի է, որ ինքս էլ ծնվել եմ նույն օրը, ինչպես նախարար Գառնուկյանը»։

* * *

«Հարևանիս հավը փորձել անցնել ցանկապատից ներս, ոլորեցի վիզը, սուպ եփեցի, եթե շունն էլ փորձի, նման ձևով կվարվեմ»։

* * *

«Հիշեք բոլորդ, ոչ մի կին ձեր կյանքում, միայն ձեր կինը...»։

* * *

«Վերջին անգամ եմ ջուր խմում, վերջին անգամ եմ ջուր խմում...»։

* * *

«Բենզինը թանկացել է, երթևեկեք կովերով, ավանակներով, ձիերով...»։

(Ելույթից)

* * *

«Շուտով տղամարդիկ էլ են ծննդաբերելու։ Կարևոր չէ թե ով ասաց։ Կարևորը ո՞վ դա արեց»։

(Ռադիոելույթից)

* * *

«Կովից կթում ենք տասը լիտր կաթ, իսկ վաճառում՝ տասներկուսը...»։

(Հայտարարությունից)

* * *

Նորություն կուլտուրայի նախարարությունից. «Երեկ մահափորձ է տեղի ունեցել մեր փոխնախարարի վրա»։

* * *

«Ես մոտեցա մայորին և օգնեցի մինչև անկողին...»։

(Ցուցմունքից)

* * *

«Հիմա փոքր եմ, հենց մեծացա, հարսնացու եմ դառնալու...»։

(Երազանքից)

* * *

«Ես մեղավոր չեմ, ինքը կամավոր էր եկել...»։

* * *

«Վերևի հարևանս երկու անգամ ջրախեղդ արեց մեզ, հետո պարզվեց, որ դա նրանց շունն է և ինձ մնում էր միայն պատժել նրան»։

(Ցուցմունքից)

* * *

«Օրիորդները չլռեցին և կինոյի ցուցադրումը մեզ համար դարձավ տաղտկալի և դա է պատճառը, որ կեսից հեռացանք»։

* * *

«Բժիշկն ինձ արգելել է ծխել, խմել, ուտել և ամենակարևորը՝ ուրիշի կանանց ետևից վազել... նշանակում է ժամանակն է մահանալու»։

* * *

«Կինս հոգեկան ցնցման մեջ էր, տարանք նյարդաբամի մոտ։ Բուժզննումից պարզվեց, որ ծերության նշան է... կինս անմիջապես լավացավ»։

* * *

«Այնքան ուրախ եմ, աղջկաս դաշնամուրի դասերը ստիպեցին հարյևանիս, որ իր բնակարանը կես գնով վաճառի ինձ...»։

* * *

Հայտարարություն. «Պատրաստ եմ ամուսնանալ այն տղամարդու հետ, որը պատրաստ է հրամանս կատարել, ճաշը եփել, լվացքը անել, երեխաներիս մասին հոգ տանել... Ես ամուսին չեմ փնտրում, այլ ծառա»։

* * *

«Զենքի խանութից գնեցի ատրճանակ զոքանչիս սպանելու համար, վաճառողը իմանալով այդ մասին զգուշացրեց, որ կվրիպեմ։ Զղջում եմ արածիս համար և խնդրում մեղմ վարվել»։

(Մեղայականից)

* * *

«Սիրով կամուսնանայի ձեզ հետ, վախենում եմ կնոջս հետ ձեր բնավորությունները չհամընկնեն»։

* * *

Հայտարարություն. «Իրոք սխալվեցի ամւսնության մեջ, ինքս երգում եմ, դաշնամուր նվագում, խոսում անգլերեն, իտալերեն, ֆրանսերեն, իսկ ամուսինս ծայրահեղ դեպքում ձու է խաշում կամ գուլպա կարկատում, որքան դժբախտն եմ ես»։

* * *

«Տղաներ պետք է փորենք մինչև ցանկապատը, բահերի հետ արդեն պայմանավորվել եմ...»։

* * *

«Հիմա մայր ենք հայհոյում, հետո նույն բերանով պետք է հաց ուտե՞ք...»։

* * *

Հայտարարություն. «Փոխում եմ երկու ազգություն երկու դատվածության հետ։ Համաձայն եմ երկար ժամկետով»։

* * *

«Ամուսինս հաճախ է փոխել ուրիշ կանանց հետ։ Եվ վատը այն է,որ կրկնվում և ես չեմ կողմնորոշվում թե երեխաներիս հայրը ո՞վ է...»։

(Մեղայականից)

* * *

«Սննդից և համեղ հանգստից բացի անհրաժեշտ է սեքս և ավելի հաճախ, երբեմն 3֊4 անգամ շաբաթվա ընթացքում, երբեմն հաճախ»։

(Պլակատից)

* * *

«Իմ կյանքը բազմազբաղ է եղել։ Հանդիպել եմ բազմաթիվ մասնագիտությունների տղամարդկանց հետ։ Նրանցից միայն բժիշկը նուրբ վարվեց ինձ հետ...»։

(Դիմումից)

* * *

«Աթոռ շատ եմ սիրում, բանվորից հասել եմ տնօրենի, շուտով նաև նախարարի աթոռի տեր կդառնամ, որպես հիշատակ մեր տուն եմ տարել աթոռները, խնդրում եմ աչքածակություն չհամարեք։ Գերեզմանաքարս մարմարյա աթոռից թող լինի...»։

(Կտակից)

* * *

Ուրիշի այգում բռնեցրին լոլիկի դույը ձեռքին։ Ամոթից գետինը մտնելու փոխարեն՝ «լավ պրծանք»։

* * *

— Վաճառում եմ կով, ցուլիկի հետ միասին՝ կթվող են...

* * *

— Քանի դեռ փոքր էի, հայրս էր ինձ կերակրում։ Հիմա, երբ մեծացել եմ՝ որդիս...

* * *

— Հրաշքին հավատում եմ։ Ամանորին ինձ կնվիրեն գրիչ և թուղթ։ Անստորագիր նամակ գրելը ինձ մոտ լավ է ստացվում...

* * *

— Կինս ինձ դավաճանեց երկու անգամ և մեր հաշիվները հավասարվեցին...

* * *

— Հաճելի ես, բայց մեր տուն չեմ կարող տանել քեզ։ Մատներ դ լաքապատ են, մայրս քեզ դուրս կշպրտի...

* * *

— Տոմսերը տարբեր են։ Մեկին կարող է հեշտը բաժին ընկնել, մյուսինը՝ ավելի թեթև։

* * *

— Ընկածին չեն խփում՝ այլ տրորում են։

* * *

— Շողոքորթը օճառի կարիք չունի։

* * *

— Եթե ձեր կինը սկսում է ձեզանի բողոքել՝ դիմեք սիրուհու օգնությանը։

* * *

— Ծույլ աշակերտը միշտ էլ ճիշտ է, երբ հայրը՝ բիզնեսմեն է։

* * *

— Հյուր գնալիս չմոռանաք վերցնել ձեր ուտելիքը ևս։ Տանտերը միգուցե ոչինչ չունենա ձեզ հյուրասիրելու...

ԴԱՏԱՐԿԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

* * *

Նա առավոտը վեր է կենում, նստում պատատակի քարին, զրույց անում ինքն իրեն հետ, օրն իրիկուն անում... նրա օրն էլ օր չէ։

* * *

Ապրում ես ոչ լավ, ոչ վատ բանում ես, օր ուտում... դա էլ վատ չէ, երևում է վիճակդ վիճակ է։

* * *

Գրքեր տանը շատ ունի։ Ուրախանում է, երբ իրենից գիրք են խնդրում։ Գոնե մեկին տալով գրաճանաչ կդառնան, կհիշեն գնողին և ողորմի կտան... Ինչի՞ հիմա գրքասեր կա...

* * *

Տնօրենի մոտից հեռանում է ոչ թե քիթը կախ, այլ բարձր պահած... քեռին մեջքին է, քի՞չ է։

* * *

Նրա օրը հիմա բացվեց, եղբայրը բարձր դիրքի հասավ... նրանց հասնել չի լինի, իրենց յոթը պորտը կապահովեն թալանով։

* * *

Նա իրեն գրողի տեղ է դրել, բայց տակը դատարկ է... գոնե իր գրածին հավատում է, դա փինաչիներին է բնորոշ։

* * *

Նրա խոսքերը արժեք չունեն, սուտ պահեր են... քեզ ով է ստիպում, որ նրա հետ շփվես։

* * *

Քիչ է մնում ոտի տակի հողը կորցնի... թող գրպանը շղթայով փակի։

* * *

Ամուսիներով քսանհինգ տարի ապրում էին միասին ու դեռ իրար չէին հասկանում, սկսում էին տակից֊գլխից դուրս տալ... հոգեբույժին դիմելը միայն կփրկի նրանց ընտանիքը։

* * *

Ճանաչում եմ քեզ նմաններին, կուլտուրականությունը վրայիցդ թափվում է... վիզ հոգեբույժ ես երևում։

* * *

Քո արած լավության համար կյանքս միշտ երախտապարտ կլինեմ, խոսքդ չեմ թողնի գետնին ընկնի, ոտքերիդ ջուրը կխմեմ... շնորհակալություն։

* * *

Այնքան ինձ փողոցից֊փողոց, թաղից֊թաղ քարշ տվեց ետևից, որ ոտքիցս ընկա... գիշերվա վճարը որքան էր։

* * *

Զոքանչիս ոտքը խերով էր, մեր տուն տեղափոխվեց, գործերս սկսեց միանգամից աջ գնալ... մարդ մի յոթը նման զոքանչ չունենար...

* * *

Սանոն ի՞նչ անի, որ քարը գլխին տա, որ իր տղան օրիենտացիան փոխել է... թող ինքն էլ փոխի իրար կհասկանան։

* * *

Խեղճ կինը երկարատև թերսնումից հյուծվել, չոր տախտակի էր դարձել, մի՞գուցե շտապ հանգստյան տուն կմեկնի։

* * *

Մի քիչ խնայած փող ուներ տվեց֊վերցրեց, հետո մի շաբաթում չիր արեց, դատարկ տուն դարձավ... հասնում է նրան։

* * *

Չորս պատի մեջ նստել ամուսնության մասին է մտորում... շտապ թող դուրս գա, լպրծունները նրան են սպասում։

ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ

* * *

Կար, ապրում էր մի ընտանիք։ Մայրն ու աղջիկը սկսած տասը դոլարից մինչև հարյուր դոլար փոխում էին տղամարդկանց, չհոգնելով, երանելի պահեր ապրելով։ Զավեշտալին այն է, որ ընտանիքի հայրը զարմանում էր, ընտանիքում երկու ծախու կին՝ և իրենք աղքատ են...

* * *

Կար, ապրում էր մի էքսկուրսավարուհի։ Նա միշտ տղամարդկանց խմբեր էր տանում Բ... շեն։ Ծանոթացնում տեսարժան վայրերին։ Հորիզոնի ուղղությունները ցույց տալով, խորհրդանաշական գներով հասարակաց տները ցույց տալիս։ Հարց է տրվում օրինավոր կանանց մասին։ Պարզվում է,որ օրինավորները ավելի թանկ արժեն։

* * *

Կար, ապրում էր մի երիտասարդ, ով ամիսը մեկ անգամ իր ծերացած հորը տղափոխում էր փողոցով։ Մի զարմացեք, որդին հորը նպաստն ստանալու էր ուղեկցում։

* * *

Կար, ապրում էր մի դպրոցի տնօրեն։ Նա իր գործերը առաջ էր տանում հիշոցներով, ծեծ ու ջարդով։ Երեխաները վախենում էին նրանից, աշխատակցները քծնում, իսկ նա իրեն երջանիկ էր համարում։ Իսկ դպրոցում ոչինչ իր տեղում չէր...

* * *

Փոքրիկ տղան առանց իսկ ամաչելու քայլում էր փողոցում ծխախոտը ձեռքին։ Տրամաբանորեն դիտողություն անել էր պետք։ Վաղոն չի դիմանում. «Ես քո հոր փոխարեն սիրով կքաշեի ականջներդ»։ Չմտածելով, որ փողոցում ապրող փոքրիկը հայր չուներ...

* * *

Հարսանիքից հետո բացախոսում են ամուսիները, որ իրենց ամուսնությունը պատահական է եղել։ Աղջիկը տաքսի է փնտրել, իսկ տղան իրեն տաքսու վարորդի փոխարեն է հանդիպել։

* * *

Կար, ապրում էր մի սիրեկան։ Նա սիրուհու տանը իր գործն ավարտել էր ու գալիս է ամուսինը։ Եվ սիրուհին խնդրում է նետվել պատուհանից։ Խեղճ սիրեկանը թռչում է ու մտածում, իսկ ո՞վ է ինքը։ Երջանիկ զույգ են, այդպես չէ...

* * *

Կար, ապրում էր մի քարտողարուհի, նա միշտ շեֆի հեռախոսային համբյուրները փոխանցողի դերում էր։ Ո՞ւմ մտքով կանցներ նրան աշխատանքի չվերցնել։

* * *

Կար, ապրում էր մի մարմնավաճառուհի։ Հայրը գործի գնալուց առաջ բացատրում էր խաղի կանոնները։ Սկզբից պետք է աղջիկը չեմուչում աներ, հարվածեր, հետո գինը բարձրացնելուց հետո միայն տրվեր հաճույքին...

* * *

Կար, ապրում էր մի գեղեցկուհի։ Նա տուրիստական ուղևորության մեկնեց Ելիսևյան դաշտ, զբոսնեցին, հաճույք ստացան։ Հետո կրկնվեց այն Էյֆելյան աշտարակի սանդուխքների վրա... Առավել հիշարժան դարձավ Բուլոնյան անտառի բռնաբարությունը։ Զարմանալին այն է, որ ոչ մեկին չէր մերժում...

* * *

Կար, ապրում էր կապույտ աչքերով, շուրթերը վարդի պես կարմիր մի օրիորդ։ Նա շատ էր սիրում, երբ իրեն քնքուշ խոսքեր էին ասում։ Եվ զարմանալին այն էր, որ տանել չէր կարողանում սեքսը...

* * *

Կար, ապրում էր մի ֆերմեր։ Նա իր կովերի կաթնատվությունը բարձրացնելու համար կովերի աչքերին կանանչ ակնոց էր դրել։ Ո՞վ կմտածեր...

ԲԱԺԱԿԱՃԱՌԵՐ

* * *

Սիրելի համագյուղացիներ, մի լսեք էլեկտրիկ Հովոյին։ Նա կարող է ձեր հաշվիչի հերն անիծել այնպես, որ պետբյուջե կմուծեք ձեր ծախսածից քառակի անգամ ավել գումար։ Այնպես որ եղեք ուշադիր։ Նրան դեռ տեսնելիս, ձեր շանը փողոց հանեք, վախից ձեր բակ չի մտնի, պատուհանները փակ պահեք, կարող է պատուհանից ներս մտնել։ Նրա խոստումները կարող են միայն իր չունեցած ընտանիքին, իսկ ձեզ՝ դժբախտություն։

Առաջարկում եմ խմել Հովոյի նման աներեսների կենացը, ովքեր չմտածված ձևով լցնում են պետբյուջեն։ Ցանկանում եմ, որ նրանց ճանապարհին քիչ լինեն տհաս բաժանորդները...

* * *

Ալկոհոլը ընտանեկան կյանքի դժբախտության հիմնական պատճառներից մեկն է։ Որքան դեպքեր կան, երբ կինդ հեռանում է կամ զոհ դառնում ամուսնու կողմից։

Կխմեի այն տղամարդկանց կենացը, ովքեր իրենց խմելու չափը գիտեն...

* * *

Ծանոթներիցս մեկը, երբ նրան հյուր էին գալիս կանայք, դեռ մուտքի մոտ խնդրում էր հանել գուլպաները, պատճառաբանելով, որ շնիկ ունի, կպատառոտի։

Հետո պարզվում էր, որ նրա շունը կարողանում է պատռել նաև կանացի շրջազգեստներ, վերնաշապիկներ։ Եվ միայն տարիներ հետո պարզվեց, որ նա շուն երբեք չի ունեցել։

Կխմենք այն տղամարդկանց համար, ովքեր իրենց չեն համեմատում շան հետ...

* * *

Իր «Մերսեդեսով» Հովոն սլանում էր գյուղամիջյան ճանապարհով և կանգառում տեսնում է մի գեղեցկուհու։ Կանգնում է և առաջարկում իր օգնությունը։

Օրիորդը շիկահեր է, բարետես. լայն կրծքով։ Մի քանի րոպե համատեղ ընթացքից հետո Հովոն գլխի ընկավ, որ գեղեցկուհի չէ, այլ կախարդուհի։ Եվ նրա հետ կարելի է վարվել այնպես ինչպես կամենաս։ Աղջիկը թեքվեց ու Հովոյի ականջին շշնջաց և մեքենան ուղղվեց հյուրանոց։

Խմենք այն բանի համար, որ այդպիսիները իսպառ չլինեն...

* * *

Կառավարության նոր նշանակված նախարարը հստակ չի պատկերացնում «պլյուսը», «մինուսը», «նոլը», «ֆազը» և «զեմլյան», բայց լիովին կարողանում է կատարել վերադասի հրահանգները. «Ժողովրդից հավաքել որքան կարելի է շատ, դիզել որքան շատ ՝ այնքան լավ, վատնել վարկերը»։ Նա լավ է հասկանում, որ իր տակի աթոռը խախուտ է։

Առաջարկում եմ խմել ժողովրդի հոգսերին ունկնդիր նախարարի կենացը...

* * *

Փոքրիկ Արմինեն դպրոց չէր ցանկանում գնալ։ Կոշիկները, որ գնել էր հայրը տարներ առաջ՝ ոտքերը սեղմում էին, տետրեր չուներ, իսկ գրքերը թանկ հաճույք էին նրանց համար։

Ցանկանում եմ խմել այն ուսուցչի կենացը, ով տարբերակում չի դնում աշակերտների միջև և փորձում է դպրոց վերադարձնել Արմինեին։

* * *

Խմենք այն բանի կենացը, որը բաղկացած է ութ տառից։ Տղամարդիկ այն պահպանում են, կանայք ավելի շատ հակված են ավելի լավը գտնելու հույսով, երեխաները սիրում են գրել պատերին։

Մի՞թե կարևորը բառն է...

* * *

Գեղեցկուհի Լիլիթը տուն էր վերադառնում դպրոցից, շուռ եկավ և նկատեց, որ կրնկակոխ հետևում է մի երիտասարդ։ Մի քանի քայլ էլ չէր արել, նորից շուռ եկավ։ Նորից նույն տղան էր։ Խոսք չկա, կմոտենա և նորից առաջարկություն կանի։

Երրորդ անգամ մոտեցավ և տղան չկար։

Այնպես որ խմենք, թող մեր սիրելիներին ուղեկցելու ճանապարհին բաց կանալիզացոն լյուկեր չպատահեն...

ԳՐԱԿԱՆ ԽԱՅԹՈՑՆԵՐ
ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՆՄԱՆՈՒԹՅԱՄԲ

ԽՈՐՀՈՒՐԴ

Մի սարսափի սովից դու,
Իմ բոմժ ընկեր, բարեկամ,
Փողը պատիվ չի բերում,
Կործանում է նա։

Ուրախացիր որ դու կաս,
Ոչինչ չունես թողնելու,
Երեխաներս են ափսոս,
Հոգ տար, որ հոգս չունենան...

* * *

Հեռատեսիլն ինձ ասաց՝
Աշխատավարձ են տալու,
Գումար ունես թե բանկում,
Տոկոսներդ են վճարում։

Թե դու ընտրես Ռոբերտին
Կունենաս տուն, թե ավտո,
Երեխեքդ այլևս
Չեն ամաչի քեզ համար։

Թե տկլոր ես կունենաս,
Հագուստ, հաց ու շատ դրամ։
Է՜, սուտ է բոլորը.
Հույս չունեմ ու թե հավատ...

ՔԵԶ ՀԱՄԱՐ

Այ սիրուն աղջիկ մոտ արի,
Քեզ եմ կանչում, մոտ արի,
Դոլարով, դրամով աղջիկ
Քեզ եմ կանչում, շուտ արի։

Ուր կամենաս կտանեմ,
Ինչ կամենաս կգտնեմ,
Մերսեդես, կադիլակ դու բեր,
Քեզ եմ կանչում, շուտ արի։

Վետերոկից տուն չես գալիս,
Սրան֊նրան շախ ես տալիս,
Վառված սիրտս դաղ ես անում
Քեզ եմ կաչում, շուտ արի։

Գիշերներս քուն չի գալիս
Քեզ տեսնելիս լացս է գալիս,
Այնքան տգեղ հայացք ունես,
Բայց դե արի, շուտ արի...

ՀՐԱՎԵՐՔ

Սիրելի նախագահ։ Հարգելի հյուրեր։
Առաջին տիկին և պարոնայք։
Կոալիցիոն նախարարներ։
Կոռումպացված մարզպետներ, քաղաքապետներ։
Գործարարներ, բիզնեսմեններ։
Առևտրականներ և չարչիներ։
Ձեռքից֊ձեռք փախցնողներ։
Առք ու վաճառքով զբաղվողներ։
Մետրոյում երգող մուրացկաններ։
Քուրջ ու փալաս իրացնողներ։
Քաղաքական դեմքեր ու թիկնապահներ։
Քաղաքագետներ ու քաղաքագետ ձևացնողներ։
Երկրապահիկներ ու շուկան նայողներ։
Գեներալներ ու գենարալիկներ։
Այլ բարձրաստիճան հյուրեր։
Կույսեր ու մարմնավաճառներ։
Փոքրամասնություններ ու մեծամասնություններ։
Հյուպատոսներ, բարձրաստիճան գործակալներ։
Կաշառակերներ ու քցողներ։
Բոլոր նրանք, ում հարազատ է մեր լուման։
Եվ վերջապես խաբված ավանդատուներ։
Խելքները գցած մանկավարժներ ու բժիշկներ։
Ո՞վ ձեզանից չունի դրամի խիստ կարիք։
Երբեք մի հուսալքվեք։
Ձեզ ցանկանում եմ շատ֊շատ դոլարներ։
Եվ միաժամանակ հրավիրում մեր հոգեբուժական հիվանդանոց։

ՀԱՅՐԻԿՍ

Իմ հայրիկը դեպուտատ է անվանի,
Դրամ, դոլար շատ ունի, աթո ռ ունի,
Կանադա է հայրս տուրիստ գնացել
Իմ հայրիկը դեպուտատ է անվանի
Ջան֊ջան հայրիկ շուտ արի,
Դոլար խլիր տուն արի։

Ինժների կոչում ունես,
Եվ դիպլոմներ պես֊պես,
Եվ ընկերներ ու քծնողներ,
Քեզ են սպասում շուտ արի։

Ջան֊ջան հայրիկ շուտ արի
Եվրո ճարի տուն արի։

Եվրոյով, դոլարով ձմեռ չի գա,
Անդոլաչ հոսանք չկա, հաց չկա,
Մերսեդեսով, կադիլակով արի
Մեր տաք շնչով, դուբլյոնկայով արի...

ԵՐԱՆԻ ՆՐԱՆ

Երանի նրան ով մանուկ օրից,
Երբեք չի ձգտել բարձր կրթության։
Չի ունեցել հոգս, վատ ուսուցիչներ։
Ոտքը նրա չի առել քարի։

Երանի նրան ով առանց ծանոթի,
Համալսանն է ավարտել մի օր,
Դիպլոմը պահել՝ գործազուրկ դարձել,
Հաց չունենալով երբեք չի մուրել։

Երանի նրան ո՞վ առանց ամոթի,
Քարից հաց քամել՝ վիզը չի ծռել,
Վերքով է պատվել, սպի վաստակել,
Բայց մարդ է եղել ու մարդ մնացել։

Երանի նրան ով մի պատառ հացի համար,
Կռիվ չի մղել հարևանի հետ,
Երբեք նրա հավին քշա չի ասել,
Դեպուտատ ձգտել ու քծնել հաճախ։

Երանի նրան ով մեզ չի խաբել,
Ձայներ հավաքել, սուտ խոստում տվել,
Չարչի չի դարձել և մարմնավաճառ...
Երանի նրան, երանի նրան...

ՄԻ ԼՔԻՐ

Սպասիր եղբայր իմ,
Արտերկիր մի գնա,
Այնտեղից մեզ շահ չկա։

Թողած տունդ և այգիդ
Ո՞ւր ես այդպես ապսպրում...
Հողն օտար է, տունն օտար է,
Ի՞նչ ես դու քեզ հետ տանում։

Հոգսերը մեր որքան ուզես,
Մարդու համար են տրված,
Աշխատանքով փառքի հասիր
Վատ օրերը կգնան։

Եկ եղբայր իմ, խորհուրդ անենք։
Մի ճար գտնենք ապրելու,
Օտար հողը չի պահի քեզ,
Նա չի տա քեզ բոլորը։

Կաց եղբայր իմ մի վարանիր
Թող չավերվի մեր տունը։
Արտերկրից մեզ խեր չկա
Դու մի լքիր քո տունը։

ՍԻՐՏ ԻՄ

Սիրտդ իզուր մի բացիր դու
Ամեն անցնող դարձողի,
Միևնույն է քո հոգսերը՝
Երբեք ոչ ոք չի մարի։

Մեզ ջրից են բռնել մի օր,
Մի օր ջուրն էլ կտանի,
Զուր փորձում ես առաջ գնալ.

Սիրտ իմ իզուր մի ճնշվիր,
Հարուստն կուտի, կվայելի,
Իսկ աղքատը չունի ապրուստ,
Հաց մուրալով պիտ ապրի։

ՀՀՇ֊Ն ԱՆՄԱՀ...

Այն ո՞վ է ասում՝ թե մեռավ ՀՀՇ֊ն,
Մի՞թե կմեռնի շունչն Հայաստանի,
Մի՞թե կմարի լույսն Հայաստանի,
Մի՞թե կփակվի ճանապարհն մեր,
Մի՞թե ապրելու հաց չենք ունենա,
Մի՞թե կոնյակից մեզ բաժին չկա,
Մի՞թե պղինձը մեր պիտ հավերժ հոսի,
Ու փոխարենը մեզ ոչինչ չկա...
Այն ո՞վ է ասում՝ թե մեռավ ՀՀՇ֊ն,
Նա ամենից հզորն է, անմեռ...

ԵՍ ՁԵԶ ՄԱՏԱՂ

Ես ձեզ մատաղ, աղա տղերք,
Թե փող ունեք դեսը ղրկեք,
Մի մոռացեք, ինձ էլ տվեք։

Արփինես կոշիկ չունի,
Լաց է լինում անդադար,
Արմինես էլ յուբկա չունի
Տրտնջում է անպատճառ։

Չունեմ ես հաց, չունեմ ջուր,
Չկա հոսանք չկա լույս,
Չունեմ ես տուն, չունեմ հույս...

Ես ձեզ մատաղ աղա տղերք,
Թե փող ունեք, ինձ էլ փրկեք...

ՍՊԱՍԵՔ ՄԱՐԴԻԿ

Ես ձեզ ասում եմ, սպասեք մարդիկ,
Մի բռնեք իրար կոկորդից դուք պինդ,
Մի խեղդեք իրար տեղին֊անտեղի,
Հանուն մի կտոր ու սև չոր հացի։

Սպասեք մարդիկ ու մի շտապեք
Մի գազանացեք ու վայրենացեք
Կփոխվի տարին, կգա մեր ժամը,
Ու տեր կդառնանք նյութի արժեքի։

Հիմա օտար ենք ու մի քիչ նվաստ,
Մեզ թալանում են, մեզ սպառնում են...
Սպասեք մարդիկ, զուր մի վշտակցեք
Անցնող օրը թող մի երազ դառնա,
Հույսով ապրեցեք, լույսերով արեք,

Դոլար կուտակեք, դրամ ձեռք բերեք։
Սպասեք մարդիկ կգա լավ օրը...

ԽՈՍՔ

Ժամանակները կգան ու կգնան,
Աթոռդ կկորցնես Ռոբերտ,
Եվ միգուցե կշահես՝
Նոր պաշտոն ու նոր վայելումներ։

Իսկ ես կյանքի դժբախտ բովում,
Կտապալվեմ ցավի խորքերում,
Երգերս կմնան իզուր,
Եվ կլցվի այն հույսով,
Որ չկա էլ ապրելու հնար։

Տխուր եմ, տխուր, շատ տխուր
Չունեմ ոչ մի միջոց ապրելու,
Տողերս են ինձ միայն ժպտում,
Ինչի՞ս է պետք ժպիտն այն,
Երբ չկա այլևս ապրելու հնար...

* * *

Բախտս անցավ, օրս անցավ,
Հոգսը մնաց ու մնաց,
Ընկերներս բարձրացան,
Կաշառեցին բարձրացան,
Ինքս էլ խեղճ մնացի,
Այդպես դատարկ, դատարկ։

Իմ ցավի, իմ վշտի մասին,
Ո՞ւմ պատմեմ որ իմանա,
Օգնեն ցավերս մոռանամ,
Հոգսերս առնեն ու գնան։

Եվ դուք մարդիկ անհավատ,
Ձեռք մեկնեք ինձ մի վախեք։

Մի օր ես էլ կունենամ
Կտամ ձեզ որ լիանաք,
Ինձ որ ունեի տվեցի,
Սոված ջանիս ինչ տամ ձեզ,
Հոգ տարեք դուք իմ մասին,
Ախր ցավս շատ խորն է...

ԴԵՊՈՒՏԱՏԻՆ

Զուր խոստումներ շռայլեցիր,
Հավատացինք մենք քեզ,
Բայց ո՞ւր կորավ քո խոստումը
Չիմացանք էլ մենք։

Չունեցանք նոր աշխատատեղ,
Դրամ, դոլար ու մերսեդես,
Դարձանք քեզ մարդ,
Ու քրտնեցինք,
Չեղավ ոչ մի հնար։

Շեմից֊շեմ ես տեղափոխվում,
Հարստություն դիզում,
Իսկ մենք լուռ ենք,
Էլ ի՞նչ անենք։
Չկա և ոչ մի հույս։

Մի՞թե կատակ չէ մեր կյանքը
Կյանքը մեր իզուր, իզուր...

ԱՐԻ, ԱՐԻ Ո՛Վ ԴՈԼԱՐ

Ձմռան մի ցուրտ առավոտ
Հայրս գնաց ընկոր մոտ,

Ասաց.— Բարև այ ընկեր,
Միշտ մոլոր ես, տխուր ես,
Ի՞նչ ես անվերջ երազում.

Ասաց.— Դրամ եմ ուզում
Ցամաք հաց եմ երազում։
Խավիար, երշիկ չեմ փափագում,
Ծիլ ու կանաչ որոնում,
Մի կտոր հող եմ փնտրում,
Արևոտ օր փայփայում,
Փոքրիկիս մի զույգ կոշիկ,
Աղջկաս զգեստ ոսկեփեշիկ,
Առանց դրամ, դոլարի
Առանց գործի, փեշակի
Ո՞վ այդ բոլորն ինձ կտա...

Էլ ոնց սիրտս իմ խնդա,
Ուրախանա ու երգի,
Ընտրությանը մասնակցի,
Դեպուտատին իր ընտրի,
Սահմանադրություն հաստատի
Ուրախանա ու երգի։

Արի, արի ո՞վ դոլար,
Գալդ բարի ո՞վ դոլար,
Անխելքների բարեկամ,
Գիտուների երազանք...

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԻՆ

Հայ բանաստեղծ, վայ բանաստեղծ
Գիշեր, ցերեկ մթին, ցրտին,
Խավարի մեջ, կյանքի բովում
Իմաստնությունդ ես կռում, կոփում,
Մտքերդ լայն, մտքերդ խոր...
Աղքատին ու գիտունիկին
Ունևորին, չունևորին։

Արտերկիր ես երազում,
Նրա կյանքն ես փափագում,
Ստացածդ դոլարից հոտ քաշում,
Հոնարարով ես ապրում...

Երգդ ուրած է շնչում,
Մարդիկ քեզ վերևից են նայում,
Փափիր մաղձդ, գովիր կյանքը։

Տառապանքից ազատվիր
Կոփիր միտքդ, ցանիր հունձքդ
Որ խավարում միշտ լույս տաս...

ՄՈՒՐԱՑԻԿԸ

Ես տեսնում եմ՝ մարդկանց տխուր, գլխիկոր,
Սովալլուկ ու մերկ երեխաներ եմ տեսնում,
Մուրացիկներ եմ տեսնում փոշեկուլ, խեղճացած,
Նախարարների էկրանից տռզած, փքված
Որոնք խորհում են միայն ուտել,շվայտել
Նախարարներ, որոնք չունեն հոգսեր
Չունեն շնողներ, երեխաներ տկլոր։

Չանթել, որքան կարոելի է շատ,
Կուտակել,որքան կարելի է շատ
Հետո այդպիսի ժամանակ կարող է և չլինել։
Ես տեսնում եմ մարդկանց հոգսերով լի
Սակայն ես չեմ գտնում հնար նրանց օգնելու համար։

Չէ որ ինքս էլ խավարում եմ ապրում
Ու չունեմ իսկ ուղի լավ ապրելու համար։

Այնպես որ ներող եղեք մուրացիկներ,
Ինքս էլ մուրացիկ եմ՝ հացի կարոտ...

ՄԱՏԱՂ ԼԻՆԵՄ

Մատաղ լինեմ ես այն օրվան
Երբ ընտրությունը կավարտվի,
Արժանին կգտնի իր տեղը,
Համբակը իր տեղը կզիջի։

Մատաղ լինեմ ես այն օրվան,
Երբ ժպիտներն կավելանան,
Երբ փողոցում մուրացկնններ
Մենք այլս չենք ունենա։

Մատաղ լինեմ ես այն ժամին,
Երբ կուսակցությունները մեր երկրի,
Կվերանան հիմնովի
Եվ չի մնա գոնե մեկը։

Մատաղ լինեմ ես այն ժամին,
Երբ կլուսավորվի հայ տունը,
Գործարանը կաշխատի լայն փաթով,
Գորշազուրկներ չեն լինի մեր կողքին։

ԵԿԵՔ ՀԱՅԵՐ

Եկեք հայեր դուք սփյուռքի,
Եկեք երկիրն իմ ավերված,
Բերեք դուք փող ու դոլարներ
Որ իղձը ձեր միշտ մնա վառ։

Էլ ինչ շաքար, էլ ինչ ցորեն,
Բերեք դուք ձեթ ու նավթավառ
Հարստացրեք շուկան դուք մեր,
Չարչիներին մեր պատվական,
Եկեք հայրեր, եկեք մայրեր,
Ապրեք մեզ հետ դուք կողք կողքի։

Խաբենք իրար ու միշտ խաբվենք
Հոգ չէ ցավը թե չի մարի։

Վիճակներն մեր նմանը չունի
Հույսներս վառ, լույսերս վառ
Ո՞վ նպատակ ունի սրտում,
Թող գա մեզ հետ բռուցքը վեր...

ԻՄ ԲԱԽՏԻՆ

Այս գիշեր էլ չանցավ նորից,
Տխուր աչքիս քուն չի գալիս,
Սոված. տկլոր երեխեքս
Իմ սև սրտիցս դուրս չեն գալիս։

Շրջեցի տուն առ տուն
Փող խնդրեցի ամենքից,
Շատ լացեցի չունենալուց
Չգտա հույսի մի աղբյուր։

Սիրտս մեծ վիշտ է պատել,
Պարտքի դարդից քուն չունեմ,
Ամենքի սիրտ քար է դարձել
Իմ բախտին դարդիման չկա։

ԵՍ ԿՄԵՌՆԵՄ

Ես կմեռնեմ մի իրիկուն
Առանց օրհնանք, առանց լացի,
Ինչո՞ւ կասեք դուք լավ մարդիկ,
Չէ որ կոչում ունես բարի։

Ի՞նչ կապն ունի կոչումն այսօր,
Երբ գնող չես գոնե մեկ հաց,
Երբ որ չունես տուն լուսավոր,
Առանձնատուն կամ մեքենա,
Եվ հագուստներ պես֊պես...

Երբ չունես դու ոչ խիղճ, ոչ կամք
Ու լքում է քեզ կինդ ավաղ,
Եվ ստիպված խմում ես դու,
Եվ հարբում ես, հարբում անվարձ...

Գիտեմ սոված կմեռնեմ,
Ծարավ սիրո, բարության...

ԻՆՉԵՐ ՉՏԵՍԱ

Ես ինչեր միայն չտեսա այս կյանքում
Մարդկային քծնանք, շինծու հայացքներ,
Անզոր հույսեր, շվայտ կյանք, ապիկարություն,
Ես ինչեր միայն չտեսա այս կյանքում...

Դուրս եկա փողոց դրոշը ձեռքիս,
Ազատություն ձգտեցի, փնտրեցի,
Փնտրեցի և չգտա...

Խաբեցին հույսերս ինձ,
Կյանքի մոլորված ուղիներում,
Լավ մարդ չգտա իմ կողքին,
Ոտնատակ տվեցին ինձ կոպտորեն...

Ունեցա հաղթանակներ բազում,
Ունեցա և պարտություններ,
Եվ ինչեր միայն չտեսա այս կյանքում...

Մեջքս չծռեցի երբեք պարգևի համար,
Կորցրեցի ընկերներ բազուն։
Ինչեր չտեսա այս կյանքում...

ՀՈՒՅՍՈՎ ԼՑՎԵՆՔ

Արի, ընկեր, ջան իմ ընկեր,
Ուրախ լինեն թող բոլորը,
Մեզ արցունք է տվել կյանքը՝
Էլ ապրելու հնար չկա...

Հացի գներն արձակվեցին,
Տրանսպորտն էլ, էլ թանկացավ,
Հոսանք չկա և գազ չկա,
Ու ցավերն էլ մեր շատացան։

Ոչ բժիշկ կա, ոչ դեղորայք,
Էլ փող չունեմ, էի որտեղից,
Եղած պահուստն էլ վերջացավ,
Բայց աննկուն է մեր հոգին։

Հյուծված մարմին և թերսնում,
Մնացինք մենք մեր վշտի հետ։ ։
Հողակտորն էլ բերք չի տալիս,
Պարարտանյութ է ուզում։

Մեզ համար չէ վետերոկը,
Կադիլակն ու մերսեդեսը,
Հարուստին է դա վայել։

Ողբանք կյանքը, հույսով լցվենք
Ու արարենք օրն ի բուն...

ՄՆԱՍ ԲԱՐՈՎ

Էհ, մնաս բարով հայրենի իմ տուն,
Եվ դու՝ տանձենի հարազատ մոր պես,
Էհ մնաս բարով իմ փոքրիկ կեռաս,
Եվ դու խնձորենի հարազատ հոր պես։

Որքան եմ նստել շվաքում ձեր ես,
Լուռ մտորել եմ, իզուր չարչարվել,
Բայց և հույս չունեմ կբացվի օրը,
Եվ ես կունենամ իմ հանգիստ քունը։

Ճամփաս փակված է, պոկված եմ ձեզնից,
Ինչ էլ որ լինի մի օր հետ կգամ
Կբացեմ դուռը իմ հայրենի տան,
Կասեմ եկել եմ ձեր սիրուց դրդված,
Տեսեք բերել եմ ես ձեզ մի նվեր։

Դուք չեք կաշկանդվի իմ նվերներով,
Չի գրավի ձեզ օտար երկիրը,
Ոչ մեկը ինձ չի սիրի հարազատի պես,
Դուրս կշպրտեն իրենց տներից,
Օտար երկրում է ապրում իմ սերը
Մնաս բարով քեզ հայրենի եզերք...

* * *

Ես ոչ հարուստ եմ ու ոչ էլ աղքատ,
Ապրում եմ ոչինչ, մեկ֊մեկ լինում է,
Ունենում եմ հաց, մի տուփ սիգարետ,
Գրելու թուղթ եմ ճարում նաև հաճախ,
Ու մրոտում եմ գիշեր թե ցերեկ։

Բայց հաճախ դժգոհ ինքս ինձանից,
Որ չկա ոչինչ ուտելու համար,
Որ երեխեքս տկլոր են նորից,
Եվ ոչ էլ մի հույս և ոչ էլ դոլար։

Հողս ինձ երբեք չի կերակրում,
Նա էլ ինձանից երես է թեքել,
Պոեզիայով եմ ես օրս լցնում,
Ու դեռ աղքատ եմ, և շատ եմ աղքատ։

Մի տուն ունեմ ես, որ քիչ է մնում,
Թե փլվի վրաս, նորը հույս չունեմ
Եվ այն էլ լիքն է այսօր մկներով,
Որոնց հետ հույսս չեմ ուզում կիսել։

Ու մարդիկ այսօր երես են թեքել,
Չեն ուզում տեսնել ինձ իրենց կողքին
Շնորհակալ եմ, աստված փառքդ շատ,
Որ գրելու շնորհք ես տվել,
Ես պիտի ապրեմ, այսպես մինչև վերջ
Մի օր սոված, մի օր կուշտ,
Կյանքս պիտի որ գրի առնեմ
Քանզի էլ չկա ուրիշ բան ու գործ...

* * *

Այսքան էլ անհաջող տարի,
Այսքան էլ անհաջող աշուն,
Ցուրտ է, բուք ու բերան
Ու դուրս գալ չի լինում։

Չգնեցի ես փայտ, չգնեցի և նավթ,
Ցուրտը ներս է խուժում,
և հույս չկա տաքանալու։

Ինչ ունեի շուկա տարա,
Արժեք չուներ ավաղ,
Ստացածս գացի փող էր
Գործերս վատ են, հաց չկա։

Չկա ոչ մի փրկության հույս,
Աշխատանքս արժեք չունի,
Գրում եմ մինչև լույս,
Եվ գրածս արժեք չունի։

Տանեցիք են ողբում անվերջ
Տաքանալ են ուզում
Ձեռագրերս այրեցի ես,
Գոնե լիներ մի հույս։

Կռվում ենք մենք անընդմեջ
Մեզ դրամ է պետք
Սա է պահանջն անվերջ,
Երբ բախտդ չի բերում,

Երբ շուռ է եկել ամեն ինչ,
Քեզ մնում է միայն հեռանալ,
Հեռանալ և կրկնել,
Որ կյանքդ իզուր ես ապրել,
Այսքան էլ անհաջող տարի...

ԵՐՇԻԿԸ

Նստած եմ ես տանը,
Հիշում եմ անցյալը,
Երբ խանութում ազատ էր ու լի
Երշիկը, երշիկը...

Հիշում եմ ընկերներիս,
Որոնք ինձ օգնում են
Գտնելու թեկուզ մեկ կիլոգրամ
Երշիկ, երշիկ...

Միտքս շարժվում է,
Ուղեղս լարվում է,
Այդ ինչի՞ց է պատրաստվում
Երշիկը, երշիկը՝
Թարմ և անհասանելի։

Զանգում եմ, լսափողը ականջիս.

— Լսափողում, ինձ երշիկ տվեք։
Ինձ երշիկ է պետք,
Մեր սրճարանում չկա,
Չեն ստացել,
Հիմար ես ի՞նչ է,
Երշիկ որտեղից.
Ոչ մի գրամ չկա,
Չկա, չենք ստացել,
Հայ չես ի՞նչ է...
Այ քեզ բութ մարդ։
Չի լինի էլ երբեք։
Եվ քնիս մեջ նորից
Ես հոտ քաշեցի, ես գտա
Քիչ մնաց մեռնեի հերթում,
Այս ինչ կյանք է,
Եվ նորից փնտրում եմ ես։

Թեթև քայլերով շատ զգույշ
Գնում եմ փնտրելու, գտնելու հույսով,
Երշիկը, երշիկը...
Եվ գրում եմ մի ամբողջ պոեմ։
Փնտրում եմ, փնտրում խանութում
Երշիկ, որը չկա...

ՊԵՏՐՈՍԻՆ, ԹԵ՞ ՍՈՓԵՐԻՆ

Ընտրություն էր մեր գյուղում,
Գզիրն ընկավ դռնեդուռ
Էլ չթողեց մարդ ու մուրդ
Հավքեց, բերեղ ժողովի.
Թե ում ընտրեն գեղովի։

Մասնակցեցին խորհրդին.
— Լսեք, մարդիկ իմ բարեկամ
Չունեմ դոլար ու կոչում,
Ոչ էլ մարդ կա վերևում,
Ձեր օգնությանն եմ դիմում
Այլ կերպ սովից կմեռնեք...
Կտամ ես ձեզ միշտ ցորեն,
Որդիս արդեն բժիշկ է,
Անասնաբույժ, մարդաբույժ
Հենց դիմեցիք իզուր չէ,
Ձեր ձայնը որ ինձ տաք
Ինչ հիվանդ կով, էլ ինչ խոզ
Լսեք մարդիկ բարեկամ
Դուք մի ընտրեք Սոփերին,
Այդ համբակին, տզրուկին
Ես շուկայի վարիչ եմ,
Ես գրիչ եմ, մրիչ եմ
Ինչ որ ուզեք գտնող եմ,
Առանց տոկոս տվող եմ...

Որոշեցին գեղովի
Իրենց ձայնի լիովին
Տան Սոփերին, Պետրոսին
Բայց ում ընտրեն դժվար է.

— Արշո դու,

— Պետրոսն էշ է,

— Բալո դու,

— Սոփերն գեշ է,

— Բաղդո դու,

— Պետրոսն կարճ է,

— Մոսի դու,

— Սոփերն կաղ է,

Բայց ում ընտրենք...
Ղարաբաղցուն մեր բարեկամ
Շատ փող ունի, արժանի է...

ՀՈՒՄՈՐԵՍԿՆԵՐ

ԿԱՊՈՒՅՏ ԼՈՒՍԻՆ

Ալեքսանդր Մարկին

Տղամարդիկ մեղմ վիճաբանում էին. հրավիրե՞լ Բորիս Մոիսեևին բաղնիք, թե՞ ոչ:

— Որի՞ն,— հարցնում է մեկը,— որը երգո՞ւմ է, թե՞ որը...

— Այո՛, պարող է նաև,— պատասխանում են մյուսները:

— Լավ պարող,— ճշտում է մյուսը:

— Ինչո՞ւ լավ,— չեն հասկանում մյուսները:

— Որովհետև,— բացատրում են,— նրան չի խանգարում այն, որը խանգարում է վատ պարողներին:

— Միգուցե ավելի լավ է նրան կանա՞նց բաղնիք հրավիրել,— առաջարկում է մյուսը:

— Միևնույն է, նրանից օգուտ չկա,— չեն համաձայնվում մյուսները:

— Ճարպը պետք է գովազդի, կանանց կոսմետիկա,— ասում է ինչ֊որ մեկը:

— Նրա հետ ճարպը չես խժռի, մեր կանայք մեղք են, նրանք իրենց հավատը կկորցնեն ուժեղ սեռի նկատմամբ:

— Տղամարդու բաղնիքում ո՞ւմ է պետք,— զարմանում են շատերը,— ո՛չ տղամարդ է... ո՛չ կին:

— Համերգ կտա,— պատասխանում են:

— Ո՞ւմ կտա... չեն գուշակում ամենամտահոգները: Նա մեզ բոլորիս իր հետույքը ցույց կտա:

— Է՜, ի՞նչ,— պատասխանում են ավելի հանգիստ: Չէ՞ որ նա փոփ աստղ է:

— Դե թող հեռանա... այնտեղ,— բողոքարկում են մյուսները,— բաղնիքում բոլորն իրար հավասար են:

— Հավասա՞ր են,— չեն հանգստանում,— իսկ եթե նա որևէ մեկին աչք դնի՞:

— Միևնույն է, եկեք փորձենք: Մենք քիչ գիտենք այդ դերասանների մասին:

— Քի՞չ,— գոռում է անհանգիստը,— մեր հեռուստացույցները սև ու սպիտակ էին անգամ «Երկնագույն օգոնյոկի» ժամանակ: Իսկ հիմա նրանց թեկուզ լուսինն էլ է կապույտ: Եվ այնքան շատ են նրանք՝ այդ «կապույտները», քան չինացիք: Իսկ Մոիսեևը նրանց գլխավորն է:

— Երեխաներին վատ օրինակ է տալիս,— ավելացնում է մյուսը:

Իսկ երեխաները հարցնում են՝ ինչո՞ւ են կանանց զուգագուլպաներ հագին:

Ի՞նչ բացատրել նրանց:

— Երեխաներին անհրաժեշտ է փրկել,— եզրակացնում են ամենամտահոգ ծնողները,— այլապես նրանք կդադարեն մուլտֆիլմեր դիտել:

— Իրավացի եք,— համաձայնվում են,— ավելի լավ է ծխեն և խմեն, քան այդ...

— Այդ աղաները իրենց երեխաներին չեն ուզի, այլ մերը...

— Մենք պետք է նրանց այդ ցանկությունների դեմն առնենք,— եզրակացնում է մեծամասնությունը:

— Դա չէ՞ որ անթույլատրելի է:

— Եվ դա ոչ թե ինչ֊որ մի, այլ իսկական...— ցուցադրում են նրան:

Այստեղ տղամարդիկ հանգեցին մի եզրակացության. թող Բորիս Մոիսեևը ավելի քիչ դիմափոշի օգտագործի, այլապես մնում է նրա քիթն ու մռութը մի լավ ջարդել: Եվ որոշեցին՝ կարիք չկա և չպետք է նրան բաղնիք հրավիրել, ճիշտը հնարավորինս նրանից հեռու մնալն է...

ՊԱՐԱՐՏԱՆՅՈՒԹ

Օլեգ Ցելեբրովսկի

Փողոցներից մեկում խափանվել էր կոյուղին: Եկան վթարային ծառայությունից: Ընդամենը երկու աշխատակիցներ էին՝ դեղնակարմրավուն արտահագուստով: Բացեցին դիտահորը, նայեցին և մտահոգված սկսեցին ծխել:

— Ահա թե ինչի հասցրեցին մեր երկիրը,— ասաց նրանցից մեկը և կրկին նայեց դիտահորի մեջ:

— Այո, առաջ այդպես չէր,— մյուսը ևս հոտ քաշեց դիտահորից,— ավելի լավն էր:

— Իսկ գիտե՞ս ինչու:

— Ինչո՞ւ:

— Մարդիկ էին տարբեր:

— Այո՛, հիմա բոլորը գողեր ու ավազակներ են: Ամեն ինչ սկսվում է նրանցից:

— Ո՛չ,— նայելով շարունակեց մյուսը,— մտածում եմ՝ բոլորն էլ ձգտել են:

— Հիմա չես կռահի, բայց հացի գումար է մեզ անհրաժեշտ:

— Դե, իսկ ինչ մնում է հացին, դա ուրիշ հարց է, միգուցե պոմպը միացնե՞նք:

— Կարելի է: Այն ժամանակ Մոսկվայի պետական համալսարանը վերջացրեցի:

— Դու ՄՊՀ֊ո՞ւմ ես սովորել: Բաումանի անվան ինստիտուտը վերջացնելուց հետո...

— Այ թե ժամանակներ էին: Ամեն ինչ այլ կերպ էր: Ի՞նչ ցանկություն ունեիր՝ վերցրո՛ւ: Հենց թեկուզ գարեջուր:

— Ավելի լավ է՝ օղի:

— Երկուսն էլ լավն են:

Նրանք վերցրեցին երկուսն էլ: Խմեցին մի քանի բաժակ, խորասուզված սկսեցին ծխել:

— Իսկ մյուս կողմից,— հոգոց հանեց մեկը,— դա է մեր կյանքը:

Երկրորդը մեկ անգամ էլ ուշադիր նայեց դիտահորի մեջ, շուռ տվեց գլուխը:

— Այո՛, սա մեր կյանքն է:

Նրանք նորից խմեցին, և առաջինը ասաց.

— Գիտե՞ս, ինչ֊որ տեղ այն չի, անդուր հոտ է գալիս:

— Ընդհանրապես հոտ չի գալիս: Այսպես, ուրեմն պարարտանյութն էլ այնքան շատ չէ: Օգտակար նյութ է:

Նրանք նորից խմեցին մի քանի բաժակ օղի, վրայից գարեջուր, և առաջինը փիլիսոփայորեն նկատեց.

— Ի՜նչ սեղան էր, ի՜նչ աթոռ: Կա ինչ֊որ մի տեղ դեռ մարդկություն: Այո՛, և դեռ մենք էլ գործազուրկ չենք:

— Դա ճշմարտություն է,— համաձայնվեց առաջինը և նորից լցրեց բաժակները:

Այսպես էլ է պատահում, երբ սկսում ես խմել, այդժամ ես միայն հասկանում, որ այնքան էլ չի «փչում»: Համենայն դեպս՝ պարարտանյութը...

ՖԱՐՍ

Լև Լայներ

Ներկայացման առաջին գործողությունից հետո բեմի բանվոր Պրոխորենկոյին մոտեցավ ռեժիսորի օգնական Կունիցինը:

— Փրկե՛ք ինձ, Միխայիլ Վասիլևի՛չ,— գործնականորեն և կակազելով խնդրեց Կունիցինը,— հարյուր տարի երախտապարտ կլինեմ քեզ:

— Ինչ֊որ բա՞ն է անհրաժեշտ տեղափոխել, Ստեփան Սպիրիդոնովի՛չ:

— Ո՛չ,— լեզուն կապ ընկնելով արտաբերեց,— բեմադրությունում դեր պիտի խաղաս:

— Դուք, ի՞նչ է, կատակո՞ւմ եք:

— Բանը նրանում է, որ ոչ,— սկսեց բացատրել Կունիցինը,— ծառայի դերակատարին տեղափոխեցին հիվանդանոց՝ շտապ վիրահատության: Ազնիվ խոսք, նրան փոխարինող չկա: Դուք մի՛ վախեցեք: Ընդամենը պետք է ասեք երկու բառ . «Ընթրիքը մատուցված է»: Եթե կամենում եք, կավելացնեք նաև «սըր»:

Երկար համոզելուց հետո այլայլված Պրոխորենկոն հանաձայնվեց, որ պրեմիերայի օրը փրկի նաև թատրոնի կոլեկտիվին:

... Տասնհինգ րոպե անց, հագնելով սև ֆրակ, սպիտակ ձյունաճերմակ վերնաշապիկ, մոտեցավ դերասան Դվոեկուրովին, որը խաղում էր կոմս Օդինցովի դերը:

Հուզմունքից Միխայիլ Վասիլևիչի կոկորդը սկսեց սեղմվել:

— Ընթրիքը,— ասաց նա հազիվ լսելի ձայնով, այնուհետև բարձր տոնով ավելացրեց,— տրված է:

— Բայց չէ՞ որ քո խոսքերը նույնիսկ առաջին շարքում նստածներին լսելի չեն,— հարցրեց և ավելի բարձր տոնայնությամբ վերահարցրեց Դվոեկուրովը, որպեսզի ավելի լսելի դառնա հանդիսատեսին:

Բայց Պրոխորենկոյի ուշադրությունն ուրիշ կողմ էր:

«Սատանան գիտե, թե կոմսերին ընթրիքին ինչ են մատուցում»,— լրջորեն մտածեց նա և ազնվորեն խոստովանեց.

— Չգիտեմ:

Դահլիճում նստածները փռթկացին:

— Ինչպե՞ս թե չգիտես:

— Չգիտեմ էլի,— պատասխանեց Պրոխորենկոն և վախեցած իր համարձակ խոսքից՝ կտրուկ փոխեց ձայնն ու հազիվ լսելի արտաբերեց.

— Միայն գիտեմ, որ ընթրիքը պատրաստ է,— և հիշելով Կունիցինի խոսքը՝ ավելացրեց,— սը՛ր:

— Մի՛ խոսիր քթիդ մեջ,— չկռահեց Դվոեկուրովը:

— Չեմ էլ ասում սկուտեղի վրա,— նեղացած շարունակեց,— այլ մատուցված է, սը՛ր... Եվ հետո ինչո՞ւ եք Դուք անընդհատ հիշեցնում: Ես չէ՞ որ Ձեր հոր տարիքին եմ...

Դահլիճն է՛լ ավելի աշխուժացավ: Բեմադրության ընթացքն ակնհայտորեն շեղվեց:

— Բայց չէ՞ որ Դուք իմ ծառան եք,— իր հերթին նեղացավ Դվոեկուրովը:

— Ծառա...— հիշեց Պրոխորենկոն, որ ինքը հանձն էր առել խաղալ այդ դերը,— բայց դա իրավունք չի տալիս վիրավորելու ինձ:

Միխայիլ Վասիլևիչը օգնություն հայցողի դեմքով դիմեց դահլիճին՝ ավելացնելով.

— Եվ, ընդհանրապես, հրաժարվում եմ խաղալ ծառայի դերը:

Ծափողջույնների ներքո Միխայիլ Վասիլևիչը հեռացավ բեմահարթակից:

... Ցավալի է, որ թատրոնի պատմության մեջ չի պահպանվել Պրոխորենկոյի խոսակցությունը ռեժիսորի օգնականի հետ հետնաբեմում: Բայց և այնպես, հաջորդ իսկ օրը տեղական թերթերում տրվեց բեմադրության մասին գրախոս Լամպոսովի խոսքը. «Հանդիսատեսի ուշադրությունը գրավեց ծառայի կերպարը (ցավալի է, որ այդ դերասանի անունը նշված չէր բեմական ծրագրում): Էներգիայով հարուստ տարեց ծառային իսկապես ճնշում էին կոմս Օդինցովի տանը: Զգացվում է, որ նա արժանի է է՛լ ավելի բարձր դիրքի, ընդունակ է: Մտածում ենք, որ դրամատուրգը ճիշտ կվարվեր, որ հաջորդ իսկ խմբագրման ժամանակ այս կերպարը դարձներ առավել ամբողջական և ցայտուն»:

ԿԻՏՐՈՆԻ ԱՐԺԵՔԸ

Լև Լայներ

Վաճառողուհին փողոցում կիտրոն է վաճառում:

— Որքա՞ն արժե,— հարցնում եմ:

— Հա՞տը,— հարցնում է նա:

Հետաքրքրասիրությամբ նայում եմ վաճառողուհուն: Իսկ նրա հայացքը ուղղված էր դեպի հեռուն:

— Այսպես, որքա՞ն արժե կիտրոնը,— հարցնում եմ:

— Հա՞տը,— ասում է նա:

— Դե, իհարկե, հատը,— ասում եմ և հավաստիանալու համար ցույց տալիս մեկ մատը:

Վաճառողուհին հետաքրքրասիրությամբ նայում է ձեռքիս մատին: Ես էլ նայում եմ վաճառողուհուն:

Ժամանակն անցնում է, իսկ մատս սկսում է թուլանալ:

— Դե՞,— ասում եմ:

— Ի՞նչ,— հակադարձում է նա:

— Որքա՞ն արժե մեկ կիտրոնը: Եթե ցանկանում եք, մեկ կիտրոնը:

— Մեկ հա՞տը,— արտաբերում է նա:

— Պետք չէ ինձ ուղղել: Հասցրեցիք,— բացականչում եմ,— գիտեմ, մեկ հատը, ավելի լավ է ասեք՝ ի՞նչ արժե:

— Մեկ հա՞տը,— ասում է նա:

— Լսե՛ք,— արտաբերում եմ նրբանկատորեն,— պատրաստ եմ Ձեզանից ներողություն խնդրել հրաշալի և հզոր ռուսաց լեզվի կանոնների ոչ ճիշտ կիրառման համար: Միայն ասացե՛ք, խնդրում եմ, որքա՞ն արժե մեկ կիտրոնը:

— Հա՞տը,— ասում է նա:

— Դե, իհարկե, հատը...— խիզախորեն կրկնում եմ:

— Հատը,— արտաբերում է նա:

Կիտրոնը վերցնում եմ, ցույց տալիս վաճառողուհուն:

— Կիտրոնը,— ասում եմ:

— Կիտրոնը,— պատասխանում է նա:

— Պարզեցինք,— թեթևացած հոգոց եմ հանում,— որքա՞ն արժե այս կիտրոնը: Մեկ հատը:

— Հատը,— ասում է վաճառողուհին:

Այնուհետև վերցնում է կիտրոնը ձեռքիցս և դնում արկղի մեջ:

— Լսե՛ք,— շշնջում եմ,— իսկ որքա՞ն արժե երկու կիտրոնը: Մոտենալով կիտրոնին՝ ուրիշ կողմից...

Մոտենանք: Որքա՞ն արժե երկու կիտրոնը, երկու հատը:

Վաճառողուհին խորասուզվում է, բայց ոչ շատ երկար:

— Երկու հատը,— պատասխանում է նա:

— Իսկ երկու հարյուր քառասունութ կիտրո՞նը,— արտաբերում եմ,— երկու հարյուր քառասունութ:

Այստեղ էլ գրպանից դուրս է հանում հաշվիչը: Հույսով սպասում եմ և նայում հաշվիչին: Չըխկ, չըխկ:

Հինգ վայրկյան հետո վաճառողուհին կտրում է թիկունքից.

— Երկու հարյուր քառասունութ հատ:

Վերջին փորձն եմ կատարում:

— Իսկ որքա՞ն արժե հազար կիտրոնը: Հազար հատ կիտրոնը: Միայն խնդրում եմ, մի՛ կրկնեք: Բայց չէ՞ որ այս հարցին կարելի է և պատասխանել այլ կերպ:

Վաճառողուհին նայում է երկնքին: Հետևում եմ նրան, չնայած ոչ մի հետաքրքիր բան չկա այնտեղ:

— Կարելի է,— ասում է նա:

Ուրախությունից թռչում եմ տեղում՝ կատարելով լեզգիական պարից մի քանի շարժումներ: Այնուհետև ուժ եմ գտնում մեջս, սեղմում բռունցքս:

— Որքա՞ն արժե,— հարցնում եմ:

Նա կնճռոտում է դեմքը: Բայց... ունքերին նշմարվում է ինչ֊որ մարդկային գիծ:

— Այո՛,— խստորեն արտաբերում եմ,— որքա՞ն արժե հազար կիտրոնը:

— Կիտրոնը,— պատասխանում է նա և ժպտում...

ՄԵՐ ԵՐԵԽԱՆԵՐԸ

Ամիր Դաուտով

— Որդի՜ս... որդի՜ս,— Բուտիրինը, պառկած բազմոցին, մեկնեց ձեռքը և սկսեց շոյել որդու գլուխը:— Դուրս չգաս փողոց զբոսնելու, այնտեղ հանցագործները ծեծում են նույնիսկ դաշնակահարներին:

— Ի՞նչ: Դու նորի՞ց չես կարողացել փախչել,— զարմացավ երեխան:

— Ի՞նչ կապ ունեմ ես,— վիրավորված բացականչեց ծնողը և զգուշորեն շոշափեց գլխի ուռուցքը,— դու միայն տե՛ս՝ թերթերում ինչ են գրում...

Թերթի էջերը շրջելով՝ Բուտիրինը միապաղաղ ձայնով սկսեց ընթերցել.

— «Հանցագործները մութ նրբանցքում հարձակվել են մի տիկնոջ վրա և կտրել գլխի մազերը...»:

— Նա ուսուցչուհի՞ է,— գործնականորեն ճշտեց հինգերորդ դասարանցին:

— Այստեղ այդ մասին գրված չէ,— հայրը ուշադիր հետևեց թերթի տողերին,— դա ի՞նչ կապ ունի: Ահա ևս մի օրինակ. «Անչափահասների մի խումբ տղամարդու նստատեղի վրա աերեզոլային բալոնչիկով նկարներ են արել»:

— Դա հաստատ ուսուցիչ է եղել,— անհամբեր վրա բերեց տղան:

— Այո՛, հաստատ,— Բուտիրինը իջեցրեց հոնքերը,— ի միջի այլոց, քո դպրոցից:

Կտրուկ վեր կենալով բազմոցից՝ հայրը նորից ձեռքը վերցրեց թերթերը:

— «Երիտասարդ աղջկա դեմքին փչել են դիխլոֆոսով և ձեռքից փախցրել դպրոցական պայուսակը, որի մեջ եղել են նրա տետրերը»,— արագորեն կարդաց Բուտիրինը և հարցրեց որդուն:— Ուսուցչուհի՞...

— Երևի ուրիշ դպրոցից,— ուղղակիորեն ասաց նա,— իսկ թերթերում չի՞ գրված, որ տղամարդկանցից մեկին ստիպողաբար թանաք են խմեցրել:

— Թանա՞ք,— Բուտիրինը աչքերով շարունակեց հետևել թերթի մյուս նյութերին: Վերջապես գլխի ընկնելով՝ հիստերիկորեն բղավեց,— այս բոլորը ի՞նչ է նշանակում, տղա՛ս:

— Լա՜վ,— տղան հանգիստ մոտեցավ դռներին,— ես կխոսեմ քո երաժշտական դպրոցի երեխաների հետ... Քեզ «տանիք» կապահովեմ...

Արդեն կանգնելով շեմքի մոտ՝ տղան մեծավարի խորհուրդ տվեց.

— Դե դու նույնպես... Այնքան էլ ուշադիր մի՛ եղիր տնայիններին: Ինձ էլ այնքան հեշտ չէ մռութիդ հասցնել, իսկ դու նույնիսկ վազել չգիտես...

ՀՐԱՇԱԼԻ ԳԻՇԵՐ

Դմիտրի Կոչետկով

— Վասյա՜, Վասյա՜: Քնա՞ծ ես:

— Հը՜մ...

— Ես էլ քնած չեմ: Մտածում եմ՝ հարմա՞ր է արդյոք վանդակավոր վերնաշապիկը իմ սև կիսաշրջազգեստի հետ:

— Երևի...

— Ո՛չ, դու ճիշտ ես, սևը չի նայվում: Լավ ճաշակ ունես դու, Վասյա՛: Ինձ էլ ճիշտ ընտրեցիր: Թույլ տուր քեզ քիչ մոտենամ:

— Հը՜մ...

— Դու քնի՛ր: Վասյա՛, քնի՜ր: Առավոտյան աշխատանքի ես գնալու: Ալևտինայի մասին, հենց այնպես: Հասկանում եմ, որ նա ոչ մի հնարավորություն չունի: Միայն արժանապատվություն, կրծկալը հինգ համարի է: Չմոռանամ ասել, որ վաղը կաթ պետք է գնել: Աշխատանքից հետո կմտնես խանութ, ճանապարհիդ վրա է:

— Համե՜...

— Դու քնի՛ր, քնի՛ր, քեզ չեմ խանգարի: Պարզապես Ալևտինայի մասին, ասում են պլանավորման բաժնի վարիչն է սիրաշահում, հոգ տանում նրա մասին: Անցյալ օրը շղթա էր նվիրել: Վասյա՛, ա՛յ Վասյա: Իսկ դու ինձ Մարտի ութի առթիվ շղթա կնվիրե՞ս...

— Ի՞նչ...

— Կգնե՜ս, ինչպե՜ս չէ: Ժլատի մեկը: Մի տեղից կթռցնես երեք մեխակ, հոտն էլ անցած կլինի, թոշնած և ողջ տոնս կփչացնես, դա դեռ քիչ է, այծիկի պես կպոզահարես: Այդպես չէ՞...

— Հը՜մ...

— Դու քնի՜ր, քնի՜ր: Վաղը առավոտյան ժամը վեցին ես արթնանալու: Ծաղիկները նույնպես վատ նվեր չեն: Համեստ նվեր: Ալևտինան երկնքում կճախրեր ծաղիկների համար: Նա, ծաղկամանի խորդենու ճյուղից բացի, ուրիշ ծաղկից հոտ չի քաշել: Իսկ դու ինձ մի անգամ նույնիսկ օծանելիք նվիրեցիր. «Համեստ» էր նշանակում, մինչև օրս հիշում եմ: Ի՜նչ հոտ ուներ, ի՜նչ բուրմունք, գժվել կարելի էր: Փողոցում այդ ժամանակ շատ տղամարդկանց էի գրավել, բոլորն էլ խենթանում էին ինձ համար: Իսկ դու խանդի տեսարաններ էիր սարքում: Միայն այդ օրերից աչքերիս տակի կապտուկները մնացին, հիշո՞ւմ ես: Կարելի՞ է ոտքս քո վրա դնեմ: Վասյա՛, ա՜յ Վասյա: Դու քնա՞ծ ես, ինչ է:

— Դե, այո՛...

— Ահա այսպես, ամեն օր: Ավանա՛կ ես, ավանա՜կ, Վասյա՛...

ԹԱՐՄ ԳԼԽՈՎ

Վլադիմիր Յակուշև

Կոշիկի ֆաբրիկայի տնօրեն Կոլոցկինին իր ծանոթ բժիշկը նշանակել էր թարմ օդում զբոսանք: Նույն օրը երեկոյան տնօրենը որոշեց աշխատանքից տուն վերադառնալ ոտքով: Հրաժեշտ տալով մուտքի պահակին՝ Միտրոֆանիչին, Կոլոցկինը շտապելով քայլերն ուղղեց ֆաբրիկայի ցանկապատի մոտով դեպի իր տուն:

Գարուն է: Զով ու հրաշալի երեկո: Փաղաքշում էր մայր մտնող արևը, ծառերի տերևները մեղմ շշնջում էին, ոչ մեծ ջրափոսի մոտ «փախցնոցի» էին խաղում ագռավները...

«Աշխատում ես, չարչարվում մրջյունի պես, բայց անգամ բնության զարթոնքին հետևել չես կարող»,— մտածեց տնօրենը և գիտակցությունը կորցրեց: Անցավ մի քանի րոպե, և տնօրենը ուշքի եկավ ֆաբրիկայի բուժկետում անուշադրի սպիրտի սուր հոտից: Այնտեղ նա հազվադեպ էր այցելում:

«Ժամանակն է վերանորոգել բուժկետը»,— ուշադրություն դարձնելով թաց պատին՝ մտածեց Կոլոցկինը և շոշափեց մղկտացող գլուխը: Նրա գլխին լկտիաբար «նստել» էր բավական մեծ ուռուցք:

— Այս ի՞նչ է: Ինչո՞ւ եմ այստեղ պառկած,— հարցրեց Կոլոցկինը:

— Հանգստացե՛ք, սարսափելի ոչինչ չկա,— ժպտալով հանգստացրեց նրան արտադրամասի բժիշկ Զոյա Պետրովնան,— շուտով կանցնի:

Հաջորդ առավոտյան տնօրենի առանձնասենյակ մտավ Միտրոֆանիչը: Ձեռքին ուներ մի հնամաշ պայուսակ, իսկ դեմքին, ինչպես միշտ, հանելուկային ժպիտն էր: Նա, վերցնելով թաշկինակը և, ինչպես հետախույզ, պայուսակից զգուշությամբ հանեց կնոջ մի զույգ կոշիկ:

— Այս ի՞նչ է,— մռայլորեն նետեց Կոլոցկինը՝ բարձրացնելով հոնքերը:

— Մեր արտադրանքը,— բացականչեց պահակը:

— Տեսնում եմ, որ մերն է: Ինչո՞ւ է այստեղ:

— Այս կոշիկները ինչ֊որ մեկը շպրտել էր ցանկապատի վրայով, և այն կպել էր Ձեր գլխին,— բացատրեց Միտրոֆանիչը:— Գողին դեռ չենք հայտնաբերել, բայց մատնահետքերը կան:

Կոլոցկինը վերցրեց կոշիկները և ուշադիր զննեց. կարծես թե առաջին անգամն էր տեսնում:

«Հեշտ ես պրծել»,— նա եկավ այն եզրակացության, որ այսպիսի արտադրանքով կարելի է անգամ փղին սպանել:

— Դու, Միտրոֆանի՛չ, նրան...— հազիվ արտաբերեց տնօրենը,— մի՛ ոգևորվիր գտածով:

— Չէ՞ որ ինքներդ եք պահանջել՝ թեկուզ մեկ գողի բռնել, որպեսզի քննադատողների մոտ վատ արտադրանքի համար արդարանաք:

— Այ, եթե գողանում են, նշանակում է բարձրորակ ապրանք ունենք,— երազկոտ ձգեց Կոլոցկինը: Եվ խստորեն եզրափակեց,— սատանան նրանց հետ: Գլխավորը, որ կան այդ գողերը, և մենք կարող ենք հայտնել որտեղ անհրաժեշտ է:

«Վերջ: Բավական է, փորձաքննություն, քայլել...»,— մտածեց տնօրենը՝ զգուշորեն շոշափելով ուռուցքը:— Հոգնեցրել է ինձ արդեն քայլելը, երբ ծառայողական մեքենա կա»:

Երբ պահակը հեռացավ, տնօրենը ոչ սիրալիր հոգոց հանեց, բացեց պատուհանը և դրեց կոշիկները պատուհանին՝ փեղկի արանքում, որպեսզի պատուհանը քամին չփակի: Այն նույն տեղում, որտեղ նա դրել էր երեկ, և որտեղից այն ուղիղ ընկել էր տնօրենի գլխին:

ՏԱՐՎԱ ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Անդրեյ Յախոնտով

Շուտով ձմեռ է՝ ձնաթմբերով, ձնամրրիկներով, ջրօրհնեքի սառնամանիքներով և եղևնու շուկաներով: Դեկտեմբերը ճեփ֊ճերմակ է, քաղաքը գունափոխվել է. այս ֆոնի վրա իմ կաշվից վերարկուն կաթով սուրճի գույն է հիշեցնում... Ինչպես նաև եղջերվամորթու գլխարկով և երկարաճիտ կոշիկներով, շոտլանդական խավավոր գործվածքից շարֆով և ոչ շատ թույլ անդրավարտիքով: Դիպլոմատս վերցրած՝ անշտապ գնում եմ աշխատանքի:

Ծառայողական վայրը հեռու չէ, դրա համար գնում եմ ոտքով և ճանապարհին հանդիպում եմ գործընկերոջս... Կամ այդպես չէ: Այնքան էլ հեռու չէ աշխատավայրս, բայց և այնպես տաքսի եմ կանգնեցնում: Երբ դուրս եմ գալիս մեքենայից, սպիտակ տեսադաշտ է, և նորից ինձ վրա է նետվում գործընկերս:

— Պարզապես անճանաչելի ես,— ասում է նա,— իսկ ո՞ւր է քո կարմրավուն կաշվից վերարկուն:

— Ա՜, ա՜...— սիրալիր թափահարում եմ ձեռքս: Հանում է «Վինսթոն» ծխախոտի տուփը գրպանից, հետո՝ մեկ հատիկ ծխախոտ: Կրակվառիչս գերմանական է, էլեկտրոնային:

Ծխում եմ և այստեղ նկատում եմ նրան: Իմ երազների թագուհին կանգնած է քիչ հեռվում, հետևում է մեզ և չի համարձակվում մոտենալ: Չեմ շտապում հրաժեշտ տալ գործընկերոջս: Բայց նա չի հեռանում:

— Դե ինչ, պատրաստ եմ Ձեզ օգնել, Դուք ի՞նչ եք ուզում ինձ ասել:

Շուտով կսկսվի գարունը, ուրախ երաժշտություն կհնչի ամենուր, բարձր կճռվողեն թռչունները, կապույտ երկինքը շատ հեռու կթվա: Կապույտի հետ նաև պետք է ներդաշնակ դեր խաղա բաճկոնս: Ենթադրենք այն ինձ համար գնել են Ֆինլանդիայից: Կամ ես եմ այն ինձ համար գնել Սկանդինավյան երկրներից որևէ մեկից: Կամ Ֆրանսիայից: Այնտեղ երևում է... Անդրավարտիքը կլյոշաձև, միգուցե մարզական մոդելով: Եվ այսպես բաճկոնը, դրա տակից կարելի է և հագնել տաք սվիտեր՝ կանադական կամ ավստրալական գծանախշերով:

Թեթև ցատկելով ջրափոսերի վրայով՝ շտապում եմ համերգասրահ, որտեղ հինգ րոպե անց ելույթ կունենան հանրահայտ արտիստները: Ինձ կճանաչեն, բայց դա բնական է: Չէ՞ որ ես... Դե, օրինակի համար... կինոդերասան: Կամ հոկեյի հավաքականից: Չմուշկներով լավ եմ սահում:

Եվ ահա բոլորը ինձ կճանաչեն, բոլոր կողմերից կթափվեն ինձ վրա և կհարցնեն՝ ունե՞մ արդյոք ավելորդ տոմս: Ես միայն ափսոսանքով կժպտամ:

Եվ մուտքի մոտ կնկատեմ նրան: Մեր հայացքները կհանդիպեն:

— Ձեզ երևի տո՞մս է պետք,— ի միջի այլոց հետաքրքրվում եմ:

— Այո՛:— Նա հիացած է:

— Թո՛ւյլ տվեք այս աղջկան,— ասում եմ հսկիչին:

Եվ ահա բարի նախանձով են նայում այդ աղջկան: Ա՜յ թե որոշ մարդկանց բախտը բերում է:

— Սպասի՛ր...— ասում է նա:— Շուտով կսկսվի ամառը: Շոգ կլինի, կայծակ, կանաչ անտառ, ծովային ալեբախություն: Դեղին ավազով ծովափ, պայծառ հարավսլավական լողազգեստ, արևի հարված՝ լեհական նուրբ բրդյա երեսսրբիչով ծածկված ուսի վրայով, իսկ ձեռքիս՝ ճապոնական, ջուր չկլանող ժամացույց, այն երբեք թևիցս չեմ հանում, երբ սկսում եմ լողանալ:

Ափին է մոտենում մի փոքրիկ նավակ: Այնտեղից ինձ ձեռքով բարևներ են հղում ծանոթ կինոդերասանները կամ հոկեյիստները:

Ես ձգում եմ հին, մաշված ջինսից անդրավարտիքս, գծավոր վերնաշապիկս՝ ութսուն ռուբլով գնված:

— Մի վայրկյան,— շտապում եմ ասել ծանոթ դերասաններին կամ հոկեյիստներին:— Միայն թե գառնուկի հետևից վազեմ: Կղզու վրա կարելի է լավ խորոված պատրաստել:

Դուրս գալով ափ՝ հանդիպում եմ նրան: Ցանկանում եմ շատ սիրալիր բարևներով անցնել նրա կողքով:

— Սպասի՛ր,— կանգնեցնում է ինձ:

— Ների՛ր, շտապում եմ,— չոր պատասխանում եմ...

— Ո՛չ, լսի՛ր, ցանկանում եմ քեզ ասել...

Շուտով կգա աշունը: Կցրտեն օրերը, կույտ֊կույտ ամպեր, անձրև, դեղին տերևներ: Իսկ ես՝ սև գույնի հովանոցով: Ինձ հարմար են ֆրանսիական ճտքավոր կոշիկները: Զբոսնում են պուրակում: Իմ ֆոքստերիերը աչքը չի հեռացնում ինձանից, ի միջի այլոց հետաքրքրվում եմ:

Չոր փայտե ճյուղերի վրա կռկռում են ագռավները:

Եվ նորից նա: Առանց իսկ որևէ խոսքի իրեն գցում է գիրկս: Լաց է լինում: Ծիծաղում, նորից է լալիս:

— Ներեցեք, ի՞նչ է պատահել,— սառը հարցնում եմ:

Արցունքները հոսում են ինչպես առվակներ:

— Այնպես եմ փոշմանել, որ հեռացա քեզանից: Նա... Ինձ խաբել են: Նա, բացի կաշվե վերարկուից և սև փոքրիկ պայուսակից, ոչինչ չունի...

Դուռը բացվեց, և սենյակի շեմին երևաց տատիկս:

— Դու ամբողջ օրը բազկաթոռին պառկած երազում ես: Ապա մի գնա հացի, քանի որ շուտով խանութը կփակվի:

Վեր եմ կենում բազկաթոռից, մտնում միջանցք, հագնում եմ իմ հին կաշվից վերարկուն, վերցնում սև, փոքրիկ տոպրակը, դուրս եմ գալիս անձրևի տակ:

«Շուտով ձմեռ կգա...»:

Շարունակում եմ երազելով քայլել:

ՀԱՎԸ ՀԵՏՔԵՐԻ ՎՐԱ

Եվգենի Օբուխով

— Ինչո՞ւ եք որոշել ընդունվել հատկապես մեր սննդի ինստիտուտ,— մեղմ և շատ կարճ հարցրեց ընդունող հանձնաժողովի նախագահը:

Շրջանավարտը նորաթուխ պատանի է, երկար, ոչ զարգացած ձեռքերով, սուր ատամնաշարերով: Զգուշությամբ նայեց բոլոր անդամներին և վախվորած բարձրացրեց ուսերը: Նա դասախոսներին ներկայացել էր լարանով կապված հաստ ստվարաթղթե տուփով: Տուփից ինչ֊որ տարօրինակ ձայներ էին լսվում, և շրջանավարտը ամաչելով ոտքով այն հրեց նստարանի տակ:

— Դե, համարձա՛կ,— հուշեց գծագրության ծեր ուսուցիչը,— մի՛ հուզվեք, սա դեռ քննությունը չէ, ընդամենը հարցազրույց: Դե... Միգուցե դեռ մանկությունի՞ց եք երազել մեզ մոտ ընդունվել: Այդպես չէ՞:

— Այո՛, ահա,— նրան պաշտպանեց երիտասարդ մորուքավորը՝ տեխնոլոգիայի ամբիոնից,— մասնագիտական գրքերը ամբողջովին յուրացրել ես, գիշերները չքնելով՝ արտադրության գործն ես կազմակերպել, կրծել: Ճի՞շտ եմ ասում... .

— Միգուցե Ձեր հարազատներից մե՞կն է... գուցե ժառանգաբա՞ր: Երևի նրանք են խորհուրդ տվել,— երկմտելով ավելացրեց հանձնաժողովի նախագահը:

Շրջանավարտը հոգոց հանեց և ինքնաբերաբար շարժեց գլուխը:

— Ո՛չ... ազնվորեն ասած՝ ձեր ինստիտուտի մասին միայն մեկ ամիս առաջ եմ իմացել: Անցյալ տարի բանասիրական ֆակուլտետում եմ սովորել:

— Բանասիրականո՞ւմ,— հուսահատ հարցրեց տեխնոլոգիայի ամբիոնի դոկտոր պրոֆեսորը:

— Այո՛, դեռ դպրոցում հեքիաթներով էի զբաղվում:

— Հեքիաթներո՞վ...— արձագանքեց գծագրության ուսուցչուհին:

— Հետո հիասթափվեցի և ճարտարապետական փոխադրվեցի: Երկու կիսամյակ բնակարանների հիմքերն ուսումնասիրեցի...

— Եվ նորից դուրս շպրտեցին,— ափսոսանքով ասաց հանձնաժողովի նախագահը:

— Ինչո՞ւ: Ինքս հեռացա: Կենսաբանական: Մուտացիա, ժառանգականություն, ծագումնաբանություն և ընդհանրապես նոր տեսակներ...

— Պարզ է,— եզրակացրեց նա,— իսկ հիմա պարզվում է՝ մեզ մոտ ես: Այնտեղ, ստացվում է, երեք տարի ժամանակ ես մեռցրել, իսկ հիմա...

— Ինչո՞ւ միանգամից մեռցնել, ժամանակ կորցնել: Չէ՞ որ բանասիրականում հետամուտ եմ եղել այն գիտությանը, որ սովորել եմ:

Եվ նա շտապ տուփից հեռացրեց լարանը և տուփի պարունակությունը անվստահ լցրեց սեղան վրա: Տղամարդիկ հոգոց հանեցին, իսկ կանայք գույները գցեցին:

Սեղանի վրա, իրենց կեղտոտ ոտնահետքերը թողնելով, սկսեցին թափվել տասնյակից ավելի բռունցքի մեծության հավի տոտիկներով տնակներ:

— Ահա,— կրկնեց շրջանավարտը,— չմոռանաք աշխատանքը, բոլորը միասին:

Մի խրճիթը վազեց ուղիղ նրա մոտ: Նախագահը կուլ տվեց թուքը, վախվխելով մատներով շոշափեց խրճիթը և հանգստացած բերանը փակեց թաշկինակով:

— Դե, իհարկե, մերը սննդի ինստիտուտ է: Ինչո՞ւ է...

— Ներեցե՛ք, ինչպե՞ս թե,— հավաստիացրեց շրջանավարտը: — Անհրաժեշտ է մի բան մտածել, չէ՞ որ նրանք քանի օր է ոչինչ չեն կերել:

— Ի՞նչ եք ասում...— հուզված և ցավակցաբար միջամտեց հանձնաժողովի նախագահը:— Այդ ժամանակ գուցե կանցնեք բժշկական ինստիտուտ:

Հանձնաժողովը լռում էր: Շրջանավարտը թեթևակիորեն սուլեց, և բոլոր խրճիթները հավաքվեցին իրար գլխի, ու մի ակնթարթում բոլորին տեղավորեց տուփի մեջ:

— Չգիտեմ...— պատասխանեց դռների արանքից,— կփորձեմ բժշկական: Բայց դե մանկուց փորձել եմ վարժեցնող դառնալ...

Դռները փակվեցին: Հանձնաժողովի անդամները ազատ շունչ քաշեցին: Նրանք կենդանության նշաններ ցույց տվեցին:

— Իսկ ի՞նչ է որ,— սրտացավորեն նկատեց գծագրության ուսուցչուհին,— կարծես ընդունակ տղա է:

— Այո՛ և միայն այո՛,— համաձայնվեց հանձնաժողովի նախագահը,— այլ կարծիքներ կա՞ն:

— Մտածում եմ, մեզ այդպիսիները պետք են,— ասաց մորուքավոր դոկտորը տեխնոլոգիայի ամբիոնից:— Որքան հիշում եմ, մանկությանս տարիներին հավերժ երիտասարդ մնալու էլիկսեր է հայտնաբերվել: Իսկ հիմա նույնիսկ չեմ էլ հիշում...

Եվ այդ երազողը կսովորի, ոչ մի տեղ էլ չի կորչի, իսկ միգուցե անվտանգության կոմիտե կգնա և այնտեղ սննդի արդյունաբերության համար այնպիսի գծագրեր կանի, որ մեծ արժեք կունենան: Այնպես որ նա մոտ ապագայում խոշոր գիտնական կարող է լինել: Ես այդպես եմ կարծում...

ՄՇՈՒՇ

Եվգենի Օբուխով

Տրիստան Իգորիչը մտավ բուֆետ՝ սուրճ խմելու: Վերադառնալով աշխատավայր՝ հարցրեց Վերա Պավլովնային.

— Ինձ զանգահարե՞լ են:

— Այո՛, այո՛,— նա վերցրեց թղթի կտորը,— զանգահարել է ինչ֊որ Սվետա:

— Խնդրել է ինչ֊որ բա՞ն հաղորդել:

— Խնդրեց հաղորդել, որ սրիկա եք:

— Հը՜մ...— Տրիստան Իգորիչը կուլ տվեց թուքը և շարունակեց ավելի կենդանացած. կարծես թե ոչինչ չէր եղել:— Իսկ ուրիշ ո՞վ:

— Հետո Ելենան... Քանի որ անընթեռնելի է... ո՛չ, խնդրեց հաղորդել, որ Դուք ստոր եք և խաղողի արտասվապարկ:

— Իսկ ինչո՞ւ խաղողի:

— Չգիտեմ, այդպես ասաց: Զանգահարել է նաև Նինան:

— Եվ ի՞նչ...

— Անասուն և անպիտան: Այդպիսի կարծիքի է նաև Վալյան Վերնադովսկից:

— Որտեղի՞ց, որտեղի՞ց է Վալյան, Վիդնովիչ չէ՞ արդյոք:

— Ո՛չ, Վերնադովսկից: Սրիկա, անասուն և հիմար:

— Շնորհակալություն, Վերա Պավլովնա՛,— նա կռացավ, համբուրեց ձեռքը:— Ես Ձեզ խնդրում եմ, հարցրեք ինչպես միշտ՝ ո՞վ է և ի՞նչ է կամենում փոխանցել:

— Իհարկե:

— Ի՞նչ կարող էի անել առանց Ձեզ,— լայնորեն ժպտաց, մոտենալով սեղանին՝ դրեց կոնֆետի տուփը,— սա Ձեզ՝ թեյի համար:

Մեկ անգամ ևս Տրիստան Իգորիչը համբուրեց նրա ձեռքը և դուրս եկավ առանձնասենյակից:

Վերա Պավլովնան նույնիսկ չշրջվելով՝ նրա հետևից շպրտեց...

— Սրիկա՛, անպիտա՛ն, խաբեբա՛...

ՁԵՎԱՑՆՈՂԸ

Եվգենի Օբուխով

Պերտուսևը լսեց դռան զանգը և դժվարությամբ արթնացավ: Նա նայեց սենյակի տարօրինակ թափթփվածությանը և մտածեց. «Որտե՞ղ եմ»: Այնուհետև մի սուր միտք սթափեցրեց նրան. «Իսկ ո՞վ եմ ես»: Նորից լսվեց զանգի ձայնը:

— Դու, ի՞նչ է, Պերտուսև՛, խլացե՞լ ես,— լսվեց խոհանոցից,— զանգում են:

— Ա՜,— ուրախացա,— ես Պերտուսևն եմ: Այստեղ էլ զգուշորեն հետաքրքրվեցի.— իսկ դո՞ւ ով ես:

— Քիչ խմեիր,— միալար ձայնով ասաց: Այդ կինս է՝ Կատյան, արևս: Ա՜խ, այդ հիշողությունը:

— Օ՜հ,— մի անգամ էլ ուրախացավ Պերտուսևը,— Կատյա՛, կինս:

Մահճակալից մի կերպ դուրս սողաց, ընթացքում վարտիքը վեր քաշեց, ոտաբոբիկ հասավ դռանը:

— Ո՞վ է:

Եվ նույն պահին էլ՝ «Իսկ որտե՞ղ է այն տեղը»:

— Բացի՛ր,— ասացին դռան հետևից:— Պատրաստվի՛ր ցույցի: Ռուսաստանը պետք է փրկենք:

— Ի՞նչ,— զարմացավ Պերտուսևը,— Ռուսաստանը կարող եք առանց ինձ էլ փրկել:

— Ահա՛ մեկը,— ասացին դռների հետևից,— որ չի ցանկանում օգնել մեզ: Անցյալ տարվա աշխատավարձը չվճարե՛լ: Եռանկյունանշա՛ն դիր:

— Ո՛չ, ո՛չ,— հազիվ կմկմաց Պերտուսևը,— նշան դնելու կարիք չկա, կմասնակցեմ:

— Ուշ է, նստի՛ր տանը, շուտով քո հետևից կգան:

Բռնելով գլուխը՝ Պերտուսևը սկսեց շրջել սենյակում.

— Աստվա՜ծ իմ, հենց սկզբից պետք է համաձայնվեի, ինչո՞ւ չլսեցի ներքին ձայնիս:

Սենյակը միանգամից վերափոխվեց: Պերտուսևին այդ բոլորը շատ հրաշալի թվաց:

— Օ՜հ, սիրելի՜ս,— ձայնեց կինը խոհանոցից,— ինձ թվում է՝ դուռը թակում են:

Պերտուսևը նորից մոտեցավ դռանը:

— Ո՞վ է:

— Ճանապարհային ոստիկանությունն է, պարո՛ն: Մեզ թվաց՝ Ձեր մեքենայից քսայուղ է թափվում: Մեր պարտքը համարեցինք զգուշացնել:

— Լավ, կստուգեմ:

— Շնորհակալություն, պարո՛ն:

— «Պարոն»,— մտքում կրկնեց Պերտուսևը: Եվ հաճույքով նայեց մեքենային: Մնում է ուրախ ժպիտով պառկել քնելու:

ՍԱԴԻՍՏԸ

Եվգենի Օբուխով

Առանց սննդի կարելի է ապրել երեք շաբաթ, առանց ջրի՝ չորս օր, առանց սեքսի՝ նայած ով: Եվ ահա Զայկինը մնաց առանց աշխատանքի ընդամենը մեկ գիշեր. առավոտյան շուտ սկսեց զանգահարել իր բոլոր ծանոթներին: Առանց իսկ հաջողության հույսի: Եվ ահա նրա դպրոցական ընկեր Սերզանը հայտարարում է.

— Կա աշխատանք: Աշխատավարձը բարձր է և մշտական:

— Համաձայն եմ,— ուրախացավ Զայկինը,— իսկ ի՞նչ աշխատանք է:

— Սադիզմով պետք է զբաղվես: Մերսման սրահ է: Աշխատանքի ընթացքում, ամենակարևորը, չես փոշոտվի: Այդ մազոխիստներին պետք է մահճակալին կապես և ուռենու ճյուղերով ծեծես:

— Կենդանի մարդո՞ւն: Ինչի՞ համար:

— Ինչպե՞ս թե ինչի: Դոլարի, ռուբլու կուրսով:

— Ո՛չ, սպասի՛ր... Իսկ ո՞ւր է նախորդ... դե, մասնագետը:

— Որակազրկվեց: Դիտել էր «Մեր ընտանիքը» հեռուստահաղորդումը, առանձնատան բակում ժամատուն կառուցեց և հիմա էլ մի պատգամավորի խորհրդական է: Վատնեց տաղանդը...

— Գիտե՞ս... Վախենում եմ՝ չկարողանամ:

— Դե լա՜վ: Պահապանները կօգնեն, եթե անհրաժեշտ լինի ամուր կապել: Կկարողանաս, հիշում եմ, թե դպրոցում ինչպես էիր ճանճերի ոտքերը պոկում... Չնայած չեմ ստիպում, դուրդ չի գալիս, գնա՛ շուկա՝ առևտուր անելու:

— Ի՞նչ, տեղ կա՞:

— Ամի՞սը,— դուրս պրծավ Զայկինի շուրթերից:

— Հիմարի՛կ, օրը:

— Ա՜յ դա ուրիշ: Վալյայիս համար միանգամից լվացքի մեքենա կգնեմ... Լա՜վ, կփորձեմ:

— Փորձը փորձանք չէ,— քրքջաց Սերբանը:

Հաջորդ օրը Զայկինը շատ վատ է հիշում: Նրան պատել էր հուզմունքը: Նրան հագցրին կաշվից համազգեստ և տվեցին ուռենու ճյուղերը: Տարան այն սենյակը, որտեղ կապված էր կիսամերկ տղամարդը և պահանջում էր իրեն խփել:

Զայկինը չարչարվեց երկու ժամ և այդպես էլ չկարողացավ խփել այդ մարդուն: Տղամարդը խնդրում էր, լալիս, ահաբեկում դատարանով, թե չի կատարում իր պարտականությունը:

Ամոթից շիկնեց, որ ընտրել է այդ գործը, գցեց ճյուղերը և գնաց հագնվելու: Շենքի մոտ նրա հետևից հասավ Սերգան:

— Ո՞ւր: Իսկ փողե՞րը:

Եվ Զայկինի գրպանը խոթեց այդ փափուկ ծրարը:

— Հաճախորդը շատ գոհ մնաց: Ի՜նչ հմուտ ձեռքեր կան: Խփում են, ինչպես երգն են երգում: Բայց այդպես երկու ժամ տանջես սպասելով՝ և ոչ մի անգամ չխփե՞լ: Այ թե սադիստ ես, Զայկի՛ն:

ԼԵՆԱ

Իգոր Վոլկով

Տղամարդկանց շրջանում երբեք իմ բախտը չի բերում: Ամուսնացած եմ եղել, այնպես էլ եմ եղել: Բախտս չի բերում, որքան էլ ցանկանում եմ պահել:

Գտա մեկին. արտաքուստ լավն էր, շուտով երեխա պետք է ունենայի: Հենց իմացավ՝ փախավ միանգամից: Ճաշից հետո: Ահա այսպես: Ժամանակն անցնում է, իսկ երեխան մեծանում է: Ամուսին չկա, դրամը նույնպես քիչ է: Անհրաժեշտ է աշխատանք փնտրել: Իսկ մասնագիտությամբ գրադարանավարուհի եմ: Մտնում եմ մեր մարզի գրադարան: Տնօրենը տեսնելով ինձ.

— Տիկի՛ն, Դուք հղի եք, իսկ այդպիսիներին աշխատանքի ընդունել չենք կարող:

— Ի՞նչ եք ասում: Իսկ ես չեմ էլ նկատել,— կատակում եմ,— իսկ որտեղի՞ց իմացաք: Այդ Դուք երևի Պետրովների տանը կայացած երեկույթից հետո ինձ տուն ուղեկցեցիք: Ձեր դեմքն ինձ ծանոթ է, երկարալեզո՛ւ փողոցային տականք:

— Ո՛չ, ի՞նչ եք ասում: Ամուսնացած եմ: Խրոնիկական գաստրիտ ունեմ, մինչև չբուժվեմ, միայն աշխատանք, միայն աշխատանք:

Գլուխներդ ի՞նչ ցավեցնեմ, չվերցրեց ինձ աշխատանքի:

Նստած եմ միայնակ տանը, խոր մտածմունքի մեջ, և հանկարծ եղբայրս է զանգահարում:

— Լենա՛, բարև՛, ուզում ես քեզ մի երիտասարդի հետ ծանոթացնեմ:

— Իհարկե, դեմ չեմ...

Դռան զանգ: Բացում եմ: Եղբայրս է ընկերոջ հետ, երկուսն էլ խմած են: Թեև երիտասարդը համակրելի է և ձեռքին էլ կաշվից վերարկու կար: Ոչինչ, մտածում եմ, վատ երիտասարդ չէ, կյանքում պետք կգա: Այստեղ եղբայրս ասում է.

— Լենա՛, չես պատկերացնի՝ ինչ պատահեց, ընդհանուր առմամբ մարդը դժբախտության մեջ է, հանել ենք (ցույց տալով վերարկուն), ամեն ինչ խառնել ենք իրար: Այստեղ է ոստիկանության մեքենան, վազելով մի կերպ մեզ գցեցինք, մի քիչ նստենք:

— Շնորհակալություն, եղբայրի՛կս, բարեկամացիր՝ նշանակում է ծանոթացիր: Ապրե՛ս:

— Դե թո՜ղ: Ամեն ինչ լավ կլինի:

Նստեցին խոհանոցում և սկսեցին ծխել: Հանկարծ դռան թակոց եմ լսում: Բացում եմ: Շեմին միլիցիոներն է՝ կոկիկ հագնված, ցուցափայտիկով, գլխարկով, ինչպես կարգն է:

— Ենթասպա Խոիչով, մեզ հայտնեցին, որ այստեղ երկուսն են մտել՝ կաշվից վերարկու ձեռքին:

«Ա՜յ թե բռնվեցիր»,— մտածում եմ:

— Ո՛չ, ընկե՛ր ենթասպա, ես մենակ եմ ապրում, այսօր ինձ ոչ ոք չի այցելել:

Իսկ նա կանգնած է և չի պատրաստվում հեռանալ և այնքան սիրալիր է ինձ նայում: «Սատանան տանի,— մտածում եմ, կարմրել եմ ինչպես առաջին դասարանցի,— ահա նա ոտքերն է ձնից մաքրում, հյուր գալ է երևի ցանկանում»:

— Միայնակ եք ապրում, շրջանը շատ վտանգավոր է, հարբածների վրայից կաշվե վերարկուներ են հանում: Ես կարող եմ երբեմն քեզ պաշտպանել: Հը՞, գեղեցկուհի՛:

Մոտենում է դանդաղորեն:

«Աստվա՜ծ իմ, այնտեղ եղբայրս է նրա հետ...»:

— Ո՛չ, ո՛չ, ի՞նչ եք ասում, ենթասպա՛, ես փեսացու ունեմ և ընդհանրապես հղի եմ, հինգերորդ ամսվա մեջ եմ,— և փորս եմ ցույց տալիս նրան:

Նա նայեց փորիս, մտասուզվեց մի փոքր:

— Այդ դեպքում ներեցե՛ք, քաղաքացուհի՛, ծառայությունն է այդպիսին,— թափահարեց ձեռքը և հեռացավ:

«Ա՜յ թե բախտս բերեց»: Մտա խոհանոց, եղբայրս ծիծաղում է:

— Լենա՛, մի՛ բարկացիր, որ խաբեցինք քեզ, հիմա ոստիկանության աշխատակիցը կգա, նրա հետ էլ կծանոթացնեմ քեզ:

Եվ այսպես, անվերջ: Է՜, տղամարդի՜կ, տղամարդի՜կ...

ՊՈՒԳՈՎԿԻՆԱՆ ՀԵՌԱԽՈՍԻ ՄՈՏ

Վլադիմիր Կոտենկո

— Ալո՜, Պուգովկինային հեռախոսի մոտ կարելի՞ է:

— Ո՞ւմ:

— Ո՞ւմ, ո՞ւմ... Պուգովկինային: Այդտեղ է աշխատում:

— Ո՞ր բաժնում:

— Չգիտեմ:

— Ի՞նչ է աշխատում:

— Չեմ հիշում:

— Իսկ ի՞նչ եք հիշում:

— Որ նրա ազգանունը Պուգովկինա է:

— Իսկ ի՞նչ է նրա անունը:

— Իրինա... ո՛չ, Մարինա... Տանյա... ո՛չ, Մանյա:

— Նա շիկահե՞ր է, թե՞ թխահեր: Ներկվո՞ւմ է... Պուգովկինան:

— Ի՞նչ եք անվերջ կմկմում: Պուգովկինա, հա Պուգովկինա... Երեխաներ ունի՞...

— Այո՛:

— Քանի՞սը:

— Հիմա հաշվեմ... Երկուսը: Ո՛չ, մեկը, և նրանից էլ չէ:

— Ուրիշ ի՞նչ տարբերիչ գծեր ունի:

— Հագո՞ւստը...

— Իհարկե: Հագուստն ինչպիսի՞ն է:

— Իսկ ի՞նչ տարբերություն: Հագուստը հագուստ է:

— Այո՛, բայց ի՞նչ գույնի: Միգուցե վառ կարմի՞ր:

— Թող կարմիր լինի:

— Երկա՞ր է, թե՞ կարճ:

— Երկար էր, դարձավ կարճ: Կտրեց, կարճացրեց: Հիմա նորից կարճացրել է:

— Ուսադիրներո՞վ է հագուստը:

— Գտաք:

— Իսկ կոճակները երևի դեղի՞ն:

— Կարծես թե:

— Թևերը կա՞րճ:

— Կռահեցիք:

— Իսկ զուգագուլպաները ինչպիսի՞ն են:

— Սատանան գիտե... անչափս:

— Բոլորինս էլ անչափս է:

— Ի՞նչ գույնի է:

— Մարմնագույն:Ո՛չ, սպիտակ:

— Ճիշտ է, իսկ վարտիքը ինչպիսի՞ն է:

— Զարմանալի մարդ եք, կիսաշրջազգեստի տակից ինչպե՞ս նայես:

— Ուներ նա դրանից:

— Իսկ սիսեռահատի՞կը:

— Կարծես սիսե՞ռը:

— Խոշոր:

— Շատ բերքատու:

— Որտեղի՞ց գիտեք, երբ կիսաշրջազգեստի տակից չեք նայում:

— Լարանի վրա էր չորացնում:

— Վերևից ի՞նչ ուներ:

— Իհարկե, ռետինե քուղ:

— Ինչպե՞ս թե ինչ:

— Ուրի՞շ:

— Ուրիշ ի՞նչ կարող է լինել կանանց վարտիքի վրա, ռեզինից բացի:

— Է՜խ, դուք: Վերևում միշտ էլ սպիտակ ծաղկավոր ժապավեններ են լինում: Այն սև հենքի վրա հրաշալի տեսք է տալիս:

— Ճիշտ է, սպիտակ ժապավեն: Հիշեցի: Ինչ֊որ ժամանակ ես նրան ինքս եմ նվիրել: Իհարկե, հրաշալի է:

— Իսկ խալ ունի՞:

— Իհարկե, ծոծրակի վրա:

— Բոլոր կանայք էլ ծոծրակի վրա ունեն:

— Ուրիշ որտե՞ղ:

— Որտեղ, որտեղ... Կարագանդայում:

— Ճիշտ է: Դուք հենց սկզբից էլ պիտի ասեիք, որ Ձեզ պետք է պլանբաժնի Պուգովկինան: Հիմա կկանչեմ նրան: Իսկ ո՞վ է նրան հարցնում:

— Պուգովկինը: Նրա ամուսինը: Իսկ Դո՞ւք ով եք:

— Նրա վարիչը...

ՈՂՋ ԳԻՇԵՐ ԱՌԱՆՑ ՀԱՃՈՒՅՔԻ

Վլադիմիր Կոտենկո

Երբ դադարեցին հնչել հավաքվածների «Համբույր» վանկարկումները, ամուր փակեցի մեր ննջարանի դուռը և հուզված շշնջացի հարսնացուիս.

— Սկսենք:

— Օ՜, իհարկե:

Նա արդեն անհամբերությունից սկսել էր դողալ:

— Մեկ, երկու, երեք, չորս, հինգ, վեց, յոթ, ութ,— հաշվեցի:

— Ինը, տասը, տասնմեկ, տասներկու,— շարունակեց նա:

— Սիրելի՜ս, մի՛ շտապիր, կսխալվես:

— Դու էլ մի՛ շտապիր:

— Տասներեք, տասնչորս, տասնհինգ:

— Տասնվեց, տասնյոթ, տասնութ: Այս ի՞նչ տարօրինակ դրամ է: Կյանքումս չեմ տեսել:

— Ապա տո՛ւր այստեղ... Ա՜խ այս ռուբլիները: Ա՜յ թե ժողովուրդ են: Այդքան էլ զգուշացրինք, նվիրել միայն ամերիկյան դոլար:

Աչքներս փայլում էին դրամների կույտից, շնչառություններս սկսեց արագանալ: Հարսնացուս սկսեց շոգել, նա վրայից հանեց գիշերանոցը, և մերկ մարմնի վրա մնացին մազերը՝ հագուստի փոխարեն:

— Իննսուներեք, իննսունչորս... Սիրելի՜ս, ես հոգնեցի,— ասաց նա,— միգուցե մեկ ժամ հանգստանա՞նք:

— Դու, ի՞նչ է, գժվեցի՞ր: Ո՞վ է քնում ամուսնական առաջին գիշերը: Հանկարծ պակասի՞: Հյուրերից մեկը կարող է և տված չլինել... Հարյուր քսանմեկ, քսաներկու, քսաներեք, քսանչորս...

Ողջ գիշեր մենք աչք չփակեցինք: Պատուհանից թափանցեցին մեր համատեղ կյանքի առաջին վաղորդայնի լուսաճառագայթները: Երիտասարդ հարսնացուս քաշեց վարագույրը:

— Ի՜նչ հրաշալի առավոտ է:

— Անմիջապես փակի՛ր վարագույրը, հարևանները կնկատեն: Կփորձեն գողանալ:

— Դու վերջացրի՞ր:

— Օ՜, իհարկե:

— Ես, դեռ ոչ: Կեղծ դրամները շատ են:

Մենք հազիվ հասցրեցինք մինչև հյուրերի գալը, որոնք եկան շարունակելու հարսանիքը: Նրանք անվերջ ժպտում էին և սիրալիր հարցնում.

— Ինչպե՞ս քնեցիք:

— Վատ,— փնթփնթացի ես:

— Այո՞: Իսկ քանի՞ անգամ... գիշերը... եթե գաղտնիք չէ:

— Իսկական տղամարդիկ այդ մասին չեն պատմում:

— Թեկուզ ականջիս:

— Տասնհինգ հազար:

— Օհո՜: Եվ դա վա՞տ է:

— Իհարկե, տասանոց պակասեց...

ՇԵՔՍՊԻՐՅԱՆ ԿՐՔԵՐ

Վլադիմիր Կոտենկո

Մեր թատրոնում բեմադրում էին «Օթելլոն»: Ամեն ինչ հարթ էր ընթանում. դերասանը, որը խաղում էր մավրի դերը, մոռացավ խոսքերը. «Աղոթք արե՞լ ես այս գիշեր, Դեզդեմոնա՛»: Այս խոսքերը հանգուցային էին, և բաց թողնելն անթույլատրելի էր:

— Դուք քնից առաջ լվացվե՞լ եք, Դեզդեմոնա՛,— դուրս պրծավ դերասանը:

— Ո՛չ, չեմ լվացվել:

— Իսկ ինչո՞ւ, հոգյա՜կս:

— Վաղուց է, ինչ վերջացել է մեր օճառը...

Դահլիճում չլսված զարմանալի դժգոհություն սկսվեց: Յուրաքանչյուր հանդիսատես անգիր գիտեր տեքստը:

— Ի՞նչ ես մանրացնում, ա՛յծ,— շշնջում է նրան:

— Խոսքերն եմ մոռացել:

— Հարցրո՛ւ հուշարարին:

— Հուշարարին կրճատել են խնայողության նպատակով:

Դահլիճում սկսեցին սուլել:

— Դե ասա՛ ինչ֊որ մի բան, մի՛ լռիր:

Օթելլոն քիթը քաշեց, փռշտաց, հանդիսատեսը ծիծաղեց:

— Տո՛ւր ինձ այն թանկագին թաշկինակը:

— Ի՞նչ թաշկինակ:

— Քո թաշկինակը, սիրելի՜ս:

— Ես թաշկինակ չունեմ:

— Երևի ի՞նքդ ես տվել Կասիոյին:

— Վերջացրո՛ւ, սիրահարվածի մեկը: Չկար թաշկինակ: Կգնեմ քեզ համար հետո:

— Տո՛ւր այն, որը ինքս եմ քեզ նվիրել:

— Բա չէ, բարերա՜ր: Վաղուց այն դեն եմ նետել:

— Չեմ հավատում, ասա՛, նախաճաշից հետո աղոթե՞լ ես, Դեզդեմոնա՛:

— Ո՛չ, չեմ աղոթել:

— Ինչո՞ւ:

— Պարզ չէ՞, չեմ ընթրել:

— Իսկ միգուցե ճաշի ժամի՞ն ես աղոթել:

— Մեկ շաբաթ է, ինչ առանց ճաշի ենք:

— Իսկ ընթրիքից հետո՞:

— Ընթրիքի հետ ևս պրոբլեմնե՞ր ունեք: Վենեցիան նստած է տանը՝ առանց աշխատավարձի:

Հանդիսատեսը ուշադրությամբ հետևում էր, պիեսը ժամանակակից կողմնորոշում էր ձեռք բերում:

— Քեզ հասկացա, Դեզդեմոնա՛, աղոթել չես պատրաստվում:

— Ցերեկ ու գիշեր աղոթում եմ դրամ ունենալու համար: Էլ համբերություն չկա:

— Այդ ժամանակ քեզ չեմ խնդրի:

— Պետք չէ, խանդո՛տ իմ ամուսին: Ավելի լավ է թատրոնի տնօրենին խեղդեք: Յագոյից վատն է: Ուշացրել է մեր աշխատավարձը:

Լսվեցին ծափահարություններ, հանդիսատեսի սրտովն էին այս խոսքերը: Լսվեցին բացականչություններ. «Ճշմարիտ է... Վաղուց անհրաժեշտ է խեղդել: Բանկում փողերը շրջանառության մեջ է դրել»:

— Արյո՜ւն, արյո՜ւն,— ճչաց մավրը:

Վախեցած տնօրենին քարշ տվեցին կամրջի վրա, Օթելլոյի սարսափազդու ձեռքը ձգվեց դեպի նրա կոկորդը: Ոչ մի անգամ դերասանը այդպես ոգևորված չէր խաղացել: Կասիոն և Յագոն նույնպես կողքից գոռում էին.

— Օթելլո՛, թույլ տուր մենք ևս քեզ հետ նրան խեղդենք:

Տնօրենը բացատրում էր, որ Չինաստանից գումարը չի ստացվել, Թուրքիայի առևտրականները չեն վճարել եկամտահարկը, Աֆրիկայում բանանի սակավություն կա: Եվ այդ բոլորը, իրոք, անհասկանալի էր, թե ինչ կապ ունի Շեքսպիրի հետ: Տնօրենը փորձեց փախչել, բայց Դեզդեմոնան ամուր բռնել էր նրա ոտքից: Մի կերպ փորձեց դահլիճ փախչել՝ դեպի հանդիսատեսը, բայց վերջիններս շատ հանգիստ նրան մղեցին դեպի բեմահարթակ:

— Այդպես կլինի յուրաքանչյուրի հետ, ով իր ժողովրդին կփորձի խաբել:

Այստեղ էլ բեմադրությունը ավարտվեց, գոհ հանդիսատեսը սկսեց ցրվել, բեմում մնաց միայն տնօրենը: Հաջորդ օրը ողջ քաղաքի բնակչության աշխատավարձը վճարեցին...

ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ ՇԱՐԺԻՉ

Անատոլի Ռումյանցև

— Ես հայտնագործել եմ հավերժական շարժիչը:

— Է՞, ի՞նչ անենք:

— Հիմա արդեն անհրաժեշտ չի լինի զբաղվել նավթի, գազի, քարածխի և բնության այլ էներգապաշարների հայտնագործմամբ:

— Է՞, ի՞նչ անենք:

— Կապրենք ավելի լավ, ուրախ:

— Ինչպե՞ս թե:

— Նավթի, գազի, քարածխի և բնության այլ էներգապաշարների հանույթով զբաղվելու փոխարեն կսկսենք քաղաքակիրթ ձևով հանգստանալ, կլինենք թատրոնում, թանգարաններում, ռեստորաններում, խաղատներում և վերջապես...

— Իսկ եթե չբավականացնե՞ն ռեստորանները, խաղատները և մյուս կառույցները, որ նշեցիք:

— Կբացենք նորերը:

— Անհրաժեշտ կլինեն գումարներ:

— Վարկ կվերցնենք արտերկրներից:

— Իսկ ինչպե՞ս կվերադարձնենք և դրա հետ նաև տոկոսները:

— Կվերցնենք նոր վարկ:

— Մենք առանց այդ հավերժական շարժիչի էլ հենց դրանով ենք զբաղված:

ՊԱՅԾԱՌԱՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Լեոնիդ Տուչինսկի

Առաջ ես կին էի: Արթնանում էի առավոտյան ժամը վեցին, ճաշ էի պատրաստում, լվանում, լվացք անում, արդուկում, շուկայից կամ խանութից քարշ տալիս ծանր պայուսակներ, փորձում միաժամանակ դաստիարակել և՛ամուսնուս, և՛ որդիներիս՝ Միմոշային և Մուրկային, լսում անամոթ խոսքեր, մեղմացնում, հանգստացնում, փաղաքշում, հուսադրում, համբերում կոպտությանը: Ցավով առավոտյան հայելու մեջ նկատում էի դեմքիս խորշոմները, քիչ էր մնում ուշաթափվեի օրեցօր գլխիցս հեռացող մազերիս, զուգագուլպաներիս անցքերի համար: Մեծ դժվարությամբ էի ծայրը ծայրին հասցնում, ուրախությամբ ընդունում անսպասելի հյուրեր, որոնց մեր տուն էր բերում խմելու անհագ ծարավը: Կատարածս աշխատանքի դիմաց ստանում էի երկու անգամ պակաս աշխատավարձ և ուրախանում էի, ուրախանո՜ւմ, ուրախանո՜ւմ:

Երբ լրացավ 45 տարիս, ես նորից դարձա «հատապտուղ», ասացի ինքս ինձ. «Բավակա՜ն է, բավակա՜ն»: «Բժի՛շկ,— ասացի բժշկին,— վերապատվաստե՜ք ինձ... կամ ես կմորթեմ նրան իմ սեփական ձեռքերով»:

Հիմա ես տղամարդ եմ: Առողջ և կոպիտ: Խմում եմ, ծխում, հայհոյում ոչ տեղին բառերով: Գնում եմ ֆուտբոլ և բաղնիք ինձ պես կոպիտ, հսկայամարմին տղամարդկանց հետ, և ոչ մեկի մեջ չի ստեղծվում թույր կարծիք իմ պայծառատեսության վերաբերյալ: Որքան ցանկանամ, այնքան կարող եմ փնթփնթալ, գոռալ, բռնություն անել, հեգնել, կարող եմ չխոսել երեք օր անընդմեջ, անհրաժեշտության դեպքում դեմքին կարող եմ ուռուցք առաջացնել՝ իմանալով, որ ինձ կարող են ներել: Ինչպե՜ս չէ: Չէ՞ որ ես կերակրողն եմ: Այսինքն՝ ուտողն եմ, տուն չբերելով աշխատավարձիցս ոչ մի կոպեկ, դեռ նրանից թռցնելով դրամապանակի մնացորդը՝ հաստատ համոզված եմ, որ առաջինը, երկրորդը և կոմպոտը մշտապես կան սեղանին:

Երեխաներ ծննդաբերում ենք հեռակա կարգով: Է՛լ ավելի եմ գիրացել, բայց թքած ունեմ: Ընդհակառակը, կյանքը դարձել է առավել հետաքրքիր ու գեղեցիկ... Դեմքս ծածկում են հոգեմաշ խորշոմները, իսկ մորուքս փայլում է սպիտակ մազերի նոսրությունից: Պատառոտված գուլպաներս... իմ հպարտությունն են: Անսպասելի հայտնվող ընկերներս իմ մյուս ուրախությունն են: Ղեկավարությունը պահում է ինձ երկու ձեռքով, չնայած կարող են ամեն վայրկյան փողոց շպրտել, և անտրտունջ կհեռանամ, թեև ունեմ անչափահաս երեխաներ ու ծեր ծնողներ: Ես Աստված եմ, ես՝ թագավոր, ես՝ հողաշերտի որդ...

Օրերս հանդիպեցի մի տիկնիկի: Ասում է, որ ինքը սկզբում եղել է տղամարդ, ու իրեն զզվեցրել է այդ վիճակը:

Օ՜հ: Նա դեռ կսողա դեպի իմ ոտքերը: Ես կսովորեցնեմ նրան իսկական կնոջ պարտականությունները: Եվ կդառնա ինձ համար իսկական վազող ձի և տաքացնող վառարան: Նա դեռ ծնկաչոք կխնդրի. «Բժի՜շկ, վերապատվաստե՛ք ինձ... իմ նախկին վիճակն եմ ցանկանում»:

ՀԱՐԲԵՑՈՂԸ ԴԻԱՀԵՐՁԱՐԱՆՈՒՄ

Ա. Սամուսենկո

Ինձ ծանոթ էր այդ անձնավորությունը: Նա երիտասարդ է, բայց միշտ հարբած: Խմում էր ամեն ինչ, ինչ որ ընկնում էր ձեռքը: Առանձնապես սիրում էր «ուտիճաներկ», որն այնքան տհաճ համ ունի. չէ՞ որ դրանով ներկում են փայտը: Այդ հեղուկի մեջ, բացի սպիրտից, կան նաև գունավոր լուծիչներ: Փայտը ներկում են գորշ, գեղեցիկ գույնով, այնուհետև պատում ուտիճաներկով, որպեսզի փայտը չփտի, և ոչ մի բզեզ դրանում բույն չդնի: Իսկ փայտը ներկելիս ներկվում է և այն մարդու դեմքը, մաշկը, որն օգտագործում է այն. դառնում է մուգ մանուշակագույն:

Ինձ ծանոթ մարդը այդպես էլ եղավ. միայն առանձնանում էին դեղին գույնի ատամներն ու աչքերը. և, իրոք, շատ էր նման մահացած մարդու: Եվ ահա մի անգամ նա տուն էր վերադառնում այդ ուտիճաներկը խմելուց հետո: Գարեջրի սրահի մոտ խմեց նորից մի քանի գավաթ գարեջուր, այնուհետև այլևս շարժվել չկարողացավ, ընկավ մայթի խոտերի վրա և այդպես էլ քնեց: Միլիցիան մնում է միլիցիա: Նրանք բռնում են հանցագործներին և նաև մաքրում փողոցները քնած հարբեցողներից: Երբ մեքենան մոտեցավ, տեսան, որ հարբածը մահամերձ վիճակում ընկած է մայթին: Երիտասարդ էին միլիցիոներները, չգիտեին ուտիճաներկի մասին, վերցրին նրան և ուղիղ հիվանդանոց տարան: Այդ օրը ընդունարանում մի քանի հիվանդներ էլ կային: Մեր հարբեցողին պառկեցրին մահճակալին:

Պառկած են նրանք կողք կողքի, դեմքի տարբեր գույներով. մեկի դեմքը՝ սպիտակ, իսկ մեր հարբեցողինը՝ մոխրագույն: Երբ բժիշկը մանրազնին ստուգեց նրանց, բուժքույրերին պատվիրեց՝ որին դիահերձարան, որին հիվանդասենյակ տեղափոխել: Նրանք արդեն սովորել էին և նույնիսկ առանց բժշկի կանխորոշման էլ գիտեին, թե ում՝ որտեղ: Եվ տեսնելով հարբեցողի մաշկի գույնը՝ նրան հենց դիահերձարան էլ տարան և թողեցին սայլակի վրա մինչև առավոտ:

Առավոտյան սովորականի պես առաջինը հավաքարարը եկավ՝ դիահերձարանի մասնաշենքը մաքրելու: Բացելով դուռը՝ այնպիսի բան տեսավ, որ վախեցած ընկավ հատակին: Բոլոր դիակները մերկ նստած էին, հենված պատին, սեղաններին, ձեռքերին խաղաթղթեր էին, իսկ նրանց առջևում նստած էր կենդանի մանուշակագույն մահամերձը, բայց հագնված: Վախեցած կինը ընկրկելով փախավ սենյակից՝ չհավատալով աչքերին:

Իջնելով հիվանդանոցի բակ՝ բղավում էր ամբողջ ձայնով: Նրան մոտեցան բժիշկները, բայց կինը վախից կարկամել էր և ոչինչ չէր կարողանում բացատրել: Աչքերը հազիվ հառել էր դիահերձարանի բաց դռանը: Բժիշկները ներս մտան, բայց դե նրանք վախեցողներից չեն, կապկպեցին մեր հարբեցողի թևերը և զանգահարեցին միլիցիա...

Եվ նա ստացավ 15 օրվա կալանք՝ դիակների հետ կատակելու համար:

ՃԱՆԱՉՈՒՄ

Կ. Գրիգորև

Քննիչ — Դուք ճանաչո՞ւմ եք այս մարդկանց մեջ այն անձնավորությանը, որը կատարել է հանցանք:

Վկա — Ահա սա է, ինձ թվում է:

Քննիչ — Մի՛ շտապեք, նա միլիցիայի աշխատակից է:

Վկա — Չէ՞ որ ասացի՝ ինձ թվում է:

Քննիչ — Նորից փորձեք: Դիտե՛ք ուշադիր:

Վկա — Ահա՛ նա: Վերջում է կանգնել սրիկան, թաքնվում է:

Քննիչ — Հանգիստ: Նա նույնպես միլիցիայի աշխատակից է:

Վկա — Զարմանալի է: Իսկ ինչո՞ւ է վերջում...

Քննիչ — Դա Ձեր գործը չէ: Փորձեք մեկ անգամ ևս: Ձեզնից է կախված, թե նրանցից ո՞րը կընկնի ճաղերի հետև, հանցագո՞րծը, թե՞ անմեղ մարդը:

Վկա — Ինչո՞ւ Դուք ինձ հենց սկզբից չասացիք: Ահա նա: Նրա անդրավարտիքի վրա նույնիսկ արյան հետքեր կան:

Քննիչ — Նորից վրիպեցիր: Նա մեր աշխատակիցն էր: Իսկ անդրավարտիքի հետքը դա տազիկից էր, այստեղ գալուց առաջ միամտաբար բստել էր վրան: Փորձեք մեկ անգամ ևս:

Վկա — Ի՞նչ փորձենք: Այստեղի հանցագործները բոլորն էլ Ձեր աշխատակիցներն են:

Քննիչ — Ոչ բոլորը:

Վկա — Ոչ բոլորը: Իհարկե, նրանք երկուսն էին: Ահա՛ նրանք, բռնվեցի՞ք, սրիկանե՛ր:

Քննիչ — Ցավում եմ, բայց նորից սխալվեցիք: Փորձեք մեկ անգամ ևս:

Վկա — Այսպե՜ս, այսպե՜ս, կարծես սկսում եմ հիշել: Ես Ձեզ ինչ֊որ տեղ տեսել եմ: Ինչպե՞ս միանգամից չկռահեցի: Այդ հանցագործը դու ես:

Քննիչ — Խելքդ թռցրե՞լ ես, ի՞նչ է: Այդ ես եմ քեզ երեք անգամ ծանուցագիր հանձնել:

Վկա — Երկու:

Քննիչ — Երեք ամիս Ձեզ հետ տաջվեցի:

Վկա — Մեկուկես:

Քննիչ — Փորձեք վերջին անգամ:

Վկա — Բացի ինձանից, այլևս ոչ մեկը չմնաց: Միգուցե ի՞նքս եմ:

Քննիչ — Հասկանալի է, արագորեն գրանցե՛ք, որ հանցագործը խոստովանեց: Բոլորդ ազատ եք, բացի հանցագործից:

ԵՂԲԱՅՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԿԱՐՄԻՐ ԳԼԽԱՐԿԸ

Նեստոր Բեգեմոտով

Մի անգամ Կարմիր գլխարկը գնաց իր տատին հյուր:

— Եղբայրնե՛ր, բայց չէ՞ որ սա Կարմիր գլխարկն է,— բացականչեց մոխրագույն գայլը:

— Ո՞ւր ես գնում մեր անտառով:

— Տատիկիս մոտ...

— Իսկ ինչպե՞ս են տատիկի բիզնեսի գործերը, հասցնո՞ւմ է:

— Լա՜վ, լա՜վ,— կռճտացնում է ոհմակի առաջնորդը,— իսկ ի՞նչ է զամբյուղիդ մեջ:

— Թխվածքաբլիթներ են հիվանդ ու ծեր տատիկիս համար:

— Անհրաժեշտ է կիսվել,— շատ խիստ ասաց մոխրագույն գայլը:

Հենց այդ պահին թփուտների տակից դուրս է գալիս որսորդների խումբը:

— Այդ դո՞ւ ես, Կարմի՛ր գլխարկ: Ի՞նչ է զամբյուղում:

— Թխվածքաբլիթներ տատիկին...

— Անհրաժեշտ է կիսվել,— միաձայն գոչեցին որսորդները:

Ոչինչ անել հնարավոր չէր: Զամբյուղը դրեց կոճղի վրա և սկսեց հավասար բաժանել գայլերի և որսորդների միջև: Բոլորին էլ բաժին հասավ: Այնքա՜ն համեղ էր, այնքա՜ն ախորժալի: Գայլերը Կարմիր գլխարկին ասացին.

— Շնորհակալություն, բարի՛ աղջիկ:

Եվ որսորդներն էլ նույն բանը ասացին: Կարմիր գլխարկը շարունակեց ճանապարհը: Դեռ նոր էր բացատ դուրս եկել, նրա ընդառաջ եկավ անտառապահը. կարծես թե զարմացած էր, և անմիջապես հարցեր տեղացին.

— Իսկ ինչո՞ւ են քո ատամները սպիտակ, ինչո՞ւ են ոտքերդ այդքան երկար ու ձգված: Իսկ կո՞ւրծքդ՝ այդքան գեղեցիկ:

— Մտքի՛նդ ասա,— չհասկացավ Կարմիր գլխարկը:

— Անհրաժեշտ է կիսվել,— վստահորեն ասաց անտառապահը...

ՀՐԹԻՌ

Վիկտոր Կոկլյուշկին

Հրթիռային վաշտից լսում են.

— Այո՛, ընկե՛ր գեներալ, հրթիռը արձակված է:

— Ո՞վ է հրամայել:

— Չգիտեմ, հիմա կհարցնեմ...

— Ալո՜, ընկե՛ր գեներալ, ոչ ոք չգիտի: Դուք նույնպես չգիտեք: Տարօրինակ է: Դուք գեներալ եք և չգիտեք, պետք է որ գիտենայիք: Լռում եմ, հիմա՛ր:

— Ընկե՛ր գեներալ, թույլ տվեք հարցնել: Դուք որևէ մեկին իր ծննդյան օրվա առթիվ... Իհարկե, հիշում եմ, 100 Հերոսիմա...

— Գլխավորը, որ վերջերս գնացի ծխելու, կագնեցի: Միգուցե... համընկնո՞ւմ է: ո՛չ, պետք է ստուգել: Գլխավորը՝ լավ հրթիռ էր, երկար... Եթե այն ինչ֊որ տեղ երկար... ռադիոյով անպայման կհաղորդեն:

— Ընկե՛ր գեներալ, միգուցե այն դուրս են... գը... ի նկատի ունեմ զինաթափման ծրագրով, իսկ մենք Ձեզ հետ այն փնտրում ենք, ինչպես երկու հիմարներ:

— Լռի՛ր, սրիկա: Գլխավորը առողջությունն է, և եթե այն հեռվում է, արտերկրում... ապա անպայման «Լուրերով» կհաղորդեին: Մենք սիրում ենք, երբ ինչ֊որ բան պայթում է:

— Լռում եմ: Սրիկա՛:

— Ընկե՛ր գեներալ, իսկ այն իրո՞ք եղել է: Պարզապես ցանկացա ճշտել: Որքան հիշում եմ, մենք երկրորդ տանկը փորձեցինք փնտրել, բայց հետո պարզվեց, որ այն Ձեր աչքին է երևացել: Մինչև մենք երկրորդն էինք որոնում, առաջինն արդեն հասցրեցին թռցնել: Լռում եմ, հիմա՛ր:

— Գլխավորը, որ վերջերս, երբ կանգնած էի... նորեկներից մեկը հասցրել էր նշել «Դեմբել֊98»:

— Ո՛չ, ընկե՛ր գեներալ, ինքս փորձեցի առաջարկել, մերոնցից ոչ մեկը չկամեցավ վերցնել:

— Այո՛, ընկե՛ր գեներալ, միգուցե այն դեռ կվերադառնա՞:

— Միգուցե, սպասենք, իսկ այն կթռչի՞: Չէ՞ որ ինքներդ էլ չէիք հավատում, որ Մուխոմբաևը արձակուրդից հետո կվերադառնա:

— Եվ նա վերադարձավ, լսում եմ, սրիկա՛:

— Իսկ ո՞ր վաշտն եք շանթահարում:

— 33֊ը:

— Բայց չէ՞ որ սա 441֊ն է:

— Ահա և պարզեցինք:

— Շնորհակալություն, ընկե՛ր գեներալ:

— Ցտեսություն:

ԳԼԽՈՒՂԵՂ

Վիկտոր Կոկլյուշկին

— Նորություն լսե՞լ եք: Մարդու գլխուղեղը փոխարինել են կովի գլխուղեղով: Այդ վիրահատությունը աշխարհում առաջին անգամ է կատարվել:

— Բայց ինչո՞ւ կովի: Ավելի հարմարը չկա՞...

— Պատկերացրեք մի այսպիսի պատկեր. գանգոսկրը բացված է, բոլորը նյարդայնանում են: Բերում են մեկին... հարբեցող է:

Կինը, որի ամուսնու գանգոսկրը բացված է... ոչ մի դեպքում: Ավելի լավ է այդպես էլ կարեք:

Նրան համոզում են, որ այդպես չի կարելի: Ինչո՞ւ այդքան ժամանակ իզուր կորցրիք: Բերում են մյուսին... ինքնասպան: Ինքներդ դատեք: Անիմաստ բան: Ողնուղեղը կփոխես: Եվ նա կկախվի:

Սպասում են, իսկ ժամանակն անցնում է: Վիրաբույժները պետք է ճաշեն... Վերջապես բերում են համասեռամոլի: Նրան որտեղից բերեցին, չգիտեն: Անալիզներից հետո պարզվեց՝ համասեռամոլ— ինքնասեր: Այսինքն՝ սիրում է միայն իրեն:

Կինը, հասկանալի է, բացականչում է.

— Ավելի լավ է առանց գլխուղեղի լինի:

Իսկ ճաշի ժամն անցնում է, բժիշկները նյարդայնանում են: Ահա հանկարծ բերում են դաջվածքներով մեկին: Կնոջը հարցնում են. «Համաձա՞յն եք, մեր համբերությունն էլ սահման ունի»:

Կինը թե՝ սարսափելի է:

Նրան թե՝ ի՞նչն է սարսափելի: Ամբողջ կյանքում բանտում կլինի: Եղեռն էլ ողջ տարիների ընթացքում չեք տեսնի:

Կինը՝ այդ դեպքում անիմաստ է: Ծանրոց էլ ավելորդ տեղը չի տարվի:

Օրը վերջանում է, իսկ վերապատվաստելու ուղեղ դեռ չկա: Վիրաբույժները նյարդայնանում են: Այստեղ էլ ի հայտ է գալիս մեկը:

Պատգամավորը մահացել է ուրախությունից, որ քվորում է եղել:

Նրան ասում են՝ մի՛ անհանգստացրեք, նա այլևս ոչինչ չի զգա: Եվ հետո տեսնում եք, թե ինչ կոնտինգենտ է մնացել: Իսկ ովքեր դեռ ապրել են ուզում, փախել են արտերկիր:

Նա ասում է՝ իսկ սահմա՞նը: Իսկ օտարերկրյա վալյուտա ունե՞ք: Կինը լռեց:

Այսպես էլ բուժակ Իվանչուկը մտածեց՝ եկեք կովի գլխուղեղ տեղադրենք, բացարձակապես մաքուր է, վարակված չէ սոցիալական պահանջատիրությամբ:

Կինը բղավում է. «Արեք, ինչ ուզում եք: Որ թող միայն նա չխմի, չվիճաբանի, չկռվի աշխատանքից հետո տուն վերադառնա: Կարող է գոռալ, նույնիսկ կաթ կարող է չտալ»:

Գլխուղեղը տեղադրեցին, կարեցին, առողջացավ, նայեց շուրջը և ասաց. «Մո՜ւ, ու, ու... Դուք բոլորդ այստե՞ղ եք...»:

ԱԼՈ՜, ԼՅՈՒՍՅԱ՜

Վիկտոր Կոկլյուշկին

— Ալո՜, Լյուսյա՛, ես եմ: Կռահի՛ր, որտեղի՞ց եմ զանգահարում: Ինչո՞ւ հոգեբուժարանից: Դա իմն տե՞ղն է: Սխալվում ես, Լյուսյա՛, բերդից:

Բռնեցին վարձու մարդասպանին վկաների ցուցմունքների վրա հիմնված նկարագրության միջոցով. քիթը՝ միջին, հասակը՝ միջին, դեմքը՝ միջին... և ինձ բռնեցին:

Ինչո՞ւ բոլորից վատ: Ինձնից բացի, ևս հինգ հազարի բռնեցին... բոլորն էլ խոստովանեցին... իսկ դու փորձիր չխոստովանել, երբ նրանք սկզբից ծեծում են, հետո հարցնում:

— Լյուսյա՛, ես էլ խոստովանեցի բոլոր չբացահայտված մարդասպանությունների համար, ու հիմա մեր խցում բոլորն էլ ինձ հարգում են: Երեկ նույնիսկ հեռատեսիլից եկել էին ինձ հետ հարցազրույցի, հարցրեցին՝ ինչպիսի՞ կանայք են ինձ հրապուրում՝ շիկահերնե՞րը, թե՞ թխահերները: Իսկ ես, Լյուսյա՛, մոռացել եմ, թե ինչպիսին ես դու, չէ՞ որ մշտապես ներկում ես, ասացի՝ ճաղատները, այսինքն՝ սովորականները: Իսկ երբ հարցրին, թե թաքցրե՞լ եմ կնոջիցս սպանություններս, ասացի՝ո՛չ, չէ՞ որ քեզանից, Լյուսյա՛, ոչինչ չեմ թաքցնում:

Այդ ի՞նչ ընկավ: Դո՞ւ ընկար: Հիմա վե՞ր կացար: Նստեցի՞ր, Լյուսյա՛, ինչքան շուտ նստես, այնքան շուտ դուրս կգաս: Այսինքն՝ կառողջանաս: Դե լավ, ես քեզ հետո կզանգահարեմ:

— Ալո՜, Լյուսյա՛, այդ ես եմ: Ո՛չ, ո՛չ, ավտոմատից չէ: Մենք բոլորս էլ բջջային ունենք: Իսկ մերը լյուքս է: Նստած են միայն հեղինակությունները: Բանտի պետը, ինքն է մեզ մոտ գալիս զանգահարելու: Նրա հեռախոսակապը շատ հին է, դեռ ձերժինսկյան ժամանակների: Հիմա՞ր: Ե՞ս եմ հիմար: Լա՜վ, ես քեզ հետո կզանգահարեմ:

— Ալո՜, այդ ես եմ: Ի՞նչ ես անում: Բժշկի՞ն ես կանչել: Վախենո՞ւմ ես դուռը բացել: Դե թող նա էլ քեզ դռան հետևից ստուգի: Ինչո՞ւ եմ ես ուրախ: Նրանց խաբել եմ, ասացի, որ մեր ոսկեղենը տան հիմքի մեջ եմ պահել: Այնպես որ, մեր հինգհարկանի շենքը հիմնովին կքանդեն, և մենք ուրիշ բնակարան կտեղափոխվենք:

Ո՛չ, Լյուսյա՛, ինձ չեն գնդակահարի: Մեր խցում գտնվողներին որոշակի գրավի դիմաց բաց են թողնում: Այո՛, չէ՞ որ ասացի, մեր խցում միայն հեղինակություններ են, բայց չասացի, որ մինչև երեկոյան: Մինչև գումարները չեն բերում:

Ո՞վ ինձ համար կբերի: Լյուսյա՛, երբ բոլոր սպանությունները ինձ վրա վերցրեցի, մի անգամից հազար առաջարկություն եղավ: Տարբեր մասերի փորձեցին բաժանել Մագադանի, Աստրախանի, Տյումենի... ինքս տանը մոտ ընտրեցի՝ Կրեմլյանը: Նայի՛ր պատուհանից, եթե BMW֊ն պատուհանի տակ է կանգնած, իմ ավարն է: Աղբաթափ մեքենա է... Տարօրինակ է: Լա՜վ, քեզ հետո կզանգահարեմ:

— Ալո՜, Լյուսյա՛, այդ ես եմ: Ինչու եմ կամաց խոսո՞ւմ: Այստեղ ճաշից հետո մեռյալ ժամ է... մեկին սպանեցին: Ոչինչ չէր արել, պարզապես խռմփացնում էր: Եվ նա էլ վիճեց, որ դրա դեմ ոչ մի դեղամիջոց չկա: Էլ ի՞նչ, ի՞նչ, վիճեց, հիմա չի խռմփացնում, իսկ քո՞ գործերը ինչպես են: Բժիշկը եկա՞վ: Ի՞նչ ասաց: Ամեն ինչ վա՞տ է: Տայիր նրան հարյուր ռուբլի ավելի գումար, նա կասեր, որ ամեն ինչ լավ է... Լյուսյա՜, հիմա ամեն ինչ էլ գնվում և վաճառվում է: Մենք հսկիչին 100 դոլար տվեցինք, և հիմա նա մարդասպաններին հեքիաթ է կարդում: Դե լավ, ես քեզ հետո կզանգահարեմ:

— Ալո՜, Լյուսյա՛, ինձ ազատում են: Լյուսյա՛, նրանք չեն հավատում, որ բոլորին ես եմ սպանել: Նրանք խնդրեցին ինձ մոծակին խփել, և ես կես ժամից ավել նրա հետևից վազեցի: Քիչ մնաց պահարանը քննիչի վրա շուռ տայի, երկու անգամ երեսս խփեցի, իսկ նա դեռ թռչում է: Իսկ հետո դատախազի քթին նստեց: Պատկերացնո՞ւմ ես, Լյուսյա՛, մինչև ես կհարվածեի, նա թռավ, իսկ դատախազը մնաց կապտած քթով:

Հիմա ես բուժմասում եմ: Այն տպավորությունն է, որ դեմքիս 100 մոծակ է նստել, և ինձ այդ հարյուրի համար էլ հարվածել են:

— Ո՛չ, Լյուսյա՛, այստեղ բժիշկ չկա, միայն հոգևորականն է: Լյուսյա՛, հիմա բերդում նոր օրենք է, չեն բուժում, այլ միանգամից հուղարկավորության ծես են անում: Եթե բժիշկ լիներ, գոնե մի դեղահաբ կտար, իսկ սա միանգամից խաչը դեմ տվեց, փորձեցի կծել, իսկ դա համբուրելու համար էր: Եվ գլխավորը, էլի շտապում է, ես կենդանի եմ, իսկ նա. «Տե՛ր, ընդունի՛ր քո ծառայի հոգին...»:

Ես նրան. «Տե՛ր հայր, կենդանի եմ դեռ», իսկ նա. «Աղոթքը երկար է, մինչև կատարեմ, հոգիդ կավանդես»: Լա՜վ, Լյուսյա՛, աչքերս փակում եմ, թող հանգստանամ:

— Ալո՜, Լյուսյա՜, այդ ես եմ: Թաղեցին, պատկերացնո՞ւմ ես, սրիկաները: Աչքերս փակեցի, բացեցի, գերեզմանում եմ: Իսկ դու ինչպե՞ս ես: Բժիշկը եկա՞վ: Եվ ի՞նչ ասաց: Եթե մի անգամ էլ դուռը չբացես, նա այլևս չի գա: Հպարտ է: Նրան ասա՝ թող հեռադիտակ վերցնի, իսկ դու պատուհանից նրան լեզուդ ցույց տուր: Քեզ ասում եմ՝ նա պարտավոր է, չէ՞ որ Հիպոկրատի երդում է տվել: Նա այնքան մեծ հեղինակություն է, որ յուրաքանչյուրին թեկուզ հողի տակ կգտնի:

— Ալո՜, Լյուսյա՜, այդ ես եմ: Պատկերացնո՞ւմ ես, հենց Հիպոկրատի մասին ասացի, սկսեցին փորել: Խոսում են ինչ֊որ... Լյուսյա, նրանք երիկամս են ցանկանում վերցնել: Չեմ տա: Հենց հիմա դագաղիս կափարիչը բացեցին, կասեմ. «Դուք իրավունք չունեք»:

— Ալո՜, Լյուսյա՜, պատկերացնո՞ւմ ես, նրանց ասացի՝ իրավունք չունեք, վախից ուշագնաց եղան: Ո՛չ, Լյուսյա՜, եթե մարդկանց հետ մարդկայնորեն ես, ապա նրանք հասկանում են: Հիմա նրանք պառկած են, երևի դպրոցում այնքան էլ լավ չեն սովորել, իսկ հիմա առանց կրթության միայն գերեզմանափոր կարող ես լինել:

— Ալո՜, Լյուսյա՜, ինչո՞ւ ես լռում: Լալի՞ս ես: Լա՛ց եղիր, ես շուտով կգամ...

ՓՈՐՁԱՆՔԻ ՄԵՋ

Վիկտոր Կոկլյուշկին

Հումո՜ր... Հումո՜ր... Հարևանս կորցրել էր բնակարանի բանալիները: Ջրի խողովակով մի կերպ բարձրացավ երրորդ հարկ, քիվից զգուշորեն բռնելով՝ ջարդեց պատուհանը, մի կերպ պատուհանից ներս սողոսկեց, իսկ բնակարանը պարզվեց ուրիշինն է:

Դեռ չէր մոտեցել դռանը՝ զանգ:

— Ոչ ոք չկա տանը:

— Բացե՛ք, ոստիկանությունից է:

— Ա՜յ թե փորձանքի մեջ ընկա: Ավելի լավ չէ՞ր քիվից վայր ընկնի: Հիմա հիվանդասենյակում կլինեի, հանգիստ պառկած՝ ոտքս գիպսի մեջ, իսկ հիմա անհրաժեշտ է պատասխան տալ:

Բացում է դուռը, հարցնում են.

— Ազգանո՞ւնդ:

Միտքը մի պահ պայծառացավ, ասում է հարևանի ազգանունը:

— Իվանով:

Նրան ասում են.

— Քաղաքացի՛ Իվանով, Դուք ձերբակալվում եք սպանության համար:

— Բայց ես Իվանովը չեմ: Տեսե՛ք, պատուհանը ջարդված է:

— Փախչել էի՞ր ուզում,— խփելով վզակոթին:

Տղամարդը գլուխը կորցրեց, գոռում է.

— Կանչե՛ք կնոջս:

Կանչում են:

— Եթե կապացուցեք, որ նա Ձեր ամուսինն է, ապա ազատված է: Իսկ եթե ասեք «ոչ», ապա այլևս նրան չեք տեսնի:

Կինը.

— Իհարկե ոչ: Նա ողջ կյանքիս կեսը կերավ, թող երկրորդ կեսն էլ հանգիստ ապրեմ:

Տղամարդը.

— Նինա՛, չէ՞ որ միասին երեխաներ ենք ունեցել:

— Բայց ես ոչ մի անգամ քեզ չեմ տեսել, որ ինքդ հղի լինես: Ցտեսություն, Ստյոպա՛: Տա՛ք հագնվիր, երևում է քեզ Սիբիր կուղարկեն...

— Ես քեզ կսպանեմ:

Ոստիկանները.

— Նա դեռ կրկնահանցագործ է,— և նորից վզակոթին:

Տեղափոխեցին տղամարդուն ոստիկանական մեկուսարան: Տղամարդը թակում է դուռը, բղավում.

— Դուք շփոթվել եք: Մատնահետքերս հանե՜ք:

Խցում եղածները՝ նրան.

— Մենք ավելի լավ է հագուստներդ հանենք:

Պատռեցին հագուստը՝ դարձնելով փոշու փալաս:

Քննիչը, հաջորդ օրը տեսնելով, ասաց.

— Այդ Դուք չէի՞ք, որ 1896 թվականին Ձեր սիրելի տիկնոջը սպանեցիք: Մինչև օրս մենք այն չենք բացահայտել:

Տղամարդը՝ նրանց. «Հակառակ նրանց, պատասխանում եմ».

— Ես եմ սպանել: Ազգանունս էլ Հիտլեր է:

Քննիչը նրան սիգար է առաջարկում.

— Ծխի՛ր, Ադո՛լֆ:

— Քեզ ի՞նչ Ադոլֆ:

— Դե լավ, Ադի՛կ, մի՛ հուզվիր, դատարանում կորոշեն:

Դատարանում ասում են.

— Դուք մի պահ ուշադիր հետևեք այս տհասի դեմքին, մի՞թե սա կարող է մարդ սպանել՝ նա անպայման կվրիպի:

Դատախազը ամենախիստ ձևով.

— Պահանջում եմ ամենախիստ պատիժը, թող ծառայի ոստիկանությունում:

Դատավորը, ահաբեկիչներից վախեցած, փակ աչքերով թերթելով գործը, ասում է.

— Քանի որ Դուք միայնակ մայր եք, ապա Ձեզ վրա տարածվում է համաներումը: Եվ փախե՛ք այստեղից որքան կարելի է շուտ, քանի որ մեր կառույցը խարխուլ վիճակում է և միանգամայն հնարավոր է, որ շատ շուտով փուլ գա:

ԳԱՐՈՒՆ, ՍԵՐ, ՀՈՒՅՍԵՐ...

Արկադի Ինին

Երբ Կոստյա Նովիկովը դուրս եկավ իր բնակարանից, արևը յուրահատուկ էր տաքացնում: Աղջիկները ժպտում էին շատ յուրահատուկ և նույնիսկ տրամվայների շչակները շատ յուրահատուկ էին:

— Գարուն է,— ժպտաց Կոստյա Նովիկովը և մտածեց,— կսիրահարվեմ: Այս գարնանն անպայման կսիրահարվեմ: Բավական է, անհրաժեշտ է խաչ քաշել անցյալի վրա: Իրոք, անցյալի վրա խաչ քաշելու ժամանակը եկել էր:

Երեք տարի առաջ Կոստյա Նովիկովը լքեց կնոջը: Անձնական ողբերգությունը, բնականաբար, բերեց արտադրական ողբերգության, միայն անորակ արտադրանք: Բաժակը ձեռքից ձեռք է անցնում: Լավ է, որ կոլեկտիվը անտարբեր չէր, և ժամանակին զգուշացրեցին.

— Կոստյա՜, լավ չէ...

Կոստյան վերադարձավ կնոջ մոտ, սկսեց գերակատարել արտադրական պլանը և սկսեց խմել միայն տոնական օրերին: Բայց հաջորդ տարի նա նորից լքեց կնոջը, այնուհետև երկրորդին: Իսկ անցյալ տարի Կոստյան խորամանկեց և երրորդին, հաշվենկատորեն ամուսնացավ չորրորդ անգամ և լկտիաբար համոզում էր բոլորին, որ իսկական սեր գոյություն չունի:

«Ճիշտ չէ,— մտածեց Կոստյան՝ քայլելով փողոցով,— ճիշտ է, սեր կա»: «Կա սեր»,— մտածեց նա՝ տեսնելով ուսանողներին և ուսանողուհիներին, անկասկած, սիրահարված միմյանց:

«Կա սեր»,— մտածեց նա՝ նայելով ակնոցավոր հաղթանդամ ծերուկին իր դիպլոմատով, անկասկած, գիտությանը սիրահարված:

«Այսօր ամեն ինչ յուրահատուկ է,— համոզեց իրեն Կոստյա Նովիկովը:— Հասկանում եմ, անցյալը այդքան հեշտ չի մոռացվում: Բայց չէ՞ որ ժամանակ կա ամեն ինչ փոխելու: Չէ՞ որ դեռ երիտասարդ եմ»:

Եվ այդ մտքերի մեջ էլ նա բախեց կինոստուդիայի դուռը:

Կինոդերասան Կոստյա Նովիկովի բախտն այս անգամ էլ չբերեց. «Ցավալի անցյալը» նորից դարձավ նրա ուղենիշը: Այս գարնանը նորից նրան կտան մի դերակատարում, որ ընդամենը մեկ տարում երկու կին է լքում:

Նույնիսկ դերակատարման առաջին ռեպլիկն էլ այսպիսին էր.

— Մի՛ հավատա, ծերո՛ւկ, իսկական սեր չի լինում: Նույնիսկ գարնանը:

ՄԵՐ ԸՆՏԱՆԻՔԻ ԱՄԵՆԱՓՈՔՐ ԱՆԴԱՄԸ

Արկադի Ինին

Նա մեր ընտանիքում երևաց անսպասելիորեն:

Բայց մենք նրա հետ կապնվեցինք միանգամից:

Առավոտյան նրա հետ զբաղվում էր թոշակառու տատիկը: Օրվա ընթացքում, դասերից հետո նրանից չի հեռանում դպրոցական դստրիկս: Իսկ երեկոյան համերաշխորեն նրան ենք ձգտում բոլորս՝ ողջ ընտանիքի անդամներով:

Պատահում է, որ մեր սիրելին համառում է: Բայց մենք ներում ենք նրա այդ մանրուքները: Վատ է, երբ շատ լուրջ է դառնում նրա անհասանելիությունը, բայց այդ ժամանակ էլ ձայնն է կորչում, մեկ խզզոցներ է ունենում, տեսանելիությունն է անհետանում: Ամբողջ ընտանիքը սգի մեջ լինի կարծես, փնտրում ենք մասնագետին, որը վերջապես կարողանում է բժշկել նրան:

Դե էլ ի՞նչ ասենք: Մենք նրա հետ շատ ամուր կապերով ենք: Ամռանը մեկնեցինք հանգստյան տուն, ստիպված էինք տատիկի հետ թողնել նրան: Բայց առանց նրա ի՞նչ հանգիստ: Մեկ շաբաթ շուտ վերադարձանք մեր հարազատի մոտ:

Իհարկե, մեր սիրելին պահանջում է լուրջ ուշադրություն, խլում է զգալի ժամանակ: Ես ավելի հազվադեպ եմ սկսել ատենախոսությամբ զբաղվել: Կինս ավելի հաճախ է սկսել մեզ կերակրել միայն նրբերշիկով, թոշակառու տատիկը մաքուր օդ հազվադեպ է շնչում, իսկ դպրոցական աղջիկս ավելի հաճախ է «երկուսներ» տուն բերում:

Բայց ի՞նչ կարող ես անել, բայց մենք ավելի սերտորեն ենք սկսում կապվել նրա հետ, որքան կարելի է...

Մինչև այն պահը, այն վայրկյանը, երբ «ԲԱՐԻ ԳԻՇԵՐ» է հաղորդում մեր ընտանիքի փոքր անդամը՝ ՄԵԾ, ԳՈՒՆԱՎՈՐ ՀԵՌՈՒՍՏԱՑՈՒՅՑԸ:

ԿԵՆԴԱՆԻ ԾԻԱԾԱՆ

Շատ հետաքրքիր մարդիկ են լինում երկրագնդի վրա:

Ահա, խնդրեմ, նրանցից մեկը: Շատ հետաքրքրասեր: Առանձնահատուկ, տարբեր գույներով...

Խստաշունչ փետրվարյան եղանակին նա կապտում է ցրտից:

Շոգ հուլիսին նա բրոնզագույն է դառնում արևահարությունից:

Պարզ, ձմեռային օրը վարդագույնի է փոխվում սառցաբքից:

Ե՛վ ձմռանը, և՛ ամռանը նա կանաչում է իր վայրենությունից:

Ե՛վ ամռանը, և՛ ձմռանը նա դեղնում է կապվածությունից:

Իսկ աշնանը նա սևանում է չկամությունից:

Իսկ գարնանը նա վախից սպիտակում է:

Բայց ի՞նչ եղանակ էլ որ լինի, ինչ սեզոն էլ լինի, թեկուզ մեկ անգամ թող կարմրի ամոթից...

* * *

Երկուսի ձայնն էլ շատ խուլ էր լսվում:

Առաջինը, զգացվում էր պարզորոշ, որ վախեցած է վերջնականորեն: Երկրորդը փորձում էր հանգստացնել ոչ այնքան առաջինին, որքան ինքն իրեն:

— Մի՛ վախեցիր, նա երբեք չի գա:

— Ո՛չ, ես զգում եմ, որ նա անպայման կգա: Ես սկսում եմ դողալ:

— Երեկ նա չի եկել, նախանցյալ օրը՝ նույնպես... Ամեն ինչ կանցնի:

— Հավաքի՛ր քեզ ձեռքդ, եթե մենք գնացել ենք այդ քայլին, ապա պետք է ունենալ ամուր նյարդեր:

— Իսկ մենք ի՞նչ կանենք, եթե նա գա:

— Դե մենք մի կերպ տակից դուրս կգանք...

— Ո՛չ, ավելի լավ է հենց միանգամից անիվների տակ:

— Նրան՝ անիվների տա՞կ:

— Ո՛չ, ավելի լավ է ինքներս ընկնենք անիվների տակ, քան թե դիմանանք այդ բոլորին... Ա՜յ, ա՜յ, ա՜յ... Ահա նա: Վերջ:

Առաջին իսկ անտոմս ուղևորը ուշագնաց ընկավ հատակին: Երկրորդը վախից փակեց աչքերը: Էլեկտրագնացք մտավ հսկիչը:

ՀԱՏՈՒԿ ԱՌԱՋԱՐԿ

Վիկտոր Շենդերովիչ

— Բարև Ձեզ, ժամանակ ունե՞ք:

— Իհարկե:

— Որտե՞ղ եք անցկացնելու Ձեր արձակուրդը:

— Այստեղ, էլ ո՞րտեղ:

— Չէ՞ որ արտերկրում էիք կամենում հանգստանալ:

— Դա ցանկություն էր:

— Շնորհավորում եմ: Ձեզ սպասում է Ռիվտերման։

— Ի՞նձ:

— Ձեզ:

— Իսկ ո՞վ ասաց:

— Ես: Սպասում է:

— Զուր հույսեր: Բյուջետային աշխատակից եմ:

— Պետք չէ ինձ վախեցնել:

— Կեղտոտ վիճակում երեք հարյուր եմ ստանում:

— Այդ ժամանակ Ձեզ անհրաժեշտ է կիսաժամ:

— Ինչո՞ւ:

— Մոռանանք:

— Չեմ կարող մոռանալ, ընտանիք ունեմ:

— Դուք պետք է մոռանաք ընտանիքով:

— Դուք թո՞ւյն եք առաջարկում:

— Առաջարկում եմ կիսաառողջարան:

— Ի՞նչ է դա:

— Եկեք ներկայացման, կպատմեմ:

— Իսկ այն անվճա՞ր է:

— Այո՛:

— Կնոջս հետ կգամ:

— Խնդրեմ:

— Իսկ աներձա՞գս...

— Իհարկե:

— Աներձագիս երեխանե՞րը...

— Շնորհավորում եմ:

— Իսկ տա՞ք կլինի:

— Դուք հաճելիորեն զարմացած կլինեք:

— Եթե տաք կերակուր է լինելու, ապա մենք չենք ճաշի:

— Մենք հատուկ առաջարկ կանենք Ձեզ համար:

— Հատուկ ի՞նձ համար:

— Ձեզ:

— Այն հիմա չի՞ կարելի:

— Խոսքն առանձնատան մասին է, ծովափին, զեփյուռ:

— Որտե՞ղ է այդ ծովափը:

— Ֆրանսիայում, երեք հարկ, երկու լողավազան, պտղատու այգի, բազմերանգ ծաղիկներ, շուրջ 200 ակր:

— Իսկ քառակուսի մետրո՞վ:

— Հաշվեք ինքներդ:

— Իսկ քաղաքից հեռո՞ւ է:

— Մոնտե Կառլոյից ընդամենը կես ժամ:

— Անհրաժեշտ է մտածել: Տունը հարմարություններ ունի՞:

— Այո՛:

— Վերցնում եմ:

— Այնտեղ գոլֆի խաղադաշտ էլ կա...

— Ասացի՝ վերցնում եմ: Հիմա թույլ տվեք գրել լայնությունը և երկարությունը: Շնորհակալություն, գրեցի:

— Իսկ ինչի՞ համար են լայնությունը, երկարությունը:

— Առանց դրա չի կարելի:

— Իսկ Դուք կանխիկ դրամո՞վ, թե՞ քարտով:

— Ինչո՞վ:

— Դրամը քարտո՞վ, թե՞ կանխիկ:

— Դրամի մասին մոռացե՛ք: Երեսուն տարի աշխատել եմ այս երկրի համար, պահպանել միջուկային կոճակը: Այս կարմիր կոճակից բացի՝ ոչինչ չունեմ:

— Բայց այդ առանձնատունը կանգուն է...

— Այն հիմա է կանգուն, կոճակը որ սեղմեցի, գները կընկնեն:

— Բայց...

— Մի՛ բարկացրեք ինձ: Դեռ հունվարի աշխատավարձը չեմ ստացել: Սեղմե՞մ կոճակը, ձեռքերս քոր են գալիս... Ասացի՝վերցնում եմ:

— Բայց դա անհնարին է:

— Նայե՛ք, ճի՞շտ եմ գրել կոորդինատները: Նայե՛ք, հա, նավակը կանգնած լինի, շուտով կգամ...

ՈՉ ԸՍՏ ՀԱՍՑԵԻ

Վիկտոր Շենդերովիչ

— Այստե՞ղ է ապրում Կացմանը:

— Այստե՞ղ: Կացմա՞ն:

— Սա 35 համարի բնակարա՞նն է:

— 35֊ը:

— Ստորագրեք, որ ստացաք հեռագիրը:

— Ես Կացմանը չեմ:

— Դա Ձեր խնդիրն է: Իմ պարտականությունն է հանձնելը:

— Իմ ազգանունն է Դիրկին:

— Ցավում եմ:

— Սա ինչ֊որ թյուրիմացություն է:

— Բոլորս էլ սխալվել կարող ենք: Այստեղ է եռանկյունանշանը:

— Ինչո՞ւ պիտի ստորագրեմ ուրիշի փոխարեն:

— Իսկ որտե՞ղ պետք է փնտրեմ, Ձեր կարծիքով, Կացմանին:

— Դա իմ գործը չէ:

— Իսկ ո՞ւմն է:

— Ձերը:

— Կացմանին փնտրելու համար թող ինձ դոլարով վճարեն: Ստորագրե՛ք:

— Ոչ մի դեպքում:

— Շատ իզուր, այստեղ այնպիսի տեքստ է...

— Տվե՛ք այստեղ: Կարդաց. «Իլյա, որպեսզի առողջ լինես բոլոր իշխանությունների ժամանակ: Ծով, ջերմություն: Էժան խեցգետին: Բորյա»: Ի՜նչ կեղտոտություն:

— Դուք հաստատ համոզվա՞ծ եք, որ Կացմանը չեք:

— Հիշե՛ք: Կացմանովը չկա և չի լինելու:

— Դուք մի՛ կմկմացեք:

— Ի՞նչ անեմ, որ հեռանաք:

— Ստորագրե՛ք այստեղ:

— Ձեր կարծիքով, ե՞ս պետք է ստորագրեմ:

— Ինչո՞ւ եք նյարդայնանում: Չեք ուզում, պետք չէ: Ավելի վատ Ձեզ համար:

— Այսինքն:

— Պետք է անցնեմ բոլոր բնակարաններով:

— Չհասկացա:

— Ասեք, թե ով կստորագրի Կացմանի փոխարեն, կբաժանվենք բարեկամաբար:

— Այստեղ ոչ մեկը չի ստորագրի նրա անվան դիմաց: Բոլորն էլ այստեղ ազնիվ մարդիկ են:

— Իսկ շրջանո՞ւմ:

— Հիմա ոստիկանություն կահազանգեմ:

— Նրանք կստորագրե՞ն Կացմանի փոխարեն:

— Ո՛չ, Ձեզ կձերբակալեն:

— Ի՜նչ հուզիչ է: Այդ ժամանակ չեք ստանա երկրորդ հեռագիրը:

— Այնտեղ դեռ երկրո՞րդն էլ կա:

— Պարզապես չկամեցա ձեզ վրդովեցնել:

— Նորի՞ց Կացմանին:

— Ո՛չ, Ձեզ:

— Ինչո՞ւ էիք լռում:

— Մենք հանձնում ենք ընդունված կարգի համաձայն:

— Տվե՛ք շուտ:

— Ստորագրե՛ք Կացմանի փոխարեն:

— Շանտաժիստ:

— Այդպիսին է աշխատանքը:

— Սատանան Ձեզ հետ (ստորագրում է): Այսպես, Դիրկին, փակագծում՝ Կացման:

— Սա արդեն ուրիշ գործ է...

Հանձնելով երկրորդը:

— Կարդում է. «Դիրկին, ներեցե՛ք, որ Բորյան տվել է Ձեր հասցեն: Չեմ կարող այլևս կարդալ նրա հեռագրերը: Հարգանքներով՝ Կացման»:

ՀԱՅՐԵՐ ԵՎ ՈՐԴԻՆԵՐ

Վլադիմիր Սլուցկի

— Այդ ո՞ւր ես պատրաստվում,— հարցրեց որդուն պրոֆեսոր Ռյումինը,— չէ՞ որ վաղը քննություն ունես:

— Ոչինչ, մի կերպ կհանձնեմ,— անհոգ պատասխանեց որդին՝ կապելով փողկապը:

— Դե, եթե իմ ուսանողներն էլ պատրաստվեն ինչ որ մի կերպ, դա նրանց չի հաջողվի:

— Հայրի՛կ, արի չվիճենք,— անսպասելի ասաց որդին:— Ես հումանիտար բուհի ուսանող եմ, դու՝ տեխնիկականի դասախոս: Հիմա պատկերացրու՝ ես եկել եմ քեզ մոտ քննություն հանձնելու, կհանձնե՞մ՝ բացարձակապես չիմանալով առարկան:

— Համաձայն եմ: Բայց եթե չհանձնես, պիտի մնաս տանը և մինչև երեկո պարապես:

— Ընդունված է, սկսի՛ր:

— Եվ այսպես, երիտասարդ, ի՞նչ կարող եք պատմել Նյուտոնի երրորդ օրենքի մասին:

— Ես գիտեմ, պրոֆեսո՛ր, բոլորը օրենքի առաջ հավասար են:

— Ինչի՞ համար է օրենքը...

— Բացարձակապես Ձեզ հետ համաձայն չեմ և ինչի՞ համար: Նշանակում է պետք է հաշվի առնել, որ ես առաջին հարցին պատասխանեցի:

— Բայց մի բան պարզ է, որ բավարար չէ...

— Բավարար չէ «հինգի» համար, և ես բարձր գնահատականի չեմ ձգտում: Եվ, բացի դա, կա նաև երրորդ հոսանքը...

— Լա՜վ,— հոգնած ասաց պրոֆեսորը:— Պատմե՛ք ինձ եռաֆազ հոսանքի մասին:

— Ներեցե՛ք, պրոֆեսո՛ր, ի՞նչն է լավ:

— Ոչինչ: Ես դա հենց այնպես ասացի:

— Ես, իհարկե, բանասեր չեմ և, բացի դա, առաջավոր էլ չեմ, ու ընդհանուր առմամբ մանկությունից սովորեցրել են, որ լավը, արդեն ինչպես նվազագույնը, վատ չէ: Դե էլ ինչի՞ մասին ես պատմեմ:

— Եռաֆազ հոսանքի:

— Խնդրեմ: Նշանակում է գործն եղել է այսպես: Մի անգամ եռաֆազ հոսանքը...

— Բավական է:

— Տեսնո՞ւմ եք, պրոֆեսո՛ր:

— Ստացեք Ձեր «բավարարը» և թող Ձեր շունչը...

— Ներեցե՛ք, բայց թյուրիմացություն է: Դուք իմ պատասխանելու ժամանակ ասացիք «լավ»:

— Այո՛, իրավացի եք, երիտասա՛րդ, եթե նման պատասխանի համար կարելի է «բավարար» նշանակել, կարելի է և «գերազանց» նշանակել: Ասեք այնտեղ՝ թող բերեն հաջորդի ստուգման գրքույկը:

— Տեսնո՞ւմ ես, հայրի՛կ, իսկ դու ասում ես՝ չեմ հանձնի,— ասաց որդին՝ կոճկելով վերարկուն:

ՆԿԱՐՉԻ ԱՐՎԵՍՏԱՆՈՑՈՒՄ

Վլադիմիր Սլուցկի

Մաքսիմ Մաքսիմիչ Սկորոսպելովը, որ հանրածանոթ գրող է և աշխատում է դետեկտիվ ժանրում, ճաշում էր որդու՝ Սլավիկի հետ: Սլավիկը սովորում էր իրավաբանական ֆակուլտետում և ամենից շատ սիրում էր փոփ երաժշտություն և Սվետա Սերեբրովային:

Հայր և որդի հանդարտ զրուցում էին:

— Ինչպե՞ս է առաջ գնում վիպակը,— հետաքրքրվեց Սլավիկը:

— Վերջացնում եմ,— տխուր պատասխանեց Սկորոսպելովը,— գնդապետ Գրոմովը շրջափակել է բոլոր ճանապարհները: Այս անգամ արդեն Խտրյաշը չի փախչի:

— Իսկ քանի՞ էջ ես մաշել,— շարունակեց հետաքրքրվել Սլավիկը:

— 218,— խոր ցավով հոգոց հանեց Մաքսիմ Մաքսիմիչը:

— Քիչ է,— դատապարտող տոնով ձգեց Սլավիկը:

— Միգուցե փախուստի հնարավորությու՞ն կտաս Խտրյաշին, իսկ հետո մի 60 էջի վրա կբռնես:

— Արդեն 112 էջ նա փախչում է, այս անգամ արդեն գնդապետ Գրոմովի ձեռքից չի փախչի: Գրոմովը սխալվելու իրավունք չունի:

— Այո՛, այ թե պատմության մեջ ընկար,— մտածելով ասաց Սլավիկը,— լսի՛ր, իսկ եթե Խտրյաշը պատահաբար հանդիպի ընկերոջը: Նա էլ նրան կթաքցնի:

— Չի ստացվի,— կարճ կտրեց Մաքսիմ Մաքսիմիչը:— Խտրյաշը թաքնվում է, փնտրի՛ր նրան հետո:

— Դու ինձ չհասկացար: Ընկերը վաղուց է ուղղվել, մաքուր ճանապարհով է վաստակում: Իսկ հետո լուրջ խոսակցություն, երկմտանք, աշխատանքային կոլեկտիվը ձգտում է Խտրյաշին... . և վերջապես դատարան, մեղայական...

— Ենթադրենք, բայց ես որտե՞ղ կթաքցնեմ հետախուզական բաժնի աշխատակիցներին, նրանք ի՞նչ պետք է անեն այդ ընթացքում:

— Ինչպե՞ս թե ինչ: Որոնել, զրուցել վկաների հետ, փորձաքննություն, կարելի է նույնիսկ հետախուզման նպատակով բացահայտել փոքր հանցագործություններ: Ընդհանրապես քեզ չէ, որ պետք է սովորեցնեմ: Վերջ ի վերջո նրանք հետքի վրա են: Եվ դա այն ժամանակ, երբ գրված է ձերբակալման հրամանը: Խտրյաշը մեղավոր է համարվում: Արդյունքում...

Սլավիկը մի պահ դադար տվեց և շարունակեց.

— Խտրյաշը ընթերցողին կերևա լուսավոր հայացքով:

— Դու լավ ես մտածել մեղավորի վերաբերյալ,— համաձայնեց Մաքսիմ Մաքսիմիչը,— ես արդեն մտածել եմ Խտրյաշին մեկ գործ էլ կպցնել, ասենք մի 30 էջ, բացի այդ, շրջապատը ևս 300 էջ կթռցնի:

Ահա, տեսնո՞ւմ ես, հայրի՛կ, հիմնավոր ռոմանտիկ, բայց ոչ ողորմելի պատմվածք, այնպես որ աշխատանքի համար...

Մաքսիմ Մաքսիմիչը վեր կացավ, անձեռոցիկով սրբեց շուրթերը և ժպտերես քայլեց իր առանձնասենյակը՝ շարունակելու ստեղծագործական գործընթացը...

Ի ՀԵՃՈՒԿՍ

Ա. Դուդչենկո

Իրինան վերադարձավ ինստիտուտից, արիաբար շպրտեց պայուսակը և սենյակով մեկ բղավեց.

— Մայրի՜կ, ես ամուսնացել եմ:

Մայրը ինչ֊որ բան էր թշշացնում խոհանոցում և Իրինայի խոսքերին ուշադրություն չդարձրեց, իսկ նա կրկնեց.

— Մայրի՜կ, ես ամուսնացել եմ:

— Շատ լավ է,— առանց հուզվելու արտաբերեց մայրը,— ձեռքերդ լվա՛, հիմա կընթրենք:

Եկավ հայրը՝ նոր գնած վերարկուով, բարձր տրամադրությամբ: Նա քթի մեջ ինչ֊որ բան էր երգում և փնտրում հողաթափերը:

— Հայրի՛կ, ես ամուսնացել եմ,— ասաց նրան Իրինան:

— Տա֊րա֊նի՜֊նա՜... Հրաշալի է: Համենայն դեպս, դու իմ հողաթափերը չե՞ս տեսել:

— Ահա նրանք:

— Այո, շնորհակալություն: Տա֊ռի֊ռա֊րի՜...

Ընթրիքի ժամանակ հայրը պատմեց մի նոր հումորեսկ «Կրոկոդիլից»: Նա մշտապես կարդում է այդ ամսագիրը և շատ է սիրում «Այլ կերպ չես մտածի» բաժինը:

Նրանք երկար ծիծաղեցին: Ապա Իրինան ասաց՝ իսկ ես ամուսնացել եմ:

Այստեղ ավելի երկար սկսեցին ծիծաղել: Հայրը ասաց.

— Նախ՝ ոչ թե ամուսնացել ես, այլ պատրաստվում ես ամուսնանալ, իսկ երկրորդը՝ ինչպե՞ս են գործերդ ինստիտուտում:

Ընթրիքից հետո բոլորը ֆիլմ էին դիտում, որտեղ հերոսուհուն ոչ մի կերպ չէր հաջողվում ամուսնանալ:

— Իսկ ես արդեն...— ինչ֊որ ձևով փորձեց խոսք բացել Իրինան:

Ոչ մեկը ուշադրություն չդարձրեց, միայն մայրը, չկտրվելով էկրանից, հոգոց հանեց:

Կինոյից հետո հայրը և մայրը սկսեցին թեյել, իսկ Իրինան զբաղվեց եղբոր դասերով:

— Այսպես ուրեմն,— կարդաց խնդրի պայմանը,— խանութը ստացավ խնձոր... Սլավի՛կ, դու լսո՞ւմ ես:

Սլավիկը չէր լսում. նա հմայված նայում էր քրոջը:

— Իրինա՛,— շշուկով հարցրեց նա,— իսկ այդ ամուսնությունը...

— Մի՛ շեղվիր, լսի՛ր:

Սլավիկը չէր լսում:

Ուշ երեկոյան զանգահարեց Իգորը:

— Դե, ինչպե՞ս ես:

— Մերոնք չեն հավատում:

— Մերոնք՝ նույնպես:

Լռեցին:

— Իզուր դիմում գրեցինք, անձնագրում նշում կատարեցինք,— նորից հոգոց լսվեց լսափողից:

— Այո՛,— համաձայնեց Իրինան:

— Լսի՛ր, Իրինա՛, իսկ դու ինձ սիրո՞ւմ ես:

— Այո՛:

— Իսկ ես՝ քեզ: Ի՞նչ պետք է անենք:

— Ինչպե՞ս թե ինչ... Բաժանվենք: Նրանք չեն հավատում:

Նորից լռեցին:

— Լսի՛ր, Իրինա՛, էականը անձնագրի կնիքը չէ, եթե երկու հոգի սիրում են միմյանց, ախր...

— Կնիքի մեջ չէ՞:

— Դե արի բաժանվենք: Ի հեճուկս բոլորի:

— Այո՛:

— Իսկ սիրել, միևնույն է, կհասցնենք:

— Իհարկե:

— Դե, համբուրում եմ:

— Ես էլ:

— Հաջողություն:

ԻՍԿԱԿԱՆ ՏՂԱՄԱՐԴԸ

Գրիգորի Գուսարով

Երբ կինս տասը րոպեով բարձրանում է 3֊րդ հարկում բնակվող իմ ծանոթ Սավրինսկիների բնակարան, ինձ սկսում եմ վատ զգալ: Ես գիտեմ, թե այն ինչով կվերջանա: Կինս կվերադառնա նոր պահանջներով:

— Կեցցե՛ս, Սավրինսկի՛,— հազիվ կշշնջա նա,— ինչպե՜ս է սիրում կնոջը: Ամեն ինչ քարշ տալիս է տուն: Իսկական տղամարդ է, ոչ թե ինչպես մյուսները...

Ու ես սկսում եմ ինձ վատ զգալ հենց մյուսների փոխարեն:

Կինս իմ և Սավրինսկու միջև սկսում է ինչ֊որ մրցակցություն կազմակերպել: Արդյունքը ինձ համար պարզ է՝ նրա գերին եմ, իրերի դրության տերը:

Սավրինսկին աշխատում է կոմիսիոն խանութում: Իսկ ի՞նչ կարող եմ ես հայթայթել: Մարզանք, որով զբաղվում եմ ամեն առավոտ, իսկ դա կնոջս երբեք չի կարող բավարարել: Դրա համար են մեր տան ամենօրյա ներկայացումները:

— Դու ամեն օր հատակն ես շոշափում,— ասում է կինս,— ախր չէ՞ որ հատակ է, հատակ: Իսկ Սավրինսկին իր հատակը լաքապատել է, անկյունում շատրվան պատրաստել: Իսկականը...

Ես ինձ հավաքում եմ, ապա վերցնում մարզագնդակը:

— Նրանց պատերին քանդակազարդեր են,— շարունակում է կինս,— ծաղկամանները էլեկտրական հոսանքով են լուսավորված:

Փոխում եմ մարզագնդերը թրադաշույնով:

— Լուսամփոփը քրծենից է հյուսված,— ավելացնում է կինս,— իսկ հյուրերի համար հողաթափերի փոխարեն տրեխներ են:

— Քնում են, երևի, տակառում,— շարունակում եմ,— և սնվում տերևներով:

Կինս ըմբռնելով իմ կծող հեգնանքը՝ սկսում է հեկեկալ: Ես շարունակում եմ ջրային շփումները: Սկզբում մի քիչ տաքանում եմ և կնոջս ասում մի քանի ոգևորող խոսքեր: Ես այսօր որոշեցի լինել ինքնատիպ:

— Կլավա՛,— ասում եմ ես,— չեմ կարող լինել ինչպես Սավրինսկին: Բայց ապացուցել, որ սիրում եմ քեզ, կարող եմ: Ուզո՞ւմ ես պատշգամբից հենց հիմա ինձ գցեմ:

Կինս ժպտում է.

— Մի՞թե հանուն ինձ դու դա կանես:

— Կարող ես չկասկածել,— հաստատակամորեն ասացի ես:

Կինս հրճվանքից ուղևորվեց Սավրինսկիենց բնակարան: Հինգ րոպե անց իմ պատուհանի մոտով ներքև սուրաց Սավրինսկին:

ՓՈՂ ՊԵՏՔ ՉԷ ՈՒՂԱՐԿԵԼ

Միխայիլ Պրուդնիկ

Մինչև թոշակ ստանալը մնացել էր երկու շաբաթ: Իսկ երկրորդ կուրսի ուսանող Վասիլի Պատելինի գրպանները դատարկ էին: Նա երկու մաքուր թերթ հանեց ընդհանուր տետրից, որի մեջ դեռևս առաջին կուրսից համառոտագրել էր բոլոր դասախոսությունները և նստեց նամակ գրելու:

«Բարև՛ Ձեզ, հարգելի՛ հայրիկ ու մայրիկ: Ներեցե՛ք, որ երկար ժամանակ է, ինչ նամակ չեմ գրում: Գործերս շատ են: Սեմինարներ, պարապմունքներ, հանձնարարություններ, դասախոսություններ... .

Բայց դե կյանքիցս դժգոհ չեմ: Ինչպես ասել է Սուվորովը. «Դժվար է ուսման մեջ, հեշտ՝ մարտում»: Մի խոսքով՝ ամեն ինչ կարգին է: Ինձ մոտ մնացել է երեք ռուբլի և 41 կոպեկ: Ահա հենց նոր գտա ևս երկու կոպեկ, սեղանի վրա էր ընկած, տետրի արանքում, նշանակում է, ես հիմա ունեմ 3 ռուբլի 43 կոպեկ: Իսկ եթե դուք իմանայիք, թե դա որքան շատ է ուսանողի համար:

Այդքան փողով կարելի է կաղամբով պատրաստած 68 կարկանդակ գնել կամ խմել 343 բաժակ գազով ջուր... առանց մրգահյութի: Կարճ ասած՝ փող ուղարկել պետք չէ: Եղանակը շատ վատն է:

Ջերմաստիճանը...»:

Վասիլին պահարանից գտավ դեռևս անցյալ տարվա մի թերթ և մի ամբողջ պարբերություն գրեց եղանակի տեսությունից:

«Ջերմաստիճանը,— հայտնում էր նա իր ծնողներին,— գիշերը հինգ աստիճան սառնամանիք է, կեսօրին՝ 0֊3 աստիճան տաքություն: Տեղումները՝ ձյան տեսքով, տեղ֊տեղ ձնահողմ, ինչ֊որ տեղ՝ փոթորիկ...»:

Սակայն դրսում գարուն էր: Բալենիների շուրջը գվվում էին մայիսյան բզեզները, իսկ չորրորդ հարկում երգում էին առաջին կուրսի աղջիկները, բայց Վասիլի Պատելինը չէր նկատում այդ ամենը: Նա իր ստեղծագործության գերին էր: «Ինձ թվում է, որ դուք պատրաստվում եք փող ուղարկել: Պետք չէ: Այդ Վալերի Վորոբյովը դեռ առաջին կուրսից ինձ պարտք է հինգ ռուբլի: Այսօր ասաց, որ շուտով կտա, երբ ստանա թոշակը:

Ապակե տարաների ընդունման կետը փոխել են: Ասում են՝ տարաներ չկան: Բայց դա ինձ չի անհանգստացնում: Դուք դրա համար մի՛ մտածեք, փող մի՛ ուղարկեք

Լսո՞ւմ եք...

Ես մայրիկիս լավ գիտեմ: Նա թաքուն կարող է հնգանոցը ծրարի մեջ դնել: Բայց տղաները կարող են հանել: Դրա համար էլ փողը ծրարով մի՛ ուղարկեք: Միայն՝ փոխանցումով: Իսկ ավելի լավ է՝ օգտվեք հեռագրի ծառայությունից:

Վերջերս առավոտյան կինո գնացի: Դե առավոտյան սեանսներն էժան են: Բայց դա չի նշանակում, որ փող պետք է ուղարկեք: Ինչպես ասում է իմ ընկերը՝ Սաշան, երջանկությունը դրամի մեջ չէ...

Դե, հաջողություն: Համբուրում եմ: Ձեր Վասիլի»:

... Մի քանի օր հետո Վասիլի Վորոբյովը հանդիպեց Վասիլի Պատելինին:

— Ո՞ւր ես շտապում, ծերո՛ւկ:

— Դե, այնտեղ... փող են ուղարկել հեռագրով:

— Նորի՞ց փոխանցում,— զարմացավ Վորոնյովը:

— Գրում եմ, գրում, որ փող պետք չէ ուղարկել, և նրանք էլ ուղարկում են, ուղարկում,— թափահարեց ձեռքը Պատելինը և քայլեց դեպի փոստ:

ԴԺՎԱՐԻՆ ՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆ

Սերգեյ Ժուկով

— Եվ այսպես, գործողություն առաջին, պատկեր՝ երկրորդ: Կարմենը ողբում է անժամանակ մահացած ամուսնու մահը:

— Ո՞ր ամուսնու:

— Կարծես թե արդեն երկրորդ...

— Որտեղի՞ց է ամուսինը,— խստորեն հարցնում է դասախոսը:

— Նույնանուն օպերայից:

— Ինչպե՞ս է ողբում Կարմենը:

— Ահա այսպես,— ուսանողը պոկվում է տեղից և սկսում է դառնորեն արտասվել: Դասախոսն սկսում է անհանգիստ շարժումներ անել լսարանում:

— Էլ ի՞նչ գիտեք Կարմենի մասին,— տհաճությամբ հարցնում է դասախոսը:

— Կարմենը հրաշալի պտտվում է...

Ուսանողը դուրս է թռչում սեղանի հետևից, փորձում պտտվել, սակայն, կորցնելով հավասարակշռությունը, ընկնում է:

— Դուք պատրաստ չեք,— մռայլ վճռում է քննողը:

— Էլի՛ հարցրեք, ախր ես պարապել եմ...

— Ի՞նչ գիտեք Շեքսպիրի «Օթելլո» ողբերգության մասին:

— Կինը մեղանչում է,— շտապողական տոնով սկսում է ուսանողը,— և վիրավորված ամուսինը որոշում է նրան մի փոքր պատժել...

— Այո՛... ինքնատիպ է,— անորոշ ձգում է քննողը:

— Օթելլոն նրան...— ուսանողը ոգևորված սեղմում է բռունցքները, կանգնում բռնցքամարտիկի դիրքով և ոտքերով դոփում հատակին:

— Ի՞նչ,— վախեցած սկսում է կմկմալ դասախոսը:

— Ո՛չ, նա Դեզդեմոնային ոչ թե այսպես, այլ...— և ոգևորված հանում է գոտին, սկսում է անվստահ պտտել գլխավերևում:

Դասախոսը քմծիծաղում է.

— Չէ՞ որ Օթելլոն սպանում է նրան...

— Այո՛, այո՛, այդ ամենից հետո նա ատրճանակով խփում է Դեզդեմոնային:

— Միջնադարո՞ւմ,— ապշում է քննողը:

— Միջնադարում,— ատամները սեղմելով՝ հորինում է ուսանողը,— սպանում է մի... հայացքով:

— Ինչո՞վ, հայացքո՞վ...

Ուսանողը շփոթվելով չգիտես ինչու շոշափում է սեփական գլուխը, կարծես թե զարմանում, որ այն, ավա՜ղ, իր տեղում է: Ապա լարելով բոլոր մկանները՝ ձգում է վիզը, իսկ դա հավանաբար նշանակում էր մտքի տիտանական լարում:

— Գիտե՞ք, ոչ մի կերպ չեմ կարողանում պատկերացնել,— ասում է նա,— այստեղ այնպես տոթ է: Թույլ կտա՞ք դուրս գալ լսարանից:

— Վերցրե՛ք ստուգման գրքույկը և եկե՛ք պատրաստվելուց հետո...

Ուսանողը վշտահար թողնում է լսարանը:

Ուսանողական թատերաշրջանը շարունակվում է:

ԳԼԽԱՎՈՐ ՓՈՐՁԸ

Ալեքսանդր Ալեքսեև

Ուրեմն այսպես, ընկերնե՛ր: Այսօր արհկոմի հրավերով այստեղ ելույթ են ունենալու երգիծաբան գրողները: Այդ երգիծաբանները, ինչպես ընդունված է, պիտի խարազանեն: Պահեստապետ Նեսուշկինա, այդ ո՞ւր: Ընկերնե՛ր, ինչո՞ւ եք խառնվում իրար: Մի՛ հուզվեք: Դե, մարդիկ են էլի, կգան, ելույթ կունենան: Ի՞նչ կա որ: Մանավանդ մեր դեմ ոչինչ չունեն: Ես հատուկ ստուգել եմ...

Այնպես որ, ժպտացե՜ք, ընկերնե՛ր, միայն ուրախ դեմքեր: Մեզանում ամեն ինչ լավ է... Արհկոմի հույսը դուք եք: Եթե նրանք հանկարծ մի պատմվածք կարդան վատ աշխատողների մասին և նայեն ձեր կողմը, ողջ բրիգադով, միասին բեմ բարձրացեք և ասեք, որ այդպես չէ, որ դա մեզ չի վերաբերում: Իսկ եթե հարցեր լինեն՝ ես մի քանի տվյալներ եմ պատրաստել, թվեր, փաստեր...

Պատմվածքը եթե հարբեցողության մասին էլ լինի, չվախենաք: Հենց֊որ սկսեն կարդալ, Տարականովը թող կանգնի ու ասի, որ հարբեցողության դեպքեր մեր գործարանում ընդհանրապես չեն լինում, իսկ եթե լինում էլ են՝ իսկույն կանխում են և վերադաստիարակիչ աշխատանքներ ծավալում: Իսկ նրանց, ովքեր չեն ուղղվի, գործարանը կուղարկի երգիծաբանների մոտ՝ վերադաստիարակվելու: Տասնհինգ օրով՝ հերթական արձակուրդի հաշվին:

Եվ զգուշացնում եմ: Ինքներդ երբեք երգիծաբանների հետ զրույցի մի՛ բռնվեք: Նրանց թերագնահատել չի կարելի: Մեր հարևան կոշկագործները նույնպես վերջերս նման մի հանդիպում էին կազմակերպել, և դրանից երկու շաբաթ անց տնօրենին աշխատանքից հեռացրին: Ամենագլխավորը՝ չպետք է թույլ տալ, որ նրանք նախաձեռնություն ցուցաբերեն: Ծիծաղել, միայն ծիծաղել: Այնպես ուրախ, թեթև, որ նրանք կարծեն, թե այստեղ ամեն ինչ լավ է, և այնպես բարձր, որ այլևս չմտածեն նորից գալու մասին, այնպես համերաշխ, որ հասկանան, որ մենք իրար մեջքի կանգնած ենք, այնպես անկեղծ, որ մտածեն, թե այդ ամենը մեզ անչափ դուր է գալիս: Եվ գլխավորը՝ ծաղիկներ, իսկ դեմքերիդ՝ երջանիկ արտահայտություն. Աստվա՜ծ չանի, հանկարծ կասկածեն... Դու էլ, Գովորուխին, վերջում տեղիցդ կբարձրանաս և կասես. «Շնորհակալություն, թանկագի՛ն ընկերներ: Մենք միանգամայն համաձայն ենք ձեր քննադատությանը և ինքնաքննադատությանը»: Եվ արտասվի՛ր, Գովորուխի՛ն, այնպես արա, որ քեզ հավատան: Կարող ես համոզիչ լինելու համար մեկնումեկին էլ քննադատել: Թեկուզ մորաքույր Մաշային: Սովորաբար նա ավելները իմ առանձնասենյակի դռան մոտ է թողնում: Կամ էլ հաշվապահ Սեսյուլինային. նա, միևնույն է, շուտով թոշակի է անցնելու: Այդ երգիծաբանների հետ էլ կարելի է սոցմրցության պայմանագիր կնքել: Խոստացիր նրանց մոտ ուղարկել փականագործ Մտյունինին, որը համով֊հոտով պատմում է, թե ինչպես փրկեց պարաշյուտով թռչողներին և մետրոյում խրված շինարարներին: Իսկ նրանք թող մեզ ուղարկեն մի երկու լավ երգիծաբանների: Պլանն ինչ֊որ ձևով անհրաժեշտ է փրկել: Մեզ այդ երգիծաբանները շատ պետք կգան...

Ահա վերջապես և նրանք: Եկա՜ն, ուռա՜, ծափահարե՛ք, ընկերնե՛ր, ծափահարե՜ք: Իսկապես, շատ ծիծաղելի է...

ՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆ

Զաքար Գորչիչկին

Ուսանող — Բարև՛ Ձեզ, պրոֆեսո՛ր:

Պրոֆեսոր — Դուք իմ դասախոսություններին ներկա եղե՞լ եք:

Ուսանող — Ես, ի՞նչ:

Պրոֆեսոր — Ես Ձեզ հարցնում եմ՝ Դուք իմ դասախոսություններին եղե՞լ եք:

Ուսանող — Ե՞րբ:

Պրոֆեսոր — Ես Ձեզ վերջին անգամ եմ հարցնում՝ Դուք իմ դասախոսություններին եղե՞լ եք:

Ուսանող — Ի՞նչ եք ասում, պրոֆեսո՜ր, մի՞թե ուրիշ հարցեր չկան: Տեսեք ինչքան շատ են դրանք: Օրինակ՝ երկրորդ տոմսի առաջին հարցը՝ ի՞նչ է հոսանքը:

Պրոֆեսոր — Հոսանքը էլեկտրոնների ուղղորդված շարժում է: Թո՜ւ...

Ուսանող — Ճիշտ է, պրոֆեսո՛ր, անցնենք երկրորդ հարցին...

Պրոֆեսոր — Բարև՛ Ձեզ...

Ուսանող — Բարև՛ Ձեզ, պրոֆեսո՛ր, երբ ես ներս մտա, Ձեզ ողջունեցի, բայց Դուք չպատասխանեցիք: Ես մտածեցի, որ Ձեզ հետ ինչ֊որ բան է կատարվել, երևի Ձեր տանը դժբախտություն...

Պրոֆեսոր — Ո՞վ է այստեղ քննողը:

Ուսանող — Ի՞նչ, Դուք տարակուսո՞ւմ եք: Ես՝ ո՛չ: Դուք համալսարանում ճանաչված անձնավորություն եք, պրոֆեսո՛ր: Եթե որևէ մեկը ասի, թե դա այդպես չէ, այդ դեպքում ես՝ Ձեր սիրած ուսանողը, այն էլ առաջինը, չգիտեմ որ...

Պրոֆեսոր — Այո՛, ես Ձեզ կյանքում առաջին անգամ եմ տեսնում:

Ուսանող — Ի՞նչ կա որ: Դա Ձեզ համար վատ է: Ես էլ Ձեզ ոչ մի անգամ սեփական աչքերով չեմ տեսել (սեղմում է պրոֆեսորի ձեռքը):

Պրոֆեսոր — Հենց հիմա բա՛ց թողեք ձեռքս և պատասխանե՛ք առաջին հարցին: Ի՞նչ է հոսանքը:

Ուսանող — Դա էլեկտրոնների ուղղորդված կարգավորված շարժումն է:

Պրոֆեսոր — Դա ես ասացի:

Ուսանող — Ո՞վ է Ձեզ հետ վիճում, ցո՛ւյց տվեք ինձ այդ մարդուն, և ես առաջինը չեմ իմանում, ինչ անեմ ես...

Պրոֆեսոր — Այդ ես առաջինը ասացի՝ ի՞նչ է հոսանքը:

Ուսանող — Իհարկե, Դուք, և եթե ինչ֊որ մեկը մտածում է, որ այդ ասել է Ֆարադեյը, այդ դեպքում ես առաջինը չգիտեմ, որ...

Պրոֆեսոր — Անցնենք երկրորդ հարցին, Ձեր առջև ուժեղարար է:

Ուսանող — Որտե՞ղ:

Պրոֆեսոր — Այն այստեղ չկա:

Ուսանող — Պրոֆեսո՛ր, ինչո՞ւ եք հուզվում: Չկա, թող չլինի, և սատանան նրա հետ: Այդ Դուք ասացիք, որ այստեղ ուժեղարար կա, իսկ ես մտածեցի, որ Դուք լրջորեն... բայց կատակում եք: Հա՜, հա՜, հա՜... Իսկ ես մտածում էի, որ Դուք...

Պրոֆեսոր — Կա՞ ուժեղարար:

Ուսանող — Կա, բայց այնպես, ուժեղացուցիչ, թող որևէ մեկը ասի...

Պրոֆեսոր — Ուժեղարարի սխեման... Ու ի՞նչ է անհրաժեշտ դնել ուժեղարարի սխեմայի մուտքում, որ ելքում ձայնը բարձացվի:

Ուսանող — Պրոֆեսոր, վերջացրե՛ք, բավական է ծաղրեք, հիմա կա՞ ուժեղարար, թե՞ ոչ: Պատասխանե՛ք ճիշտ:

Պրոֆեսոր — Այդ ես եմ Ձեզ հարցնում՝ կա՞ ուժեղարար, թե՞ ոչ: Պատասխանե՛ք:

Ուսանող — Ճշմարիտ է, ամենքն էլ կարող են պատասխանել հարցին: Եվ ի՞նչ եք խոսում: Ձեր դասախոսություններին ներկա լինողները պատմում են, թե Դուք այնտեղ ինչեր եք անում...

Պրոֆեսոր — Որտե՞ղ: Ի՞նչ եմ անում:

Ուսանող — Ո՞վ:

Պրոֆեսոր — Ի՞նչ:

Ուսանող — Ո՞ւմ:

Պրոֆեսոր — Ինչի՞:

Ուսանող — Որտե՞ղ:

Պրոֆեսոր — Այնտեղ:

Ուսանող — Նշանակե՛ք, պրոֆեսո՛ր, ինչ Ձեր խիղճը կթելադրի... «4» ինձ բոլորն էլ կնշանակեն:

Պրոֆեսոր — «3»...

Ուսանող — Իսկ ինչի՞ համար «3»:

ԸՆԿԵՐԸ

Գ. Կրիստինոյու

Ալո՜, ընկեր իմ, այդ դո՞ւ ես: Ինչպե՞ս ես: Լսի՛ր, թե ինչի համար եմ քեզ զանգահարել: Հասկանո՞ւմ ես, այսօր տոնի առթիվ հյուրեր եմ հրավիրել, և հանկարծ պարզվեց, որ չեն բավականացնում մեր աղամանները: Դու չե՞ս փրկի ինձ: Կարո՞ղ ես: Գերազանց է: Ցավոք, ինձ անհրաժեշտ են նաև դանակներ: Քիչ մնաց մոռանայի... պատառաքաղներ և գդալներ նույնպես հաճույքով կվերցնեի քեզանից: Գիտե՞ս, լավ կլինի, որ ես վերցնեմ ողջ սպասքը՝ 24 հատ: Սպասի՛ր, դու ի՞նչ է, ուզում ես, որ ես այն բուֆետի՞ց վերցնեմ: Ավելի լավ է քեզանից վերցնեմ:

Սիրելի՜ս, իսկ ի՞նչ կասես աթոռների հարցով: Ընդամենը 16֊ը: Իսկ ես 24 մարդ եմ հրավիրել: Պետք է վերցնեմ նաև բազկաթոռները...

Արդեն երկու գիշեր է չեմ քնում, կինս պատվիրել է մինչև իսկ գետնի տակից գտնել գորգեր: Իսկ դու ի՞նչ ես ասում, քո գորգերը պարսկակա՞ն են: Դժվար է քեզ համար, բայց ես, ինչպես ոչ մեկը, իմանալով քո բարությունը, հաստատ համոզված եմ, որ ինձ չես պատվազրկի ու կգտնես նաև գորգ ուրիշի փողով:

Երաժշտության մասին խոսք լինել չի կարող, իմ կարծիքով, դու լավ ձայնագրիչ ունես: Ի՞նչ, ռադիոսարքավորումն է՞լ է հետը: Ոչինչ, ես հենց դրանով էլ կվերցնեմ: Ընկե՛ր իմ, շնորհավորում եմ մոտակա տոնի առթիվ, ցանկանում եմ քեզ ամենայն հաջողություններ, հավատացած եմ՝ կներես ինձ, որ քեզ չեմ հրավիրում, ինքդ էլ հասկանում ես՝ տեղ չունեմ: Հա՜, քեզ ուզում եմ պատմել նոր անեկդոտներ: Ալո՜, ալո՜... Է՜, է՜... անջատեցին... Կնի՛կ, շտա՛պ բեռնատար տաքսի գտիր:

— Հիմա՛ր, ինչո՞ւ դու նրան չհրավիրեցիր, ինքը չէ՞ր կարող բերել...

ՊՐԵՄԻԵՐԱՅԻՑ ԱՌԱՋ

Բորիս Ռյաբկին

Այսօր կոնսուլտացիա եմ անցկացնում:

Վերջին անգամ:

— Պատկերացրե՛ք, որ արդեն քննություն եք հանձնում: Պատրաստվել եք, կենտրոնացել... թմրազերծման վերաբերյալ մի հարց եմ տալիս.

— Ի՞նչ է ձիաուժը:

Լռում են: Մեկն ազնվորեն խոստովանում է, որ կյանքում երբեք կենդանի ձի չի տեսել:

Հասկանում եմ, գիտատեխնիկական հեղափոխություն է: Անկեղծությունը պետք է գնահատել:

— Իսկ ի՞նչ է ցույց տալիս ձեր բնակարանի էլեկտրական հաշվիչը:

Թեթև խուճապ: Ախր, սովորաբար տատիկն է հաշվիչին հետևում:

— Հաշվիչի մասին է հարցնում,— գլխով են անում դեպի միջանցքը:

— Իսկապես, դա ի՞նչ է ցույց տալիս:

— Թվեր:

— Այ, կեցցե՜ք, ինչպես էլ իմացաք...

Ես հայացքս առաստաղին եմ դարձնում: Լսարանում վառվում է լամպը:

— Ուզում եմ իմանալ, թե ի՞նչ է դրա վրա գրված:

— Գինը,— վստահ նետում է մի կարճ տղա՝ սպորտի վարպետի նշանը կրծքին:

— Ես միշտ հարգել եմ խիզախներին:

Լաբորանտին խնդրում եմ մի լամպ բերել:

— Իսկ չի՞ խփի,— հարցնում է կտրիճը:

Բայց դրա փոխարեն տրանսֆորմատորը նա անգիր գիտի:

— Դա այն է, որը֊ը՜֊ը՜֊ը՜...

Արդեն ինչ֊որ բան առկայծում է: Բայց մեր միջև հոգևոր կապ դեռևս չկա: Դեռևս գտնված չէ այդ պատանի, չամրապնդված տաղանդների հետ լեզու գտնելու բանալին:

Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե դիմեմ, այսպես ասած, հաջողության վերջին հավանականությանը:

— Ասացե՛ք, խնդրեմ, ո՞րն է ավելի շատ՝ վո՞լտը, թե՞ կիլովոլտը: Լա՜վ մտածեք:

Ես ապագա խոսակցիս քաջալերում եմ ժպիտով, գլխի շարժումով:

Մտովի հիպնոսացնում եմ. «Հը՞, վո՞լտը, թե՞ կիլովոլտը: Գրա՞մը, թե՞ կիլոգրամը»:

— Կիլոգրամը,— թնդում է լսարանով մեկ: Դեմքերը պայծառանում են։

— Մենք արդեն սկսեցինք միմյանց հասկանալ: Մեր միջև հոգևոր կապ ստեղծվեց:

— Թատերափորձը շարունակվում է: Վաղը պրեմիերա է:

ԲԱԺԱՆՈՒՄ

Անատոլի Ժիտնիկ

Ուսանող — Ուրեմն գյուղ, հա՞:

Դեկան — Այո՛, գյուղ, Պետրենկո՛, գյուղ:

Ուսանող — Իսկ Իվանովային պահում եք ասպիրանտուրայո՞ւմ:

Դեկան — Պահում ենք, Պետրենկո՛, պահում ենք:

Ուսանող — Եվ դա ճի՞շտ է Ձեր կարծիքով:

Դեկան — Ճիշտ է, Պետրենկո՛, ճիշտ է: Իվանովան գիտելիքներ ունի, իսկ Դո՞ւք... ծածկագրերով հինգ տարի առաջնորդվեցիք: Կաշխատեք որպես գյուղական ուսուցիչ:

Ուսանող — Դուք չեք մտածում աճող սերնդի մասին, Պյո՛տր Պետրովիչ, երեխաները դա Ձեզ չեն ների:

Դեկան — Ի՞նչ... ինչի՞ համար...

Ուսանող — Դուք դրանով գցում եք դեկանատի պատիվը, բուհի հեղինակությունը: Դուք այդ մասին մտածե՞լ եք:

Դեկան — Ինչի՞ մասին է խոսքը:

Ուսանող — Ո՞ւմ եք գյուղ ուղարկում, ի՞նձ՝ Պետրենկոյի՞ս: Իսկ ի՞նչ գիտելիք կտամ ես երեխաներին:

Դեկան — Օ՜հ... Վերջապես սկսում ենք հասկանալ:

Ուսանող — Ես չէի հասկանում, և գիտեք, որ դա բոլորին կհասնի: Եթե ինձ հարցնեն՝ ո՞ւմ մոտ եք սովորել, ես կասեմ ճշմարտությունը. պրոֆեսոր Զայչենկոյի մոտ, հարգալից դեկանի... Ի՞նչ կմտածեն նրանք այդ մասին...

Դեկան — Իսկ ի՞նչ կմտածեն:

Ուսանող — Ա՜յ, ա՜յ, ա՜յ... Նրանք կմտածեն. «Ի՞նչ Զայչենկո է, որ հինգ տարվա ընթացքում ոչինչ չի կարողացել սովորեցնել»:

Դեկան — Ներեցե՜ք...

Ուսանող — Պետք չէ, Պյո՛տր Պետրովիչ, ներողությունը: Կգա հանձնաժողովը, կբացատրեք, կգրեք Ձեր ակտում, ո՞ւմ և ինչպե՞ս եք պատրաստում:

Դեկան — Բայց եթե...

Ուսանող — Կսկսեն քննարկել Ձեր հարցը գիտական խորհրդում: Ես տեսնում եմ, սկսում եք գունատվել, Ձեր ոտքերի տակ դողում է դեկանի աթոռը:

Դեկան — Դուք շատ եք չափազանցնում:

Ուսանող — Այդ մասին Դուք կհայտնեք մինիստրությունում: Կզղջաք, իհարկե, որ ինձ գյուղ ուղարկեցիք, բայց արդեն ուշ կլինի:

Դեկան — Է՜... է՜... ներեցե՜ք, ընկե՛ր Պետրենկո, իսկ այնտեղ չէի՞ք կարող չհայտնել, թե որտեղ եք սովորել:

Ուսանող — Իսկ ի՞նչ է, Պյո՛տր Պետրովիչ, Ձեր փոխարեն ե՞ս պետք է կարմրեմ:

Դեկան — Ինչո՞ւ ես Ձեզ չհեռացրի երկրորդ կուրսից:

Ուսանող — Հենց այդ մասին Ձեզ այնտեղ կհարցնեն, ինչո՞ւ պահեցիք, պետական միջոցները զուր ծախսեցիք: Իսկ որտե՞ղ է Ձեր աշխատանքային բանիմացությունը, անհատական մոտեցումը, ան֊հա֊տա֊կան...

Դեկան — Իսկ ի՞նչ անենք:

Ուսանող — Իվանովային ուղարկեք գյուղ: Նա գիտելիք ունի, գիտե՝ ինչ տա երեխաներին, և աշխատանքային ընկերների մոտ չի ամաչի այստեղ սովորելու համար, իսկ մեր ինստիտուտի համար էլ լավ կլինի:

ԹԵՅ

Վլադիմիր Ֆեդոտենկո

Շինարարական վարչությունում տեղի ունեցավ ժողով, օրակարգում՝ «Սթափությունը՝ կյանքի նորմա»:

Հաշվետվությամբ հանդես եկավ կոմիտեի նախագահ ընկ. Նևելյաևը՝ «Հարբեցողության դեմ կռիվը» թեմայով:

— Ընկերնե՛ր,— ասաց Նևելյաևը,— մենք դեռևս փաստեր ունենք: Նա թվարկեց, և բոլորը տխրեցին:

— Բայց և ունենք առաջընթաց,— ասաց Նևելյաևը, ու բոլորը կարծես սկսեցին իրենց լավ զգալ:

— Երկու օրինակ կբերեմ երեկվա ստուգայցից: Այն անցկացրինք Բոդրովի բրիգադում: Երևացիք, ինչպես և մտածված էր, ցերեկվա ժամը երկուսին: Ոչ մեկին փնտրելու անհրաժեշտություն չզգացվեց: Օգտվելով առիթից՝ մի քանի հարց տվեցի ընկեր Բոդրովին:

— Ինչո՞վ եք զբաղված,— հարցրինք մենք:

— Թեյ ենք խմում,— պատասխանեց մեզ:

— Իսկ ի՞նչ եք պատրաստվում անել մեկ ժամ հետո:

— Կթեյենք:

— Շատ հետաքրքիր է, ի՞նչ կանեք մեր գնալուց հետո,— դիմեցինք դավադիր հարցով:

— Կթեյենք,— առանց իսկ հապաղելու պատասխանեց Բոդրովը:

— Իսկ աշխատանքի վերջո՞ւմ:

Ես չեմ թաքցնում, այս խոսքերից մենք բավականություն ստացանք:

— Իսկ ինչո՞ւ վերջինը նույն ձևով պատասխանեցիք:

— Որովհետև շինանյութը դեռ չեն բերել,— անսպասելի պատասխանեց Բոդրովը:

Պատասխանը հիասթափեցրեց մեզ: Իհարկե, չէ՞ որ Բոդրովը պետք է ասեր ազնվորեն և ճիշտ:

ԱՆԱԿՆԿԱԼ

Լ. Մակարովա

Բայց և այնպես տարվա ամենահաճելի տոնը մարդու ծննդյան տոնն է: Իսկ ի՞նչն է ամենահետաքրքիրը, որ ոչ մի անգամ չես կռահի նախօրոք. ի՞նչ կնվիրեն քեզ այս անգամ:Մանկությանս օրերին ես մի ամբողջ շաբաթ տանջվում էի: Պարզապես հիվանդացա: Շատ էի մտածում. ախր ի՞նչ կնվիրեն: Ի՞նչ: Եվ ոչ մի անգամ չեմ կռահել: Ինչպես հիմա, հիշում եմ, որ մոտենում էր վեց տարեկան լինելս: Արթնանում եմ գարնանային վաղ առավոտյան (ապրիլին եմ ծնվել), արթնանում եմ, հայրիկս բեռնակիրների հետ դաշնամուրն է բարձրացնում: Նվե՞ր: Իսկ նրա հետքով գալիս են տատիկը և մայրիկը: Նրանք բերում են նոտաները՝ Բախ, Բեթհովեն, Խրեննիկով: Հետևից պապիկը կիսանդրի է քարշ տալիս՝ Չայկովսկին է, նորից նվեր:

Իսկ հաջորդ տարի պարզեցին, որ ինձանից երգող դուրս չի գա. նվիրեցին հանրագիտարան՝ 100 հատոր: Եվ բոլորն էլ անգլերեն: Այդ ժամանակ ինձ և մեր հարևան Պետյային հարևան անգլիական դպրոց դասավորեցին:

Այնտեղ, ինչպես բոլորը՝ տասը տարի առաջ...

— Այո՜... Ինչե՜ր միայն իմ մանկության օրերին չեն հասցրել: Մի անգամ, հիշում եմ, երբ ես մի քիչ մեծացել էի, ինձ նույնպիսի անակնկալ մատուցեցին. նվիրեցին ծանրաձող, բռնցքամարտիկի ձեռնոցներ: Այդ ժամանակ ինձ ողջ դասարանն էր նախանձում, իսկ ձեռնոցները միայն բռնցքամարտով զբաղվողներն էին ինձնից խնդրում ֆիզկուլտուրայի ժամին (ինձ էլ ֆիզկուլտուրայից ազատել էին):

Այո՜, ծերերը միշտ լավ նվեր տալ գիտեն: Դե, իհարկե, դա ոչ բոլորին է հաջողվում: Երբ լրացավ 16 տարիս, պապս ինձ էլեկտրոնային աստղադիտարան նվիրեց: Ճշմարիտ է, ինչ֊որ մասեր անհրաժեշտ եղավ փոխել, բայց և այնպես աստղերը երևում էին ինչպես մոլորակներ:

Հիմա շատ եմ ափսոսում եմ. երբ աստղագիտությունից վերաքննություն նշանակեցին, ես ստիպված դա մագինտաֆոնով փոխարինեցի: Այո, տարօրինակ են այդ ծննդյան տոները:

Մտահոգվում ես, բոլորը փորձում են գուշակել՝ ի՞նչ կնվիրեն այս անգամ: Առավոտից սպասում էի անակնկալ նվերի, թե կինս ինչ է պատրաստել ինձ համար: Ինչպե՞ս չկռահեցի, երբ բացում էի նվերի փաթեթը: Մի՞թե կարելի է մոռանալ: Այն, ինչ երազում էի: Փափուկ, առանց հետնամասի կրկնակոշիկ: Այն մանրահատակը չի քերում...

ՃԱԿԱՏԱԳՐԱԿԱՆ ԴԱՆԱԿ

Միխայիլ Դիմով

Սեմյոն Իգնատևիչը նստեց ճաշելու: Կինը նրա առջև դրեց տաք ձկնապուրի ափսեն: Սեմյոն Իգնատևիչը խառնեց, ավելացրեց աղը, մաքրեց գդալը և փչեց նրա վրա և...

Այդ ժամանակ բաց պատուհանից ներս թափանցեց ինչ֊որ ձայն.

— Հայրի՜կ:

Սեմյոն Իգնատևիչը ճանաչեց հարազատ որդու՝ Կոլյայի ձայնը: Հայրը ձգվեց դեպի դռները:

— Ո՞ւր, ձկնապուրը կսառչի,— ձայնեց նրան կինը:

— Տղայիս են ծեծում...

Իրոք, երեք տղաներ բակում անխնա հարվածում էին նրա տղային: Ծեծում էին նրան բոլոր խուլիգանական կանոններով:

— Դուք այդ ի՞նչ եք անում, ավզակնե՛ր,— գոռաց Սեմյոն Իգնատևիչը և վազեց խուլիգանների հետևից:

Բնական է, նրա ձայնից բոլորը փախան տարբեր կողմեր, մի քանիսը մնացին կանգնած Կոլյային մոտ՝ հանգիստ նայելով Սեմյոն Իգնատևիչի աչքերի մեջ: Մի քանիսի ոչ սովորական վարքը տարօրինակ թվաց Սեմյոն Իգնատևիչին: Նա բռնեց երկու տղաների ուսերից և ուժեղ թափահարեց:

— Ինչպե՞ս եք համարձակվում, ինչի՞ համար եք նրան ծեծում...

— Որովհետև նա դավաճան է,— ասաց առաջին բերետավոր տղան:

— Եվ վախկոտ է, վախկոտ,— ավելացրեց երկրորդը:

— Խոսք է տալիս և չի պահում,— ավելացրեց մյուսը:

— Ի՞նչ: Ե՞րբ,— չհասկացավ Սեմյոն Իգնատևիչը:

Առաջին տղան սրտնեղած բացատրեց.

— Մենք 3֊րդ Բ֊ին կանչել էինք մրցման: Ամբողջ տարվա ընթացքում լավ էինք, բայց քո Կոլկան վճռական պահին «2» ստացավ:

— Իսկ ինչի՞ համար եք նրան ծեծում,— զարմացավ հայրը,— չեղավ, ընկերնե՛ր: Այնտեղ, որտեղ հարկավոր է օգնել, իսկ դուք բռունցքներով...

— Օգնե՞լ,— վերահարցրեց երկրորդ տղան: Օգնել պետք է թույլ աշակերտին: Օգնե՜լ, իսկ ձեր տղան ամեն ինչ լավ է հասկանում: Նա դիտմամբ «2» ստացավ դանակի համար:

— Ի՞նչ...

— Նրանք Կոլյային խոստացել են դանակ՝ 12 կտրիչներով, եթե նա «2» ստանա: Եվ նա չարտասանեց բանաստեղծությունը: Մեզ 3֊րդ Բ֊ի Գենկան ասաց: Սեմյոն Իգնատևիչը կարմրեց:

— Դա ճի՞շտ է,— դիմեց որդուն:

Կոլկան կանգնած էր գլուխը կախ:

— Պատասխանի՛ր, դա ճի՞շտ է,— համարյա գոռալով հարցրեց հայրը:

— Այո՛,— շշնջաց որդին:

— Հասկանալի է,— մտահոգ արտաբերեց Սեմյոն Իգնատևիչը և մեղավոր նայեց տղաներին:

— Ահա թե ինչ, տղանե՛ր... Դուք, նշանակում է... դե նա...

Նա որդուն մեղմ հրեց դեպի տղաները, իսկ ինքը կռացավ, ուղղվեց դեպի իրենց մուտք:

Հետևից նորից լսեց որդու ձայնը:

— Դե, ի՞նչ կար այնտեղ,— հարցրեց կինը:

— Թվաց,— ասաց Սեմյոն Իգնատևիչը և փակեց պատուհանը:

— Ահա և վերջ,— ասաց այդ ժամանակ Կոլյան իրեն խոշտանգող անձին,— բավական է: Ես շահել եմ գրազը: Դուք համոզվեցիք, որ հայրս մեր դասարանի ամենասկզբունքային ծնողներից է:

Եվ բերետավոր տղան հնազանդորեն մեկնեց Կոլյային իսկապես վաստակած գրչահատ դանակը:

ԵՐԿԸՆՏՐԱՆՔ

Գ. Բիչկով

Միշայի հայրը թերթը շպրտեց սեղանի վրա և ակնհայտ տխրությամբ ասաց.

— Բավական է, կամ֊կամ:

Միշան երբեք չէր հավատում հորը, նույնիսկ հասկանում, մինչև մայրը չէր խառնվում խոսակցությանը:

— Բավական է թափառես փողոցում,— ասաց նա,— կա՛մ երաժշտական դպրոց, կա՛մ ձևավոր չմշկասահք:

Միշան ֆսֆսացրեց քթով և ընտրեց երաժշտական դպրոցը:

— Ա՜յ իմ գիտունս,— ուրախացավ մայրս,— ում ձեռքին է շնակապը, նա հեռու է պարսատիկից:

— Ես թմբկահարների խումբն եմ ուզում,— ասաց Միշան:

— Վերջացրո՛ւ հիմարություններ դուրս տալ,— գոռաց հայրը:

— Եթե քեզ դուր չի գալիս թավջութակը, ապա կա դաշնամուրի բաժին,— ավելացրեց մայրը:

Միշան քորեց ծոծրակը. ընտրեց դաշնամուրը, կարիք չկա հետդ քարշ տալու:

Թռան տարիները: Մի օր հայրը սեղանին շպրտեց «Լիտերատուրնայա գազետա»թերթը և դժգոհելով ասաց.

— Բավական է, կամ֊կամ:

— Ժամանակն է խոսելու լրջորեն,— ասաց մայրը,— կա՛մ բժշկական, կա՛մ պոլիտեխնիկական:

Միշան այնքան էլ վատ չէր նվագում:

Ես, ընդհանուր առմամբ, երկրաբանականն եմ ուզում...

Մայրիկը վատացավ, և Միշան ընտրեց բժշկականը: Նորից անցավ մի քանի տարի:

Հայրը թխկացրեց սեղանին «Զդորովյե» ամսագրով և բղավեց.

— Բավական է, կամ֊կամ:

Մայրը, ինչպես միշտ, եկավ օգնության:

— Դա, անխոս, քո անձնական գործն է, բայց արդեն ժամանակն է վերջապես: Հուսով եմ, որ դու գլխի ես ընկնում, թե ինչի մասին է խոսքը: Կա՛մ Զինոչկան, կա՛մ Տանեչկան: Զինան արտադրության առաջավոր է, իսկ Տանյան կարդացած է:

Միշան գզգզեց մորուքը և ասաց.

— Ամուսնանալ ես դեռ չեմ պատրաստվում...

Հայրը՝ ցասումով, փայլատակած աչքերով.

— Իր հավերժ ուղղամտությամբ նա մեզ գերեզման կճանապարհի:

Միշան սանրեց մորուքը, ուզեց ընտրել Տանեչկային, բայց չգիտես ինչու որոշեց ընտրել Զինոչկային: Արտադրական բնութագիրը ինչ֊որ ձևով հուսալի է...

Հետո հարցրեց ծնողներին.

— Դուք տղա՞, թե՞ աղջիկ թոռ եք ուզում:

Մայրը ուրախությունից չկարողացավ խոսքեր գտնել, իսկ հայրը բավական խստորեն վրա բերեց՝ կամ֊կամ:

— Կամ֊կամ:

ԺՊԻՏ

Ռ. Սոկոլովսկի

Ես, փայլուն ժպիտը դեմքիս, դուրս եկա հանրախանութից: Ինձ հանդիպողները նայում էին, ժպտում:

Ժպիտը ինձ հանձնեց հանրախանութի վաճառողուհին՝ գնումների հետ:

— Բարով մաշեք,— ասաց նա:

Ես հաճույքով ընդունեցի ժպիտը և դժկամորեն տեղս զիջեցի հերթական գնորդին: Ուրախությունից չգիտեի ինչ անել: Իմ մեջ ինչ֊որ տիեզերական ուժ էի զգում: Ամեն վայրկյան կարծես ձգտում էի բարձրանալ ասֆալտի վրայից՝ խախտելով փողոցային երթևեկության կանոնները: Մոռացա անգամ խաչմերուկների գոյության մասին. դրանք զուր էին ինձ նախազգուշացնում կարմիր լույսով...

Արգելակների ուժեղ ճռինչը վերադարձրեց ինձ ճեղքված գետնի վրա: Ժպիտս մի պահ չքացավ:

— Ի՞նչ է, ցնորվե՞լ ես,— նետեց վարորդը,— անիվների տակ ես նետվում:

Եվ նորից ժպիտը դեմքիս է:

— Նա դեռ ժպտում էլ է,— ձայնը բարձրացրեց վարորդը:

Ես շարունակեցի համառորեն ժպտալ:

— Ներեցե՛ք,— չհամբերեց նա:

— Քիչ մնաց, որ Ձեր վրայով անցնեի:

Թող փորձեր նա երեկ անցներ իմ վրայով կամ անցյալ օրը, երբ ինձ կոպտեց մի փողոցային: Ես երկու հաշվից կհանեի նրա մեքենայի անվադողերը: Իսկ այսօր... Ինձ ժպիտ են նվիրել...

— Բարի՜ ճանապարհ,— մաղթեցի ես վարորդին:

Նա բարի հայացքով պատասխանեց ինձ:

— Քաղաքացի՛,— կողքից կարծես աճեց հերթապահ ոստիկանը:

— Խախտում եք...

— Գիտեմ, գիտեմ,— ինքնաքննադատաբար հոգոց հանեցի՝ հասկանալով, որ պատրաստ եմ տուգանք մուծել:

— Ինչո՞ւ միանգամից տուգանք,— նեղացած իմ խոսքից՝ հայտնեց ոստիկանը,— ես միայն ուզեցի Ձեզ հիշեցնել...

Նա գնաց ղեկավարելու փողոցային սիմֆոնիան: Բարի ժպիտը նրա դեմքից այդպես էլ չանհետացավ:

Անցորդները և վարորդները նայում էին նրան և շարունակում ծիծաղել: Աստիճանաբար ավելանում էր ժպտացողների բանակը:

Ես գնացի իմ ճանապարհով: Ինձ կանգնեցրեց ճամպրուկով մի անծանոթ: Երևում է՝ տեղացի չէր:

— Ի՞նչ է պատահել,— ցրված հարցրեց նա,— ողջ քաղաքը ժպտում է: Այսօր տո՞ն է:

— Ո՜չ,— ուրախ պատասխանեցի ես՝ հանձնելով նրան ժպիտ,— պարզապես շղթայական ռեակցիա է տեղի ունենում:

Ատոմային դար է, ոչինչ չկա զարմանալու:

ԻՍԿԱԿԱՆ ՍԵՐ

Վլադիմիր Լատուշև

Երբ Քսենոֆոնտովը երևաց մեր դասարանում, ինձ հանգիստը կորավ:

— Առողջ էր...

Հասկացա, որ դասարանում արդեն իմ հեղինակությունն ընկավ:

— Արի՛ դուրս գանք,— առաջարկում եմ ընդմիջմանը,— կխոսենք կյանքի իմաստի շուրջ:

Իսկ նա ծիծաղում է:

— Կյանքի իմաստը նրանում է, որ քեզ միավորներով կհաղթեմ,— ասում է նա՝ համաչափ շարժելով գլուխը:

Հետո ներսի գրպանից մի գրքույկ հանեց: Պարզ է՝ կարգ բռնցքամարտից: Հասկացա, որ նրան հեշտությամբ չես հաղթի: Դե, ինչ, փորձենք մյուս ծայրից: Օ՜, ո՛չ, դժվար է այդպիսիներին բացատրել: Բռնեցի նրան մյուս դասամիջոցին:

— Լսի՛ր, Լյոշա՛, դու առաջին սեր ունեցե՞լ ես:

— Օ՜, այո՛,— հռհռաց Քսենոֆոնտովը:— Ե՛վ առաջինն է եղել, և՛ երկրորդը, և՛ երրորդը, և՛ հարյուրքսանչորսերորդը: Մեր դպրոցի բոլոր աղջիկները իմ հետևից էին վազում:

— Ո՛չ,— պարզապես իսկական սեր եղե՞լ է:

— Իսկական սե՞ր, ի՞նչ է դա:

— Դե, օրինակ, ինչպես Դանթեն Բեատրիչեի հետ...

Կամ էլ մի խոսքով՝ ժամերով նստել օբյեկտում, ժամերով ձայներ որսալ՝ տիեզերքից եկող ալիքային ձայներ...

— Լավ է,— շշնջաց Քսենոֆոնտովը,— դա մարտից առաջ հակառակորդին եմ սովորեցնում:

Գրել սարսափելի նամակներ և միշտ նայել աչքերի մեջ, գուշակումներ անել, ինչպես, մի խոսքով, Ֆահրադն ու Շիրինը...

— Պարզ է... Դա այն դեպքում, երբ շնչառությունը չի բավականացնում, իսկ դու պետք է հաղթանակես, չարչարվում ես, և ոչինչ չի ստացվում... Եվ էլի...

— Էլի տանջվել, մտածել, հոգին բաժանել մասերի, հետո էլ կծիծաղի և քո ներկայությամբ ուրիշին կհրավիրի պարելու: Ինչպես Լեյլին ու Մեջլումը...

— Այդպե՜ս: Այնպես եղավ, որ կիսաեզրափակիչում պարտվեցի, իսկ եզրափակիչ Վիտկա Կալինը դուրս եկավ: Երբ հետո էլի...

— Դե... ոչ մի անգամ չեմ նայել նրան, իսկ դպրոցից հետո նրա հետքերով գնալ, թաքնվելով մութ անկյուններում, հետո պատուհանների մոտ կանգնել և մինչև ժամը 11— ը սպասել՝ իմանալով, որ նա դուրս չի գա, իսկ տնեցիք կծիծաղեն քեզ վրա: Ինչպես Ռոմեոն և Ջուլիետան...

— Հասկանալի է... Այդ ինչպես ռինգի մեջտեղում. կանգնում ես վիրավորված աչքով և սպասում դատավորի որոշմանը:

— Իսկ քեզ ի՞նչ է հարկավոր:

Քսենոֆոնտովը հարգալից նայեց ինձ:

— Կարդացած տղա եմ: Կտա՞ս արտագրեմ ստուգողականը:

Մենք հիմա ընկերներ ենք Քսենոֆոնտովի հետ: Ինչպես Մարկոն ու Պոլոն կամ Մոհամեդ Ալին ու Կասիուս Քլեյը...

ԱՐՏԱԴՐԱՆՔ՝ ԱՆՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ ՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ ԺԱՄԿԵՏՈՎ

Եվգենի Տարասով

Նմուշակազմի հանձնաժողովի խորհրդակցությունը շատ բուռն էր: Այդտեղ ներկայացան և լայն գործածության ապրանքների արտադրամասի աշխատավորները՝ իրենց նոր արտադրանքներով: Արտադրանքը փայլում էր և լցված էր ծիածանի բոլոր գույներով: Հանձնաժողովի անդամները խուլ ձայնով հոգոց հանեցին, իսկ նկարիչ֊դիզայներ Սեմիպյադսկին արտաբերեց.

— Այո՜, սա արդեն ինչ֊որ բան նշանակում է... Տպավորիչ է:

— Կարողանում ենք անել,— հպարտորեն ասաց հանձնախմբի նախագահը, իսկ գլխավոր էներգետիկը հարցրեց.

— Իսկ էներգիայի ի՞նչ ծախսումներ են նախատեսված, իսկ շահագործման ժամկե՞տը...

— Դրանում ոչ մի խոսք,— մշուշոտ պատասխանեց շահագործման բաժնի աշխատակիցներից մեկը, իսկ մյուս հեղինակավորն էլ հայտարարեց.

— Տալիս ենք անսահմանափակ ժամկետ: Ի՞նչ է պետք: Հանձնաժողովի անդամները հուզվեցին: Իրենց աշխատանքային պրակտիկայում այդպիսի դեպք առաջին անգամ է լինում, որ անսահմանափակ ժամկետ ունենան:

— Իսկ արտադրանքի գի՞նը,— չարախնդաց տնտեսագետը:

Մոտավոր թույլատրելի պարամետրերը հայտնեցին նրան:

Երբ քննարկումը մոտենում էր իր ավարտին, հանկարծ հանձնաժողովի անդամներից մեկը հարցրեց.

— Լավ, իսկ ի՞նչ առարկաներ են:

Շահագործման բաժնի աշխատակիցների մեջ թեթև իրարանցում եղավ:

— Այն ընդհանրապես աշխատո՞ւմ է,— անհամարձակ հարցրեց նրանցից մեկը:

— Դա բարոյակա՞ն է,— ավելացրեց մյուսը:

Իսկ ինչի՞, ինչի՞ համար է այն:

Չհուսալքվեց հանձնաժողովի անդամներից մեկը:

— Ընտանիքի համար, տան,— միայն հայտնեցին շահագործման բաժնի աշխատակիցները:

— Այո՛,— առանց համեմատության ձգեց հանձնաժողովի նախագահը, կռացավ նրա վրա, անշարժացավ:

— Լսե՛ք, Ստրեկոպիտո՛վ, մի՛ վարկաբեկեք մեր ողջ կոլեկտիվի աշխատանքը: Դուք ի՞նչ եք կպել: Արտադրանքը արտադրանք է: Նրանցից չէ՞, ինչպես նախորդները, որոնք վախեցրին մեր գնորդներին: Ո՞ւմ մեղավորությամբ է այն, որ արտադրանքն արդեն երեք տարի չկա, տեխնիկական նկարագրությունը ինչ֊որ տեղ կորել է:

«Եվ իրոք, այդ ես եմ,— մտածեց հանձնաժողովի անդամ Ստրեկոպիտովը:— Ընդհանուր առմամբ, միևնույն է, առևտրում մարտկոցներ չկան»:

ՄԻԱՆԳԱՄԱՅՆ ՊԱՏԱՀԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Վիտալի Ալյոնին

Նրանք միանգամայն պատահաբար հանդիպեցին մետրոյի վագոնում: Վալենտինը պատահաբար բարձրացրեց աչքերը գրքից, նայեց նրան և հասկացավ: Վալենտինը փորձեց ուրիշ առաջադրանք լուծել, որը ոչ մի կապ չուներ դիֆերենցիալ հավասարման հետ՝ ինչպե՞ս ծանոթանալ աղջկա հետ:

Բայց այնպես, որ չկորցնես սեփական արժանապատվությունը և չզիջես տղամարդկային արժանապատվությունը...

— Դուք պատահաբար չգիտե՞ք՝ «Օդանավակայան» կանգառը շուտով մո՞տ կլինի... «Գետային» կայարանին:

— Իսկ Դուք պատահաբար չե՞ք սխալվում,— հուզվեց Վալենտինը:

— Ես պատահաբար ամեն օր այս ժամին երթևեկում եմ այս գնացքով և անգիր գիտեմ բոլոր կանգառները:

— Կայարան «Գետային», վերջին կանգառն է:

— Հետաքրքիր է, Դուք պատահաբար ճիշտ էիք,— անհամարձակ հավաստեց Վալենտինը:

— Իսկ Դուք, իհարկե, պատահաբար սխալվեցիք,— դուրս եկավ ժպտալով և շարժվեց դեպի խառնիխուռն ժողովուրդը:

— Այդպես,— ասաց ինքն իրեն Վալենտինը,— նա պատահաբար բերանից թռցրեց, որ ամեն օր այս ժամին այստեղ է լինում, հետաքրքիր է, կհիշեք...

Եվ նայեց ժամացույցին:

... Հաջորդ օրը հենց նույն ժամին աղջիկը դուրս եկավ մետրոյի վերջին կանգառում:

«Գետային» կանգառում հանդիպեց նույն տղային՝ հետևում թաքցնելով ծաղիկների մի փունջ:

— Ի՜նչ պատահականություն, նորից պատահաբար հանդիպեցինք...

— Դուք նորի՞ց պատահաբար անցել եք Ձեր կանգառը,— հետաքրքրվեց աղջիկը:

— Այո՛, պատկերացնո՞ւմ եք,— գլուխը շարժեց Վալենտինը,— կարդալով ընկա՝ անցա:

— Հա՜, ես էլ պատահականորեն վերցրի այս... միգուցե կվերցնե՞ք:

Եվ պարզեց մեխակների փունջը:

— Մի՞թե կարելի է հրաժարվել այդպես պատահաբար ծաղիկներ ստանալուց,— փայլեց աղջիկը և վերցրեց ծաղիկները:— Կներեք, իմ անունը Տանյա է... Իսկ Ձե՞րը:

— Վալենտին: Պատահաբար:

Ճիշտն ասած, այստեղ կարելի էր և վերջ դնել այս պատմությանը, տեղի ունեցած պատահականություններին:

Այս պատմությունը պատմեցին ինձ վերջերս Վալենտին Սերգեևիչը և Տանյա Նիկոլաևնան, երբ բարեկամների շրջանում նշում էին իրենց արծաթե հարսանիքը:

— Իսկ ընդհանուր առմամբ,— ծիծաղում է Տանյա Նիկոլաևնան,— այս պատմության մեջ, իրոք, մի պատահականություն կա: Իրոք այդ օրը գնում էի կայարան, որպեսզի ընկերուհուս գիրքը վերադարձնեի: Ապրում էի Մոսկվայի հակառակ ծայրամասում՝ տեքստիլագործների շրջանում: Բայց չմտածելով ասացի, որ ամեն օր օգտվում եմ այդ գնացքից,— նայելով ամուսնու երեսին,— որ այդ տիպը անպայման կուզենար հանդիպել ինձ հետ: Պատկերացնո՞ւմ եք, որքան ժամանակ պետք է ծախսեի ամենօրյա երթևեկության վրա, որպեսզի նորից հանդիպեի նրան, նորից պատահականորեն:

— Դու հիշո՞ւմ ես, նախ զագս մտանք, նորից պատահաբար...

Նրանց աչքերում մեծ սեր կար... և դա արդեն պատահական չէր:

... ԵՎ ԲՈԼՈՐԸ ՍԵՐ

(Ժամանակակից սիրավեպ՝ հինգ գործողությամբ)

Լեոնիդ Պոդոլսկի

Հեռախոսազրույց առաջին

— Ալո՜, Նիկոլա՛յ: Բարև՛ Ձեզ, Նինան է:

— Ո՞վ:

— Նինան: Հիշո՞ւմ եք, ռեստորանում ծանոթացանք: Դուք անգամ ինձ խոստացաք զանգահարել:

— Իհարկե, հիմա հիշեցի: Դուք ինձ խորոված հյուրասիրեցիք: Ես նույնպես ցանկացա Ձեզ զանգահարել, բայց չգիտեմ՝ որտեղ էի կորցրել Ձեր հեռախոսահամարը: Կինս երեկ հանել էր գրպանիցս:

— Ինչպե՞ս, Դուք ամուսնացա՞ծ եք և առանց Ձեր կնոջ ռեստորա՞ն եք գնում: Ինչպե՞ս է թույլ տալիս:

— Դե, մենք աշխատավայրում այդպիսի ավանդույթ ունենք: Տոնական օրերին բաժնի աշխատողներով այցելում ենք ռեստորան:

— Իսկ ես մտածեցի Ձեզ հրավիրել ռեստորան:

— Իսկ հիմա արդեն չե՞ք կարող:

— Ինչո՞ւ եք այդպես կարծում: Ուզո՞ւմ եք վաղը հանդիպենք: Դուք զբաղված չե՞ք վաղը երեկոյան:

— Հիմա, մեկ րոպե սպասեք: Ես միայն ծրագիրը նայեմ: Այսպես, այսպես: Ինչ֊որ մեկը կողպած դուռը բացեց, ինձ թվում է՝ կինս եկավ: Ես Ձեզ ավելի ուշ կզանգահարեմ, ավելի ուշ: Արագ ասե՛ք Ձեր հեռախոսի համարը...

Հեռախոսազրույց երկրորդ

— Ալո՜, Կոլյա՛: Այդ ես եմ, Նինան: Բարև՛: Մենա՞կ ես տանը:

— Այո՛, մենակ: Բարև՛:

— Ոչի՞նչ, որ ես Դուքի անցա: Ինչո՞ւ ինձ չզանգահարեցիք:

— Այստեղ տարերային աղետ է տեղի ունեցել: Կարծես ձյուն է գալիս վրաս: Տարվա վերջն է արդեն: Խորհրդակցություններ, հաշվետվություններ, պլաններ այս տարվա համար, մյուս տարվա կամ տասը տարի հետոյի: Եվ այստեղ էլ, հակառակի պես, արհկոմը, ԴՕՍԱԱՖ— ը, հրշեջ ընկերությունը, հասարակական կարգի պահպանությունը, գրքասերների ընկերությունը, հուշարձանների պահպանությունը և ես՝ մենակ:

Դու ինձ էլի ես զանգահարել: Կինս ասում է, որ ինչ֊որ մեկը մի քանի անգամ զանգահարել է ու չի խոսել: Իսկ նա ինձ է մեղադրում, թե ես պատրաստվում եմ քեզ հետ ման գալ, որ ես սիրուհի եմ գտել: Իսկ ես պատճառաբանում եմ, թե դա միայն առաջ էր, հիմա ով է սիրուհի պահում: Հիմա հակառակն է:

«Դե, եթե այդպես է,— ասում է,— գործը քոնն է: Նա ինչ֊որ առևտրում է աշխատում: Այդ դեպքում գտի՛ր դու ինձ համար»,— գրեց մի ամբողջ ցուցակ ու դարձավ 12 կետ:

— Կոլյա՛, ի՞նչ կլինի, որ վաղը քեզ հյուր ընդունենք: Դուք կարող եք վաղը գալ:

— Հիմա, մեկ րոպե: Միայն թե ծրագիրը նայեմ:

— Ի՜նչ գործունյա տղամարդ ես: Ամեն ինչ ճիշտ ծրագրի համաձայն: Իսկ ես, որքան փորձեցի, երիտասարդական տարիներին չկարողացա:

— Հիմա, հիմա...

Այսպես, ուրեմն, ամսի 16֊ին... Ո՛չ, չեմ կարող, վաղը 18֊ին «Գիտակներ» հաղորդումն է: Մայոր Տյոմինը անձամբ պետք է լինի: Իսկ վաղը չէ մյուս օ՞րը:

— Իսկ վաղը չէ մյուս օ՞րը... մի րոպե: Մերոնք չեխերի հետ են խաղում... ընկերական խաղի օր է:

— Կոլյա՛, միգուցե դո՞ւ կզանգահարես, երբ կկարողանաս:

— Այո՛, իհարկե, անպայման կզանգահարեմ, լա՞վ:

— Այո՛, պայմանավորվեցինք:

— Դե, հաջող, Կոլյա՛: Ես կսպասեմ:

Հեռախոսազրույց երրորդ

— Ալո՜, Կոլեչկա՛: Այդ դո՞ւ ես, Նինան է:

— Բարև, ինչո՞ւ այդքան ժամանակ չէիր զանգահարում: Սկսել եմ տխրել քեզ համար: Մետրոյում վերջերս կարծեցի, թե դու ես՝ կաշվե անձրևանոցով:

— Ինչո՞վ:

— Դե, ինչպե՞ս է այն կոչվում, որով առաջին անգամ քեզ տեսա, ուղղակի հրաշալի էր: Եկա տուն, պատմում եմ կնոջս: Որքա՜ն մութն ես դու,— ասում է կինս,— հիմա ողջ Եվրոպան է կաշվե վերարկու հագնում, միայն անունն եմ մոռացել, իսկապես գեղեցիկ էր:

— Կնճիթ է, որ...

— Միգուցե և կնճիթ էր, չեմ հիշում: Ինչի՞ համար եմ այս բոլորն ասում: Հանդիպելը մեզ համար շատ անհրաժեշտ է:

— Կոլյա՛, ուզում եմ ռեստորան գնանք:

— Ռեստորա՞ն: Ես սիրով կգայի: Ողջ աշխատավարձս կինս է վերցրել: Ոչ մի կոպեկ չունեմ:

— Ո՛չ, Կոլյա՛, ես եմ քեզ հրավիրում:

— Դա արդեն ուրիշ գործ է: Հիմա, մի րոպե... Այսպես... վաղը 3֊րդ մասն է:

Հեռախոսազրույց չորրորդ

— Ալո՜, Նինա՛: Բարև՛: Այդ ես եմ՝ Կոլյան: Չե՞ս մոռացել դեռ:

— Ո՛չ, իսկ ես մտածում էի կզանգահարես: Դու գիտե՞ս, թե ինչ տղամարդիկ են հիմա:

— Ալո՜, Նինա՛: Միգուցե կամուսնանա՞ս ինձ հետ:

— Իսկ դու, ի՞նչ է, բաժանվե՞լ ես:

— Դե... պատրաստվում եմ:

— Ինչո՞ւ այդպես:

— Դե կինս ասում է, թե ինչ֊որ դրամ ծախսողների հետ է ծանոթացել: Մարդը շատ կուլտուրական է, կրթված: Բայց ես վիրավորվել եմ, իհարկե... Այո, այդպես, ինչի՞ համար եմ քեզ զանգահարել: Ինձ հետ կամուսնանա՞ս:

— Այդպես միանգամի՞ց: Մենք քեզ հետ հանդիպել ենք ընդամենը մեկ անգամ: Ուզո՞ւմ ես, հիմա արի:

— Հիմա՞, ո՛չ, չեմ կարող: Վերջին ֆիլմն են ցուցադրում: Դե լավ, Նինա՛, ցտեսություն: Դե, չէ, հիմա կինոն կսկսվի: Ավելի լավ է՝ վաղը:

— Շատ լավ, վաղը: Ես քեզ կսպասեմ:

— Անպայման կգամ:

Հեռախոսազրույց հինգերորդ

— Ալո՜, Կոլյա՛, ես եմ, Նինան: Դու ինչո՞ւ չես գալիս: Հաշտվե՞լ ես կնոջդ հետ, ի՞նչ է:

— Այո, հաշտվել եմ: Այնպես էի ուզում քեզ զանգահարել և գալ: Հակառակի պես էլ ինչ֊որ հաղորդում կար... Ավելի լավ է վաղը հանդիպենք:

— Այո՞, մի րոպե, ծրագիրը նայեմ: Այսպե՜ս, այսպե՜ս: Վաղը ձևավոր չմշկասահք է, և ուզում եմ քեզ հայտնել, որ ամուսնանում եմ, այլևս մի՞ զանգահարիր: Ի՞նչ անեմ: Գնա՛ և հեռուստացույց դիտի՛ր:

ԲԱՑԱՏՐԱԳԻՐ

Ե. Ֆուրման

Աշխատանքային օրվա վերջին, երբ ես հավաքում էի հաստոցս, ինձ մոտեցավ արտադրամասի հաշվառու Գալյան.

— Լսի՛ր,— ասաց նա,— արտադրամասի վարիչը խիստ զայրացած է, ինչպես վագրը: Քայլում է առանձնասենյակում և հայհոյում: Եվ իմացա՛ծ եղիր, որ այն ակնոցավորն էլ է հետը:

— Ո՞ր ակնոցավորը,— հարցրեցի ես:

— Ձեր երեկոյան դպրոցի ուսուցիչը: Նա ձեզ ռուսերե՞ն է դասավանդում:

Արտադրամասի վարիչի առանձնասենյակում, իրոք, մեր դասղեկը և մաթեմատիկայի ուսուցիչն էին:

— Հայտնվեցի՞ր,— մռայլ հարցրեց արտադրամասի վարիչը:

— Հայտնվեցի,— ասացի ես: Եվ սկսեցի մտածել՝ ի՞նչ եմ արել: Բայց ես հուզմունքից չկարողացա հիշել, թե ինչ է պատահել:

— Ինչո՞ւ ես դպրոցը բաց թողնում:

— Ես բաց չեմ թողնում,— պատասխանեցի ես:

— Իսկ ո՞վ էր երկու շաբաթ թրև եկել, երբ ստուգողականներն էին հանձնարարվում:

— Դե, ես:

— Ահա քեզ թուղթ: Գրի՛ր բացատրագիր:

— Իսկ ինչի՞ մասին:

— Նա չգիտի՝ ինչի մասին գրել,— բղավեց արտադրամասի վարիչը:

— Չգիտեմ,— ասացի:

— Իսկ ո՞վ է պտուտակը արտադրել:

— Ի՞նչ պտուտակ,— հարցրեցի:

— Վինտ հ. 323,— հայտնեց արտադրամասի վարիչը:

Ես իջեցրի գլուխս:

— Հիշեցի՞ր,— խոսեց արտադրամասի վարիչը:

— Հիշեցի:

— Դետալ ծեծել կարող ես, իսկ բացատրություն գրել չգիտե՞ս: Գրի՛ր, ես կթելադրեմ:

Երբ վերջացրի գրելը, արտադրամասի վարիչը, առանց նայելու, հանձնեց իմ բացատրագիրը դասղեկին: Իսկ ինձ ասում է.

— Հաշվարկիր, թե որքա՞ն ժամանակ ես դու կորցնում նոր պտուտակի պատրաստման համար: Որքա՞ն տոկոս է կազմում քո անորակ արտադրանքը՝ օրվա արտադրանքի և ամսական պլանի հաշվարկով: Եվ ի՞նչ վնաս ես բերել ռուբլիներով քեզ և կոլեկտիվիդ: Եվ, իհարկե, հաշվի առնելով մետաղի չափսերը:

Ես գործի անցա հանձնարարությունը կատարելու, իսկ դասղեկը կարդաց իմ բացատրագիրը և ասաց արտադրամասի վարիչին.

— Այնքան էլ հիմարություն չէ, քառորդը կարելի է կայուն «4» գնահատել:

— Դե լավ է,— խոսեց արտադրամասի վարիչը,— իսկ հիմա նայենք, թե ինչպես է մաթեմատիկայից, կկարողանա՞:

Եվ՝ նա ծիծաղեց...

ԴՐԱՄԱ՝ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՈՎ

Ալեքսանդր Դոմովեց

— Դե, թանկագի՛նս, ի՞նչ է Ձեր հարցաթերթիկում,— հարցրեց պրոֆեսորը՝ հենվելով աթոռի թիկնակին:

— Շեքսպիր, «Ռոմեո և Ջուլիետ»,— մռայլ պատասխանեց ուսանողը:

— Հիանալի է: Լսում եմ Ձեզ:

— Երբեք չի՛ եղել լուսնի ներքո մի ողբ այնքան խոր, որքան Ջուլիետի և Ռոմեոյի վեպը սգավոր,— կմկմաց ուսանողը՝ մտքերի մեջ ընկնելով, և տատանվելով ավելացրեց,— դա, իրոք որ, շատ ողբալի է, պրոֆեսո՛ր: Գուցե չարժե՞:

— Չէ՛, ինչո՞ւ: Խոսե՛ք, խոսե՛ք:

— Սիրեց Ռոմեոն՝ Մոնտեքյուի որդին, թշնամու աղջկան՝ Ջուլիետ Կապուլետին,— վրա բերեց ուսանողը:— Պատանին Ջուլիետին տվեց իր սիրտը, և Ջուլիետը վերցրեց այն ահ ու դողով... Դրանից էլ ամեն ինչ սկսվեց, պրոֆեսո՜ր... Սիրուց կուրացած՝ նրանք իրենց շուրջը ոչինչ չեն նկատում, այնինչ այն ժամանակվա իտալացի աշխատավորության դրությունը ուղղակի աչք է ծակում՝ ընչազրկություն, անօրինակություն, մարդը գայլ էր, և, ի լրումն այդ ամենի...

— Շեքսպիրից մի՛ շեղվեք,— խոժոռվեց պրոֆեսորը:

— Իսկ ես չեմ էլ շեղվում,— վստահեցրեց ուսանողը,— շարունակեմ միտքս:— Չհաշված արիստոկրատիային՝ գրագետ էր միայն հոգևորականությունը, որն ամեն տեղ իր մարդիկն ուներ, այդ թվում՝ և այս պիեսում: Ես նկատի ունեմ Լորենցոյի հորը...

— Լսե՛ք,— բարկացավ պրոֆեսորը,— ինչի՞ մասին եք խոսում:

— Շեքսպիրի ողբերգության, պրոֆեսո՛ր: Եթե Ձեզ դուր չի գալիս, կարող եմ այլ թեմայի մասին խոսել:

— Երևում է, որ «Ռոմեոն և Ջուլիետը» չեք կարդացել: Պատմե՛ք Շեքսպիրի «Օթելլո» ողբերգության մասին:

— Հիմա, պրոֆեսո՛ր: Օթելլոն վենետիկյան մավր էր: Նա նեգր էր: Իր հերոսին ամուսնացնելով սպիտակամորթ արիստոկրատուհի Դեզդեմոնայի հետ...

Նայելով պրոֆեսորի աչքերին՝ ուսանողն ակնթարթորեն վերափոխվեց.

— Օթելլոն խորապես հետադեմ անհատականություն էր: Դա առանձնապես լավ է երևում նրա բացականչությունից. «Աղոթք արե՞լ ես այս գիշեր, Դեզդեմոնա՛»: Ինքը հավատացյալ էր, ուրիշին էլ ստիպում էր...

Այնուամենայնիվ, Օթելլոն դեռևս այնքան էլ անհուսալի չէր...

— Ուրախ եմ նրա համար,— հեզաբար ասաց պրոֆեսորը:

— Ես էլ:

— Վերցրե՛ք Ձեր ստուգման գրքույկը,— ասաց պրոֆեսորը,— մի շաբաթ հետո կգաք:

— Ի՞նչ եք ասում,— տագնապեց ուսանողը,— չէ՞ որ ես սովորել եմ...

— Իսկապե՞ս:

— Կարող եք համոզվել: Նորից հարցեր տվեք:

— Վերջին հարցն եմ տալիս,— զիջեց պրոֆեսորը,— «Լիր արքա» ողբերգությունը, բայց առանց դեմագոգիայի:

— Իհարկե, պրոֆեսո՛ր: Լիրի մասին ողբերգության գլխավոր հերոսը նույնանուն արքան է, որն իր ամբողջ ունեցվածքը բաժանում է դուստրերին: Դրանից հետո աղջիկներն իրենց հորը քշում են տնից, ներեցե՛ք, ամրոցից: Այդպիսով ողբերգությունում բարձրացվում է հայրերի և որդիների հարցը, և այդ իմաստով Շեքսպիրը գնում է ռուս մեծ գրող Տուրգենևի հետքերով, որի հերոսը՝ Բազարովը, նիհիլիստ էր, և որ էական է, որդի էր՝ մի հոր որդի, բայց, այնուամենայնիվ, զբաղվում էր բժշկությամբ:

Վրդովված պրոֆեսորը ստուգման գրքույկը նետեց ուսանողին:

Լսարանից դուրս գալով՝ ուսանողը մրթմրթաց.

— Տասը րոպե էլ չդիմացավ... Պրոֆեսորությունը, էհ, ճղճիմ բան է դարձել... Եվ նայելով ստուգման գրքույկում նշանակված «3»֊ին՝ ավելացրեց.

— Ինչպես երևում է, նա գծուծի մեկն էլ է...

ԻՄ ՀԱՅՐԸ ԱՄԵՆԱՈՒԺԵՂՆ Է

Վ. Կոլդոմասով

Ավազակույտի վրա խաղում էին փոքրիկները:

— Իմ հայրիկը էլեկտրիկ է,— ասաց Վասյան՝ լցնելով դույլը ավազով:— Նա ոչնչից չի վախենում և միշտ բարձրանում է ամենաբարձր տեղը:

— Իսկ իմ հայրիկը,— փոքրիկ Մարինան ափով հարվածեց ավազաթմբին,— արտադրամասի պետ է: Նրան բոլորը սիրում են:

— Իսկ իմ հայրիկը տնօրեն է,— ասաց Իլյուշան և ձգեց խաղալիք ինքնաթափի պարանը:— Նա խոսում է հեռախոսով, որպեսզի վերամբարձ կռունկը տեղափոխեն այլ շինտեղամաս, իսկ հետո գալիս է վարորդ Ֆեդյան և նրան տանում է աշխատատեղ:

— Իմ հայրը կոմերիտմիության քարտուղար է,— ասաց Միշան: Նա շատ է զբաղված: Տանն է միայն կիրակի օրերը, որպեսզի հայտնի մայրիկին, որ ուշ կվերադառնա: Երբ մի անգամ արթնացա քնից, նա արձանագրություն էր գրում:

Մարիան թարմացրեց ավազաթումբը. վերևում Իլյուշինի նոր ինքնաթափը հերթական պտույտն էր կատարում: Բարձրացավ Վասյայի ավազե բլուրի վրա: Միշան, ձանձրույթից չիմանալով ինչ անել, պառկեց փորի վրա:

— Իսկ իմ հայրը ձեր բոլորի հայրերին կհաղթի,— անսպասելի հայտարարեց Վասյան.— կբարձրանա փայտե սյան վրա և կանջատի հոսանքը: Մութ կլինի, և ոչ ոք մթության մեջ չի կարողանա գտնել դուռը և գնալ աշխատանքի:

Իլյուշան ձեռքից բաց թողեց պարանը:

— Իսկ իմ հայրը կզանգահարի վարորդ Ֆեդյային, և նա մեզ համար լույս կբերի, իսկ հետո կզանգահարի հայրիկիդ աշխատավայրը, և նրան նկատողություն կհայտարարեն:

Իլյուշան քաշեց պարանից և ինքնաթափը մոտեցրեց Վասյայի կույտին: Վասյան շպրտեց դույլը և թողեց ինքնաթափը: Խոսակցությանը միացավ Մարինան:

— Իսկ իմ հայրը կկանչի բանվորներին, և նրանք կբարձրանան սյան վրա ու չեն թողնի, որ քո հայրը զանգահարի հեռախոսով...

Վասյան քաշեց Մարինայի հյուսքերը, Իլյուշան հրեց Վասյային, Մարինան լաց եղավ, Միշան վեր կացավ, հրեց Վասյային և Իլյուշային ու ասաց Մարինային.

— Իմ հայրը ամենաուժեղն է:

— Ի՞նչ ես նվնվում, մի՛ վախեցիր, իմ հայրիկը նրանց կտա կոմերիտական հանձնարարություն, և նրանք տուն կգնան միայն կիրակի օրերը:

Մարինան ուրախացավ, Միշան մտածեց, որ երբ մեծանա, ինքն էլ անպայման իր հոր պես ուժեղ մարդ կդառնա:

ԵՐԵՔ ՄԱՆՐԱՊԱՏՈՒՄ

Սերգեյ Տուպիցին

«Ես երիտասարդ եմ, գեղեցիկ, հետաքրքրասեր, խաղում եմ վոլեյբոլ, գիտեմ հազար ու մի անեկդոտ: Նա ինձ դուր է գալիս: Բայց ծիծաղելի է մոտենալ առաջինը: Թող մտատանջվի, ինձ ուրիշներից բաժանում չկա...»:

«Ես երիտասարդ եմ, գեղեցկուհի, նվագում եմ դաշնամուր, գիտեմ երկու լեզու, նա ինձ դուր է գալիս: Բայց ծիծաղելի է այդ մասին խոսելը...»:

«Ես տղամարդ եմ ծաղկուն հասակում, ունեմ կոչում, մեքենա և ապագա: Նա ինձ ավելի է դուր գալիս: Բայց ծիծաղելի է լինել սենտիմենտալ: Ընկերներս հրավիրել են ձուկ որսալու, կգնամ...»:

«Ես կին եմ, բավական տարիքով, որի մասին գրել է ֆրանսիացի դասական գրողը: Տղամարդիկ ինձ ջերմ ժպիտներով են ուղեկցում: Նա ինձ, ինչպես նախկինում, շատ է դուր գալիս: Բայց հո չե՞մ վազելու նրա հետևից, ինչպես փոքր աղջիկ: Բաժանմունքի պետը հրավիրեց ինձ էստրադային համերգի, չգիտեմ... Ի՞նչն է ձանձրալի, համե՞րգը, թե՞ պետը, բայց կգնամ...»:

«Ես թոշակառու եմ: Ճաղատ եմ, ունեմ հոդացավ և գունավոր հեռուստացույց: Նա ինձ ընդհանրապես դուր է գալիս: Բայց դե ես վախենում եմ այդ մասին մտածել: «Դու որտե՞ղ էիր առաջ»,— հարցրեց նա: Ծիծաղելի է...»:

«Ես թոշակառու եմ: Ապրում եմ մեկսենյականոց բնակարանում Վարյա կատվի հետ: Նա ինձ բոլորից շատ է դուր գալիս: Բայց ծիծաղելի է նկարը: Ասացի ես այդ մասին. «Գլխի ընկավ»,— կասի նա: Շատ ծիծաղելի է...»:

ԱՆԾԱՆՈԹ ԵՐԳ

Սովորական էստրադային համերգ է: Համերգավարը կայտառորեն բեմահարթակ դուրս եկավ, դեմքին ավանդական ժպիտ ընդունեց, վերցրեց բարձրախոսը: Բայց հանկարծ հիշեց պիոներ պալատը, որտեղ նա սվսվալով բանաստեղծություններ էր կարդում, և հերթական կատակը ծառս եղավ նրա դեմքին: Ինքն իրեն թվաց այնպես մաշված ու տափակ, որ ամաչեց, անտրամադիր հայտարարեց ժամանակակից երգչուհու ելույթը և հեռացավ հետնաբեմ:

Երիտասարդ երգչուհին դուրս եկավ բեմ, խոնարհեց գլուխը... Նա հանկարծ հիշեց մորը, որը հին երգեր էր երգում: Գիշերները միալար «Լա՜֊լա՜֊լա՜» հանրահայտ երգը, որը շուտով երգելու էր ռադիոյով: Ինքն իրեն թվաց այնքան փոքր, որ շրջվեց, հետո կամացուկ սկսեց երգել:

Երաժիշտները, պատրաստվելով հերթական համարին, սկզբից դժվարությամբ փորձում են հունի մեջ մտնել:

Սոլո կիթառը հիշեց կոնսերվատորիան, որը նա այդպես էլ չավարտեց:

Բաս կիթառը հիշեց աղջկան, որի հետ նա վազել էր:

Իսկ էլեկտրակիթառը հիշեց պառավին, որին երբեմն փոխադրել էր ուրիշ փողոց: Իսկ անսամբլը հանդարտ տակտով օգնում էր երգչին:

Հանդիսատեսը մեծ համբերությամբ լսում էր երգը՝ սպասելով վերջանալուն: Երբ ավարտվեց, նրանք վեր թռան տեղներից և պահանջեցին բեմ դուրս գալ անծանոթ երգի անծանոթ հեղինակին:

ԵՍ ՎԱԽԵՆՈՒՄ ԵՄ

Դուրս եմ գալիս տնից և վախենում եմ, որ հարևան բռնցքամարտիկը մահափորձ կանի: Շրջանցում եմ նրան: Գնում եմ աշխատանքի և վախենում եմ, որ պետս նորից կբարկանա:

Ամեն ինչում նրա հետ կհամաձայնվեմ: Գնում եմ հանդիպման և վախենում եմ, որ նա «ոչ» կասի: Լռում եմ այս թեմայի շուրջ:

Վերջապես որոշեցի՝ բավակա՛ն է վախենալ բոլորից: Դուրս գալով տնից՝ բախվեցի մեր հարևան բռնցքամարտիկին. նա մահափորձ կատարեց: Գնալով աշխատանքի՝ առարկեցի պետին: Եվ նա բարկացավ: Հանդիպելով նրան՝ առաջարկություն արեցի: Եվ նա ասաց «ոչ»:

Եվ ես հիմա նորից վախենում եմ, որ կդառնամ առաջվանը...

ՎԵՐՋԱՑԱՎ ԴԺՎԱՐԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ

Ա. Մատյուշկին

Ահա և բոլորը: Դրված է վերջին կետը դիպլոմային նախագծում: Ինչպես ասել են դասականները. «Վերջացավ դժվարին աշխատանքը»: Հիմա կարելի է և հանգստանալ: Հեռանալ քաղաքից դուրս մի որևէ տեղ: Որքա՜ն եմ այդ մասին երազել: Կարելի է և Նինկային զանգահարել, կինո հրավիրել... թեև...

Պետք է նախ թեկնածուականի վրա աշխատել, հետո ժամանակ չի լինի: Եվ այդպես մի ամբողջ տարի թեմա եմ փնտրում, բոլորը կարծես հիացած են: Ինձ համար երևի մի նոր բան մնացել է, որպեսզի մինչև պաշտպանելը չհնանա: Դե դրանից հետո էլ ամոթ չէ պաշտպանելը: Արխիվում ի՞նչ է, չփնտրե՞նք:

Քանի՞սն էին դրանք՝ այդ ստուգողական տնային աշխատանքները, ահա՛ նրանք, աղավնյակնե՛րս, բոլորն էլ այստեղ են: Շուրջ 48 հատ: Առանց իսկ ջնջումի... երեք օրինակից: Եվ իզուր չէր, որ հայրիկին ասացի. «Իմ գործի համար դու երբեք չես կարմրի»:

Ահա՛, խնդրեմ: Դիպլոմային աշխատանք՝ գերազանց գնահատականներով: Իզուր էր, որ երկու օր խնդրեցի նրան: Երկու գիշեր չքնեցի: Բայց և այնպես հիմա ամեն ինչ ինձ մոտ է. և՛ դիպլոմային նախագիծը, և՛ ստուգողականները: Հը՜մ, գերազանցիկներից արտագրել...

Այժմ միայն անհրաժեշտ է ինստիտուտ ընդունվել, չկտրվել քննություններից, ինչպես անցյալ տարի: Այդ ժամանակ ես ցույց կտամ, թե ինչպես պետք է սովորել:

ԻՆՉՔԱ՜Ն ԼԱՎ Է ԹԵԿՆԱԾՈՒ ԼԻՆԵԼԸ

Գրիգորի Պրուսլին

— Ինչ ուզում ես ասա, լա՜վ է թեկնածու լինելը: Եվ, ընդհանրապես, ոչ թե լավ է, այլ գերազանց է: Դա իմ կարծիքն է:

Ահա մտածում եք, թե ես որտեղի՞ց եմ գալիս, ո՞ւր եմ գնում:

Դե, ճաշկերույթից, պաշտպանելուց հետո... Ճիշտն ասած, հիմա այն ճաշկերույթ չի կոչվում, այլ երեկո: Երեկո՝ ի պատիվ Իվան Անտոնովիչի: Նա առավոտյան թեկնածուականը լավ պաշտպանեց: Ապրե՛ս, Իվա՛ն Անտոնովիչ: Նպատակիդ վերջապես հասար: Իսկ դա հեշտ չէ: Տասը տարի պատրաստվեց: Ուրիշները ճաշում էին, այնուհետև դոմինո խաղում, իսկ ինքը կարդում էր, բուտերբրոտ ուտում: Իսկ աշխատանքից հետո մեկը ստադիոն էր գնում կամ այլ տեղ, իսկ ինքը՝ միշտ գրադարան:

Պայուսակում միշտ հաստ գրքեր էին, քարշ էր տալիս: Շատ էր նիհարել: Շուտ էր նյարդայնանում, թեթև բանից վիրավորվում: Աշխատավարձը ցածր էր: Տնօրենն ասաց. «Հենց պաշտպանեցիր, անմիջապես կավելացնեմ»: Արձակուրդը ձմռանը վերցրեց, որպեսզի վերջնական ամփոփումը գրի, և նաև, որ ամռանը գրադարանները մեկ ժամ շուտ են փակում:

Շենք կառուցեցին մեզ համար, սկսեցին բաժանել: Բոլորին սենյակ տվեցին, իսկ Իվան Անտոնովիչին չեն տալիս:

Ինչո՞ւ: Արհկոմում ասում են. «Երկուսին միայն մեկսենյականոց է տրվում: Իսկ մեզ դա հարմար չէ, Դուք շուտով թեկնածու կդառնաք»:

Իսկ հիմա նա... Ամեն ինչ անցավ: Նա հասավ իր նպատակին: Հիմա արդեն լավ կյանք կանի: Եվ գիտե՞ք, նա բարձր էլ կվարձատրվի, լավ պաշտոն կստանա: Եվ, ընդհանրապես, բոլոր թեկնածուների համար ամեն ինչ լավ կլինի: Երբ կինդ սկսում է ինչ֊որ բաներ սովորեցնել, դու լուռ վեր ես կենում, հանում քո թեկնածուական գրքույկը, դնում սեղանին և քաղաքավարի ասում. «Խելոքին չեն սովորեցնում»:

ՎԿԱՅԱԿԱՆ

Գրիգորի Պրուսլին

Գերմանիա մեկնելու ժամանակ Իվան Եֆիմովիչ Սիլկինը իր հետ վերցրեց նաև գիտությունների թեկնածուի իր վկայականը: Չնայած նրա բոլոր ծանոթները համառորեն պնդում էին, որ, միևնույն է, այնտեղ նրան պետք չի գա: Նույնիսկ ինքն էլ էր դրանում համոզված, որ նոր հայրենիքում իր մասնագիտությամբ աշխատել չի կարող: Նախ, որ կենսաթոշակի անցնելու նախաշեմին է արդեն, և երկրորդն էլ, որ նրա թեկնածուականի «Սննդի և թեթև արդյունաբերական ձեռնարկությունների սոցմրցությունը» թեման Գերմանիայում ոչ մեկին հետաքրքիր չէ:

Երբ ժամանակին Սիլկինը պաշտպանեց թեկնածուականը, ինքն իրեն ավելի շատ սկսեց հարգել, իսկ շրջապատում էլ բարեկիրթ մարդու տպավորություն թողնել: Թեկնածուականը նրան օգնեց բավական լավ դիրք գրավել հասարակությունում, բարձր աշխատավարձ ստանալ և համարվեց գիտնական:

Վկայականը Իվան Եֆիմովիչը հազվադեպ էր հանում պահարանից: Իսկ Գերմանիա գնալիս իր հետ վերցրեց:

Գերմանիայում առաջին օրերին ժամանակը սկսեց ծախսել կահկարասու, բնակարանի վրա: Իսկ հետո պատեց ձանձրույթը: Ոչ մի կերպ չէր կարողանում աշխատանք գտնել, որ կարողանար գործով զբաղվել և ուժերը վատնել: Մի քիչ անցավ խանութներով, շրջեց փողոցներում, երբեմն կարդում էր անբարո ռուսական թերթեր, որոնք այնտեղ կոպեկներ արժեին, իսկ Ռուսաստանում «Արգումենտի և ֆակտի» թերթի մեկ համարի դիմաց կարելի էր 2֊3 հաց գնել: Ծանոթացավ հարևան շքամուտքում ապրող մի տղամարդու հետ, որը նույնպես նման ձևով էր անցկացնում իր օրը: Նոր ծանոթի հետ էլ սկսեցին կում— կում գարեջուր խմել:

Այս հողի վրա էլ սկսվեց խժդժությունը կնոջ՝ Նադեժդայի հետ: Անհրաժեշտ էր ինչ֊որ բանով զբաղվել. ամուսնու աննպատակ թափառումները սկսեցին նրան ավելի նյարդայնացնել:

— Զբաղվի՛ր ինչ֊որ բանով,— զայրացավ կինը,— գտի՛ր քեզ համար հարմար աշխատանք:

Իվան Եֆիմովիչը բարկացավ, հասկանալով, որ ինչ֊որ տեղ կինը ճշմարիտ է, նույնիսկ փորձեց պատասխանել, որ չարժե կրակի վրա յուղ լցնել: Նման բախումներ հաճախ սկսեցին կրկնվել: Եվ երբ դրանք ավելի սրացան, Սիլկինը լռում էր՝ գլխիկոր լսելով Նադեժդայի մեղադրանքները:

Եվ անհայտ է, թե ինչ վերջաբան կունենար այս ամենը, եթե հերթական անգամ չբռնացներ կինը, երբ Իվան Եֆիմովիչը իր սեղանի թերթերն էր շուռումուռ տալիս: Ու այդ պահին աչքին զարնեց գիտությունների թեկնածուի իր վկայականը:

Սիլկինը բացեց ծանոթ շապիկը և սկսեց ընթերցել վաղուց իրեն հայտնի բովանդակությունը:

Կարդաց մեկ անգամ, հետո՝ երկու, հետո՝ երեք ու մի քանի անգամ, և հպարտությունից սիրտը սկսեց ավելի ուժգին տրոփել, տրամադրությունը բարձրացավ, սկսեց երազել, ու նրան թվաց, որ այդ երազը անվերջանալի է:

Եվ մի պահ, երբ կողքին կանգնած Նադեժդային տեսավ, է՛լ ավելի ոգևորվեց ու, ձեռքերն է՜լ ավելի վեր պարզելով, ուղիղ նայելով կնոջ աչքերի մեջ, առանց աչքերը թարթելու, հպարտությամբ և իրենից գոհ ասաց. «Գիտունին չեն սովորեցնում»: Սիլկինը այնքա՜ն խորհրդավոր ու բազմանշանակ ասաց, որ Նադեժդային ոչինչ չէր մնում անելու, քան ոտքերի թաթերի վրա շտապ դուրս գալ հյուրասրահից:

Իսկ Իվան Եֆիմովիչը ինքնագոհ բարձրացավ աթոռի վրա և այսքան ժամանակ Գերմանիայում լինելուց հետո նոր միայն զգաց, որ իրոք, ինքը գիտությունների թեկնածու է:

ԻՎԱՆՈՎԸ ԲԱՑԱԿԱՅՈՒՄ ԷՐ

Վ. Կադցին

Մեր բաժնի կոմերիտականներին հանձնարարել էինք անցկացնել ստուգայց աշխատանքի ժամանակը խնայելու վերաբերյալ: Նախօրոք, մինչև ստուգումները, քարտուղարն ասաց.

— Ստուգայցին կարող են մասնակցել բոլոր ցանկացողները:

Առավոտյան պայմանավորված վայրում հանդիպեցին մեր բաժնի բոլոր կոմերիտականները: Եկել էին բոլորը: Միայն Իվանովն էր բացակայում: Մտածեցին, միգուցե նա ուշացել է և շուտով կմիանա՞ մեզ: Որոշեցինք չմտնել մեր բաժինը և ստուգել մյուսներին, թե ինչպես են խնայում: Գտանք խոշոր չափի խախտումներ, թերություններ: Որոշեցինք քննարկել կատարման ճանապարհը, լույս ընծայել պատի թերթում: Մի բան մեզ զարմացրեց: Իվանովը այդպես էլ չերևաց: Մի՞թե հեռացել է մեր կոլեկտիվից: Աշխատանքի վերջում որոշեցինք ստամոքսներս գոհացնել թեյով, չէ՞ որ ոչ մեկը չէր հասցրել ճաշել և համերաշխ ձևով թափանցեցինք մեր բաժին...

Իվանովը նստած էր իր աշխատանքային սեղանի մոտ՝ հազիվ զսպելով ծիծաղը:

— Այո,— ասաց քարտուղարը,— տեսնում ենք, Իվանո՛վ, որ ընդհանրապես քեզ չի հետաքրքրում ժամանակը խնայելու մասին մեր խնդիրը: Քո պատճառով «Լուսարձակ» շտաբի մեր ստուգայցը հարյուրտոկոսանոց չեղավ: Կարող էիր զգուշացնել...

Եվ ընդհանրապես, նրան այնպես վերադաստիարակեցին, որ նա ոչ մի անգամ այլևս չառանձնացավ կոլեկտիվից: Չնայած ո՞վ գիտե, ինչ ասես կպատահի:

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

Ալեքսանդր Խորտ

— Բարև՛ Ձեզ:

— Բարև՛ Ձեզ:

— Հարգելի՛ Ֆոմա Եգորիչ, պատմե՛ք, խնդրեմ, Ձեր վերջին թատերական գործունեության մասին:

— Վերջերս «Անգլուխ ձիավորը» վեպի հիման վրա բեմադրությունում ես խաղացի գլխավոր դերերից մեկը՝ անգլուխ ձիավորի:

— Գլխի բացակայությունը թեթևացրե՞լ է Ձեր աշխատանքը:

— Անպայման, իհարկե: Չնայած ձեռքերի և ոտքերի ներկայությանը՝ նրան դարձրել է շատ բարդ:

— Ստեղծագործական ի՞նչ պլաններ ունեք:

— Հիմա «Անգլուխ այգեպանը» բեմականացման նոր խմբագրությունում ևս նոր դեր եմ ստանձնել, անգլուխ այգեպանի ձիու դերը:

— Ո՞րն է այդ դերի դժվարությունը:

— Դժվարությունն այն է, որ հերոսը, գլխի հետ համեմատած, ունի բավական շատ ոտքեր, այդքան էլ պոչ:

Բոլոր այս տարրերը դերակատարողին մշտապես լարված վիճակում են պահում:

— Շնորհակալությո՛ւն, Ֆոմա Եգորի՛չ, հետաքրքիր հարցազրույցի համար:

Նաև ցանկանում եմ, որ ի կատար ածվեն Ձեր խիզախ ծրագրերը, որոնք թույլ կտան Ձեզ մնալու տիկնիկային թատրոնի գլխավոր դերասաններից մեկը:

ՀԱՐՍԱՆԵԿԱՆ ՆՎԵՐ

Գեորգի Գուլիա

Մի քանի օր անընդմեջ Դաուդ Զուբխան իր տեղը չէր գտնում: Ո՞րն էր պատճառը: Շտապ ամուսնացավ իր մտերիմ ընկերը, և, բնական է, որ օրակարգում հարսանեկան նվերի հարց ծագեց:

Այս գործում փորձ ունեցողները խորհուրդ տվեցին:

— Անհրաժեշտ է դրամ նվիրել: Այդպես բոլորն են անում: Իսկ որքա՞ն է պետք: Վարո՞ւց եք ընկերություն անում:

— Միասին ենք մեծացել:

— Պետք է քսակը բանալ:

— Իսկ որտեղի՞ց վերցնել:

— Ծնողներից, էլ որտեղի՞ց:

— Անհարմար է:

— Այդ ժամանակ որևէ մեկից պարտք վերցրու:

Դաուդը չգիտեր ինչպես վարվել: Վերցնելը հեշտ է, անհրաժեշտ է վերադարձնել...

Նրան հանգստացրին:

— Մեր սովորության համաձայն՝ նվերի փոխարեն փեսացուն պետք է պատասխան տա, նվերով ճանապարհի հյուրերին: Այդպես էլ կվերադարձնես դրամը:

— Լավ սովորույթ է,— ասաց Դաուդը և շտապեց:

Զուբխան եկավ հարսանքատուն: Հանձնեց փողերը: Վերցնողը դրամարկղի աշխատակցի պես արժեթղթերը շարում էր պայուսակի մեջ: Ամոթ էր նայել այդ ամենին: Բայց ի՞նչ արած, սովորույթ էր, օրենք: Դաուդը անձամբ, որպեսզի, աստված չանի՝ շփոթվեն, ընթեռնելի գրեց իր անունը, ազգանունը, հայրանունը, գումարի չափը: Կրկնակի ստուգեց՝ պա՞րզ էր արդյոք գրված: Զուխրան նստեց սեղանի մոտ:

Մթնոլորտը ուրախ էր, տրամադրող: Չիմացավ էլ, թե ինչպես անցավ ժամանակը: Հանկարծ նայեց ժամացույցին և անհանգստացավ.

— Դրամս ե՞րբ կվերադարձնեն,— հարցրեց Զուբխան իր սեղանակից ընկերոջը:

Ի պատասխան նրան՝ ընկերը ծիծաղեց: Իսկ Դաուդը ծիծաղելու ժամանակ չուներ: Քիչ— քիչ հյուրերը սկսեցին ցրվել: Արդեն կեսգիշեր էր, իսկ նա նստած էր:

«Մինչև չվերադարձնեն դրամը, տեղիցս չեմ շարժվի»,— որոշեց նա:

Շուտով սեղանի մոտ Զուբրան մենակ մնաց: Նրան մոտեցավ անծանոթ մի տղամարդ:

— Վերջապես,— մտածեց Դաուդը:

— Դուք վա՞տ եք զգում,— հարցրեց տղամարդը:

— Ո՛չ,— խռխռացրեց նա,— որտե՞ղ է փեսան:

— Թաքնված է հարևանի տանը՝ ավանդույթի համաձայն:

Դժվարությամբ Դաուդը գտավ ընկերոջը և պատմեց իր հետ տեղի ունեցածը:

— Ես քեզ բերել եմ դրամ և նվեր:

— Շնորհակալություն:

— Ես պարտքով եմ վերցրել և պետք է վերադարձնեմ: Ավանդույթի համաձայն՝ ինձ հասնում է պատասխան նվեր:

— Ահա թե դու ինչի մասին... Ների՛ր, ես հիմա:

Մի քանի րոպե անց նա վերադարձավ Դաուդի մոտ և ինչ֊որ տուփ տվեց:

— Վերցրո՛ւ: Ոսկե մատանի է:

— Ինձ դրամ է անհրաժեշտ, դրա՜մ,— շշնջաց Դաուդը,— դրա՜մ:

Փեսացուն նորից գնաց և վերադարձավ դրամը ձեռքին:

— Հաշվի՛ր,— ասաց նա,— շնորհակալություն, որ եկել ես իմ հարսանիքին:

Զուբխան դրամը դրեց գրպանը, իսկ ընկերը.

— Վերցրո՛ւ և հիշի՛ր, որ քո հարսանիքը յոթը սարի հետևում չէ...

ՇԵՄ

Գեորգի Գուլիա

Իմ ընկեր Կիամինը հրավիրեց ինձ իրենց տան բնակարանամուտին: Արդեն մթնում էր, երբ ես իջա ավտոբուսից նորից Սուխումյան շրջանում: Լուսինը փայլում էր երկնքում, սևացել էր հպարտ նոճին, համեստորեն ծաղկում էին դափնեվարդերը:

Հայտնաբերելով վերջերս կառուցված բազմահարկ տունը՝ հաջողությամբ շրջանցեցի բեռնարկղը: Ես քայլեցի, ու ոտքերիս տակ հայտնվեցին կենցաղային աղբի մնացորդները: Թափ տալով փոշին՝ խոր հոգոց հանեցի ու նորից քայլեցի առաջ: Կրկին ընկա... Մի կերպ բարձրացա: Անասելի մութ էր: Ես նայեցի, ինչ֊որ բան սկսեցի տարբերել. որտե՞ղ է երկրորդ համարի դուռը:

Մեկնեցի ձեռքերս և ուղղվեցի դեպի պատը:

Հանկարծ մի հրաշքի հանդիպեցի՝ փայլուն զանգի կոճակը: Այն ասես քարանձավային մթության մեջ մեղմ լույս էր տալիս:

«Իսկ ի՞նչ են անում նրանք դռների հետևում,— մտածում եմ ես,— միգուցե շտապե՞լ են նորամուտով»:

Եվ ահա բացվեցին դռները, և իմ ընկեր Կիամինը ինձ ներս հրավիրեց:

Ես հազիվ ուշքի եկա. ինձ ասես կուրացրեց բյուրեղապակյա ջահը, ինձ կուրացրեց մանրահատակը: Իսկ շե՞մը, ի՞նչ է սա...

— Անցի՛ր, անցի՛ր,— ասաց Կիամինը,— շեմը հատուկ մետաղից էր, փոշի չի թափանցում, 100— տոկոսանոց հերմետիկություն: Իսկ սա ոտքերի համար է, մաքրի՛ր, մի՛ ամաչիր:

— Ես գիրք եմ բերել, դեֆիցիտային,— ասում եմ ես,— նվեր:

— Որտե՞ղ է:

— Բակում է, աղյուսների մոտ:

Կիամինը վառեց էլեկտրական լամպը և լուսավորեց:

— Ճշմարիտ է, ահավոր մուտք է,— ասաց նա՝ գտնելով գիրքը:

— Այո՛, այդպես են հանձնել շինարարները,— ծիծաղեց ընկերը:

— Եվ լամպերը վառվո՞ւմ էին:

— Այո՛, իհարկե:

— Իսկ ինչո՞ւ հիմա չեն վառվում:

— Միգուցե երեխանե՞րն են ջարդել, նայի՛ր, ինչպես են պատերը մանրացրել:

— Իսկ հետո կհավաքե՞ն:

— Երևի:

— Ո՞վ,— ասացի ես:

— Չգիտեմ,— ասաց Կիամինը,— այս տեղն ընդհանուր օգտագործման համար է:

— Իսկ սա՞,— ցույց տվեցի մետաղյա շեմը:

Նա բարձրաձայն ծիծաղեց.

— Իսկ դա անձնական օգտագործման համար է:

— Սիրում եմ քեզ քո անկեղծության համար,— ասացի ես:

ԿԻՆՈԴԵՐԱՍԱՆԻ ԱՌԱՎՈՏԸ

Լև Կորսունսկի

Ես այսօր արթնացա այն բերկրալի, նախատոնական տրամադրությամբ, որով համակված եմ վերջին ժամանակներս: Բանն այն է, որ մի քանի օր առաջ երկրի էկրաններին դուրս եկավ մի կինոնկար, որում ես նկարահանված եմ: Հիմա բոլորը մեծ զարմանքով կնայեն ինձ, եթե հանկարծ դուրս գամ փողոց: Երեկ անքաղաքավարի մի երկրպագու նույնիսկ մոտեցավ, շոշափեց ինձ, իսկ այսօր ես փողոց դուրս եկա, հասկանալի է, սև ակնոցով, որպեսզի ինձ չճանաչեն, և մեկ էլ հանդիպեցի Գոշային ու Մարինային:

— Բիձո՛ւկ,— ուսիս թփթփացրեց Գոշան,— դու հանճարեղ ես նկարահանվել:

— Շնորհակալություն,— ասացի ես՝ հայացքս խոնարհելով:

— Այսօր գնանք բար:

Ես նրա հետ երբեք տեղ չէի գնա, բայց ախր, եթե հրաժարվես, կստացվի թե մեծամտացել եմ: Սրա՜ն տես, կինոաստղ: Էկրանի սովորական աշխատող:

— Դու ինձ կծանոթացնե՞ս Սմոկտունովսկու հետ,— աչքով արեց Մարինան՝ քնքուշ մի էակ, դե էլ ինչպե՞ս մերժես:

— Իհարկե, կծանոթացնեմ, մի՛ կասկածիր:

Շարունակում եմ ճանապարհս: Հանդիպում եմ Գենային: Նրա աչքերից երևում է, թե ինչ է հարցնելու...

— Մի երեքանոց պարտք կտա՞ս:

— Կտամ,— հառաչում եմ ես և ձեռքս գրպանս տանում: Դե հիմա ո՞նց չտամ:

Բոլորը կարծում են, թե ես հարուստ եմ, բայց միայն արտաքուստ է դա թվում:

— Տեսել եմ քո վերջին դերը,— մի ոտքից մյուսին հենվելով՝ ասում է Գենան:

— Իմ կարծիքով, դա հաջողություն է:

Սրտագին հրաժեշտ եմ տալիս նրան և առաջ անցնում: Եվ ահա որտեղից որտեղ դեմս է ելնում Կատենկան: Ուզում էի ծլկել մի կողմի վրա, բայց չհասցրի: Տեսա, որ խեղճը գլխի ընկավ ու սաստիկ տխրեց:

— Արի՛ երեկոյան հանդիպենք,— կարեկցաբար ասում եմ նրան:

— Արի՛,— պայծառանում է Կատենկան և ավելի ջահելացած ու թեթևացած գնում է իր ճամփով:

Հենց այդ ժամանակ էլ հայտնվեց մռայլադեմ Մոսինը:

— Դու ինչո՞ւ էիր փչում, թե նկարահանվել եմ այն ֆիլմում,— դեռ հեռվից ձայն տվեց Մոսինը:

— Ես չեմ խաբել: Իսկապես նկարահանվել եմ:

— Դու այնտեղ ի՞նչ ես խաղացել, եթե գաղտնիք չէ,— չէր հանգստանում Մոսինը:

— Ես այնտեղ Վասիլի եմ խաղացել:

— Ախր այնտեղ ոչ մի Վասիլի չկա,— ճչաց Մոսինը:

— Լավ կլինի՝ մի քիչ հավաքեք Ձեզ,— կարգի հրավիրեցի նրան:— Ի՞նչ է, չե՞ք հիշում, կինոնկարի վերջում ցույց են տալիս իմ ծոծրակը:

— Դա քո ծոծրակը չէ,— ծաղրելով հռհռաց Մոսինը:

— Իմն է:

— Քոնը չէ:

— Ձեզ չի հաջողվի վարկաբեկել ինձ,— թախծագին ժպտացի ես:— Այդ ծոծրակն իր դերը վատ չի կատարել:

Ես նրան թողեցի գազանային վիշտն աչքերում...

Հեռացա՝ աջ ու ձախ ժպիտներ պարգևելով ու խոնարհ գլուխ տալով:

ԻՄ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ ՁՆԵՄԱՐԴՈՒ ՀԵՏ

Վլաստա Սմիժովա

Մի հանգստյան օր, երբ շրջում էի Հիմալայների շրջակայքում, սկսեցի մտածել բնության պահպանության մասին, հանկարծ հանդիպեցի տարօրինակ հետքերի: Նրանք նույն ձևն ունեին, որոնց ես հանդիպել էի ինչ֊որ ամսագրում: Այնտեղ ձնեմարդու մասին էր գրված: Ես չհասցրեցի նույնիսկ մտածել, որ հետքերը թարմ են, հանկարծ դիմացս կանգնեց մի անծանոթ մարդ: Համեմատելու հարկ չկար: Դիմացս ձնեմարդ էր կանգնած: Դա երևում էր թեկուզ այն բանից, որ նա ամբողջովին մերկ էր, եթե չհաշվենք թավ մազերը, իսկ ես չեմ կարող պատկերացնել իմ ծանոթներից գոնե մեկին, որը երբևէ մորեմերկ մեկնած լինի Հիմալայներ շրջելու:

Մենք երկուսով կանգնեցինք դեմ հանդիման: Իհարկե, դժվար էր նրան գեղեցիկ անվանել. խիտ մազերը դուրս էին թռել տարբեր ուղղություններով, ձեռքերը կախ էին ընկել մինչև ծնկները, կարճ և ծուռտիկ ոտքերը ամբողջովին ծածկված էին թավ մազերով: Մյուս կողմից տղան ուներ և դրական կողմեր՝ հասակը, մկանները: Այդպիսիները կնոջը կարող են գրավել ոչ միայն ձևականորեն:

Ես ջղաձիգ կանգնած էի ու հիշեցի, որ ինչ֊որ ժամանակ կարդացել եմ ձնեմարդու մասին: Որքան շատ էի նայում նրան, այնքան նա ինձ դուր էր գալիս: Արդեն այն, որ նա չէր խուսափում ինձնից, խոսում էր նրա դաստիարակության մասին: Այստեղ էլ ես մտածեցի, որ նա ո՛չ ծխում է, ո՛չ խմում: Այո՛... պատկերացրու, իսկական ամուսին է: Խիստ փառապանծ գայլ է...

Սա արդեն չի քրթմնջում, եթե մի քիչ ուշանա ճաշը, կամ գարեջուրը չափից ավելի թարմ լինի: Եվ, իհարկե, ամբողջ օրերով չի քննարկվի այն մասին, թե ինչու հարձակողական ֆուտբոլ չկա:

Եվ չի վազի բժշկի մոտ. տեսեք, թե ինչ առողջ, սև մարմին ունի: Կարելի է և չհամեմատել. նրա սննդի հարցը գերազանց կլինի: Դժվար է քեզ պատկերացնել ձնեմարդու դերում՝ որոշակի սննդակարգով:

Մյուս կողմից, նրան որակավորում չի լինի, և կվաստակի ոչ քիչ: Աշխատավարձն էլ ամբողջությամբ տուն կբերի, նրանում դեռ չի ծնվել գարեջուր խմելու անհագ ծարավ և չի թափառի Հիմալայների գարեջրի սրահներում: Իսկ մեր արձակուրդը կարող էինք միասին լեռներում անցկացնել. ապրելը քարանձավում ավելի հեշտ է, էժան, քան հյուրանոցային համարում:

Ես նայեցի իմ ձնեմարդուն և ժպտացի: Իհարկե, ժանիքները, որոնք դուրս էին ցցվել նրա բերանից, բավականաչափ կատաղած տեսք ունեին, բայց և մյուս կողմից՝ տղամարդկային էր, ու համաձայնվեք, դա դրական է՝ համեմատած մեր դարի իգականացված տղամարդկանց: Նա դեռ կանգնած էր՝ իմ համակրելին, և ես որոշեցի մի քիչ գեղեցիկ տեսք տալ նրան: Հանեցի պայուսակիցս դիմափոշի, ներկեր և սկսեցի շպարել: Միայն ֆիզիկականը ուզեցի կարգի բերել, իսկ փեսացուս մի վայրկյան էլ չդիմացավ, փախավ:

Վախեցավ երևի իմ կոսմետիկայից: Ցավալի է...

ԱՆՎԱՆԱԿԱՆ ԳԻՆ

Անատոլի Շավկուտու

Տարօրինակ դրության մեջ ընկավ նախագծային ինստիտուտի բաժնի պետ Լեոնիդ Վալենտինովիչ Պտիցինը: Տարօրինակ և անհասկանալի: Ինստիտուտում տնօրենի նոր տեղակալ էին նշանակել, որին ծայրամասային ինչ֊որ տեղից էին հրավիրել: Հնարավոր է՝ ունակ ինժեներ է: Վերջինս Պտիցինին շատ դուր եկավ, և նա այդպես էլ արտահայտվեց. «Ոչինչ, լավ է, նրա հետ կարելի է աշխատել»:

Եվ ահա տնօրենի նոր տեղակալը կանչում է Պտիցինին և խնդրում նրան կազմել աշխատանքային նոր ծրագիր՝ որակի բարձրացման, աշխատանքի բարելավման մասին: Պտիցինը սովոր էր դրան. ինդուստրիալիզացիա, մեքենայացում, մասնագիտացում, տիպականացում, կենտրոնացում... Գլխավորը՝ գեղեցիկ հնչի:

Իսկ տնօրենի նոր տեղակալը դժգոհ էր.

— Վերափոխե՛լ,— ասում է,— մտածե՛ք և վերափոխե՛ք:

Պտիցինն էլ մտածեց: Վերափոխեց, թղթերը նորից արտագրեց: Խոսքերի, բառերի, իհարկե, որոշ մասը փոխեց, մի բան էլ ավելացրեց: Նորից շատ գեղեցիկ ստացվեց՝ էլեկտրիֆիկացում, ինտեգրացում, դիֆերենցացում... Կարծես բանաստեղծություն լինի, ոչ թե պլան: Բեմից կարդալ կարելի է:

Իսկ տեղակալը նորից դժգոհ է:

— Կոնկրետ փաստեր են պետք,— ասում է,— կյանքին ավելի մոտիկ:

Իսկ հենց կյանքից խոսեց, դե, պարզ է... Դրանից էլ սկսեց: Հաջորդ օրը բերեց մի բրդյա վերնաշապիկ՝ արտասահմանյան:

— Ծանոթ մեկը խնդրեց հանձնել Ձեզ, իր չափերով չէր, իսկ ուրիշներին տալ այնքան էլ հարմար չէր:

Տնօրենի տեղակալը հաշվեց վերնաշապիկի գինը, վերցրեց, շնորհակալություն հայտնեց և հարցրեց.

— Իսկ պլանը ի՞նչ վիճակում է: Վերափոխեցի՞ք:

«Չհասկացավ,— մտածեց Պտիցինը,— չէ՞ որ ակնհայտ է, որ վերնաշապիկը նրան չի սազում: Մտավորական է: Նրան գրքեր են անհրաժեշտ, թատրոն...»:

Ցավեց, տխրեց Պտիցինը վերնաշապիկի համար, բայց ոչինչ անել այլևս հնարավոր չէր: Իսկ ապրել անհրաժեշտ է: Հաջորդ օրը բերեց թատրոնի տոմսեր: Հատուկ ծանոթների միջոցով էր վերցրել: Բերել էր պատահականորեն: Լավ ուրախացավ տնօրենի տեղակալը:

— Դուք իրո՞ք չէիք կարող գնալ թատրոն: Ձեր կինը հիվա՞նդ է: Այո՞, ի՞նչ ներկայացում է: Իհարկե, ինչպե՞ս չէի կռահում: Շատ շնորհակալ եմ...

— Ի՞նչ եք ասում... ոչ մի անգամ,— ամաչեց Պտիցկինը,— ես ի սրտե, հարգելով. «Փառք աստծո, համոզեցի, նուրբ լարերին կպա...»:

Տնօրենի տեղակալը դրամը տվեց, տոմսերը պահեց: Իրոք, ուրախ էր տոմսերի համար: Եվ պատկերացնո՞ւմ եք...

— Դե, իսկ ի՞նչ ընթացքում են,— հարցնում է,— Ձեր գործերը պլանի առթիվ: Առաջխաղացում կա՞:

Այդտեղ ծառս եղավ: Ի՞նչ է անհրաժեշտ: Դե, արդեն հայտնել էր, ասել էր՝ ինդուստրիալիզացիա, մեքենայացում...

— Չեղավ,— դժգոհեց փոխտնօրենը,— սա շաղակրատանք է:

Պտիցինը կորցրեց իրեն: Հուզվեց, գունատվեց, սատանան գիտե՝ ինչ են իրենից ուզում: Տասը տարի է, որ աշխատում է... Վերնաշապիկ բերեց, տոմսեր... .

Էլ ի՞նչ էր անհրաժեշտ տնօրենի տեղակալին:

ԻՐԱՐԱՆՑՈՒՄ

Լև Նովոժենով

Լսվեց հեռախոսիս ձայնը.

— Բարև՛ Ձեզ, կինոստուդիայի՞ց են...

— Հեռացրո՛ւ երեխաներին,— շշնջացի կնոջս,— ասում եմ՝ հեռացրո՛ւ երեխաներին:

— Ի՞նչ, ի՞նչ,— հարցրեցին լսափողից:

— Բարև՛ Ձեզ: Շատ հաճելի է:

Մտածում եմ. «Սա օրերից մի օր պիտի տեղի ունենար»:

— Բորիս Սերգեևիչն եմ,— շարունակում է,— պարզապես՝ Բորիս: Երիտասարդ ռեժիսոր եմ: Որպես դեբյուտ՝ ընտրել եմ Ձեր պատմվածքը...

— Թոֆի՛կ, թո՛ւ... Թոֆի՛կ, գնա՛ տեղդ: Սրիկա՛: Նա կխժռի վերնաշապիկս:

— Ներեցե՛ք, չհասկացա,— հուզված արտաբերեցին հեռախոսագծի մյուս կողմից:

— Ուշադիր լսում եմ, Բորի՛ս, այսինքն՝ Բորիս Սերգեևիչ,— բռնելով լսափողը երկու ձեռքով: Սիրտս հուզմունքից սկսեց ավելի արագ տրոփել:

— Կարծում եմ՝ շատ հետաքրքիր կստացվի,— ասաց լսափողը:

«Կգնեմ նոր կոստյում,— անցավ ուղեղովս:— Կնոջս համար ճտքակոշիկներ ավտրալիական, Թոֆիկին՝ վզկապ: Զոքանչիս... Լավ, նրան հետո»:

— Նայի՛ր, խփում է գլխին: Անմիջապես բաժանի՛ր երեխաներին:

— Միգուցե զանգահարեմ ավելի ուշ,— սիրալիր հաղորդեց լսափողը:

— Ո՛չ, ո՛չ: Մեզ մոտ միշտ այդպես է: Խոսքը, իմ կարծիքով, ինձ է վերաբերում:

— Ի՞նչ եք ասում: Գեղարվեստական ֆիլմ է լինելու...

Ոտքերս է՛լ ավելի թուլացան, նստեցի աթոռին. «Ավտոմոքենա, կնոջս՝ մուշտակե վերարկու, Թոֆիկին՝ դնչկալ, երեխաներին՝ հեծանիվներ, զոքանչիս...»:

— Հաջողության դեպքում կարող ենք և սերիալ նկարահանել,— հասավ իմ ականջին:

— Վերջապես անջատե՛ք փոշեկուլը:

— Սերիալը,— կրկնեց լսափողից:

«Թոֆիկի համար կվարձեմ վարժեցնող: Երեխաներին՝ ֆրանսերեն դասեր: Կնոջս՝ առողջարան: Զոքանչիս...»:

— Աննա՛ Սեմյոնովնա, Դուք ի՞նչ է, չե՞ք տեսնում, որ խոսում եմ հեռախոսով: Ուրիշ ժամանակ չգտա՞ր:

«Անգամ մի փոքր նվեր էլ ինձանից չի ստանա»,— մտածեցի ես:

— Ի՞նչ ասացիք,— զարմացան լսափողից:

— Ոչինչ, շատ հետաքրքիր առաջարկ է:

— Իհարկե, կարիք կա որոշ փոփոխությունների: Ուղղությունը պետք է փոխել, մի քանի հերոսներ ավելացնել, վերջնամասը... Եթե Դուք համաձայն եք...

— Լիովին համաձայն եմ:

Լսափողում քրքիջ լսվեց: Ընկերոջս ձայնը սթափեցրեց ինձ:

— Դե ինչ, քեզ լավ խաբեցի...

— Հիմա՛ր ես, Պետյա՛, էլ չես բուժվի:

— Իսկ դու հավատացիր: Խոստովանի՛ր, հավատացի՞ր, չէ՞:

— Ոչ մի վայրկյան:

— Հավատացի՛ր, հավատացի՛ր:

— Մյուս անգամ չփորձես ինձ զանգահարել,— անցա գոռալու:

— Սա տուն չէ, այլ գժանոց,— կախեցի լսափողը:

— Ո՞վ էր զանգահարողը,— հետաքրքրվեց կինս:

— Կինոստուդիայից: Ցանկանում են ֆիլմ նկարահանել պատմվածքիս հիման վրա:

— Իսկ դո՞ւ...

— Հրաժարվեցի: Գիտեմ այդ էկրանացումը, կվերցնեն և ամեն ինչ կփչացնեն:

— Թոֆի՛կ, գնանք պտտվենք...

ԱՆԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ ՏՈՂԵՐ

Լև Նովոժենով

* * *

Ես ուզում եմ տասնվեց տարեկան չլինել, որպեսզի ինձ թույլատրեն դիտելու այդ ֆիլմը:

* * *

Այգի՝ ծառեր վանդակի մեջ:

* * *

Գրություն ամենօրյա գրքում. «Մի՛ մոռացիր գնել ավտոմեքենա»:

* * *

— Ո՞րն է կյանքի իմաստը:

— Սպասե՛ք պատասխանի, սպասե՛ք պատասխանի, սպասե՛ք պատասխանի...

* * *

Իսկական շաբաթը ուրբաթն է:

* * *

Անձրևը անհամարձակ թակում է պատուհանը, ինչպես մարդն է չիմանալով մեկ մատով թխկթխկացնում գրամեքենայի վրա:

* * *

Մարդու ճակատագիրը միշտ գետի մյուս կողմում է:

Նա բղավում է, թափահարում ձեռքը, ինչ֊որ նշաններ անում, բայց ինչ է գոռում գետի մյուս կողմից, չես կռահում:

* * *

— Դե ինչ, Ժվանեցկի՛, Ժվանեցկի՛, կյանք կա՞ նաև մյուս մոլորակներում...

* * *

Համենայնդեպս, գազանանոցում ամենահետաքրքիրը մարդիկ են:

* * *

Երազ՝ երկրորդ կատեգորիայի:

* * *

Ծառայությունը՝ կենցաղային:

* * *

Պատվո տախտակ՝ «Լավագույն մարդիկ մեր բնակարանի»:

* * *

Աշխարհում փոքրիկ ուրախությունները, փոքր անհաջողությունները թվում են հզոր:

ՄՐՑԱՆԱԿԱԲԱՇԽՈՒԹՅՈՒՆ

Ալեքսանդր Խավիչին

— Եվ այսպես, ընկերնե՛ր, մենք պետք է ամփոփենք պետական գործակալների մրցանակաբաշխության արդյունքները: Ցավոք, ստեղծագործություններն ստացվել են մի քանի անգամ շատ, այդքան մրցանակներ չեն շնորհվել: Եվ, բացի դա, բոլորն էլ նշանաբան ունեն: Ճիշտն ասած, այս ամենը դժվարացնում է մեր աշխատանքը:

Ինձ պատահաբար հայտնի դարձավ, որ մրցանակաբաշխությունում է Մատիսլավչենկոն: Շատ տարօրինակ կլինի, եթե առաջին տեղը բաժին չհասնի իրեն, մեզ չեն հասկանա: Իհարկե, պետք է գուշակել, թե ո՞ր օրատորիան է պատկանում նրա գրչին:

Առյուծին ճիրաններով են ճանաչում, ասում էին հնում: Ինձ տարօրինակ չի թվում, որ միայն Մատիսլավչենկոն կարող է ստեղծել «Երկրորդ երիտասարդություն» նշանաբանով գործը: Ինձ, չգիտես ինչու, այդպես է թվում: Դեռ ավելին, ես դրանում համոզված եմ: Նա ինձ այդ մասին հուշեց: Երկրորդ տեղը, իմ կարծիքով, պետք է տալ այն հեղինակին, որի նշանաբանն է «Գարուն»:

Մենք բոլորս լավ ենք հասկանում, որ այդ նշանաբանն է ընտրում մեր հարգարժան Սերգեյ Սարկիսովիչը:

Հիմա ամենապատասխանատու պահն է: Մեզ մոտ մնացել է դեռ երկու օրատորիա և միայն մեկ մրցանակ: Իսկ ո՞ւմ տանք: Ալբատրավը առաջարկեց ուշադրություն դարձնել «Լինդ» նշանաբանի վրա, իսկ Ալեբաստրավը՝ «Փայլախայծ» նշանաբանի: Հանձնաժողովի անդամները չէին ուզում նեղացնել ո'չ մեկին և ո'չ մյուսին: Իսկ տեղը, կրկնում եմ, մեկն էր: Եկեք համեմատենք գեղարվեստական արժեքները, վիճաբանենք, կարծիքներ հայտնենք, սատանան տանի: Համարձա՛կ, համարձա՛կ արտահայտվեք:

— Ո՞վ է ընդհանրապես ծանոթ այդ օրատորիային: Թեկուզ մեկ աչքով տեսե՞լ եք...

— Չի կարելի այդպես, հարգելի՛ ընկերներ, լավ չի ստացվում: Մենք ստիպված ենք նորից վիճակ գցել...

Եվ այսպես, «Լինդ»... և «Փայլախայծ»...

ԱՆՁՆԱԿԱՆ ՀԱՐՑ

Վիկտոր Դալյոկի

Տնօրենի առանձնասենյակի դուռը թակեցին:

— Այո՛, այո՛, համեցե՛ք,— ասաց տնօրենը:

Ամոթխածորեն ժպտալով՝ առանձնասենյակ մտավ մի պայծառ երիտասարդ՝ համեստ հագուկապով:

— Բարև՛ Ձեզ,— ասաց նա,— ուզում էի խոսել Ձեզ հետ... անձնական հարցով:

— Լսում եմ,— ասաց տնօրենը՝ աչքի տակով անցկացնելով հերթական փաստաթղթերը:

— Իմ հարցը խիստ անձնական է,— կակազելով սկսեց երիտասարդը:— Ես միայն Ձեզ մոտ...

— Իմ տեղակալի մոտ ծառայողական հարցով եղե՞լ եք,— խոսքը կտրեց տնօրենը:

— Ո՛չ, Պավե՛լ Վասիլևիչ, չեմ եղել,— վախվխելով պատասխանեց երիտասարդը: Ես միայն Ձեզ մոտ...

— Երկրորդ դուռը՝ ձախից,— չսպասելով պատասխանի՝ կարճ կապեց տնօրենը և նայեց ժամացույցին, հասկացնելով, որ զրույցի ժամանակը սպառվել է:

— Այո՛, բայց... այսինքն, ես ուզում եմ...

— Երկրորդ դուռը՝ ձախից,— անհամբեր կրկնեց տնօրենը,— այնտեղ կպարզեն՝ ով ի՞նչ է ուզում:

Մի քանի վայրկյան հետո ծառայողական գծով տեղակալի առանձնասենյակում էր:

— Լսում եմ,— ասաց տեղակալը:

— Ես, ըստ էության, Ձեզ մոտ չեմ եկել,— շփոթված տարածեց ձեռքերը,— ես Պավել Վասիլևիչի մոտ անձնական հարցով էի, իսկ նա Ձեզ մոտ ուղարկեց...

— Հասկանալի է,— ասաց տեղակալը,— աջից՝ երրորդ դուռը:

— Այո՛, բայց...

— Ես Ձեզ ասացի,— հանգիստ ծիծաղեց տեղակալը,— աջից՝ երրորդ դուռը,— իմ օգնականը ամեն մի հարցում շուտ է կողմնորոշվում:

Վայրկյաններ անց ամոթխած երիտասարդը կանգնած էր օգնականի սեղանի մոտ:

— Լսում եմ Ձեզ,— ասաց օգնականը:

— Ես, ըստ էության, Ձեզ մոտ չեմ եկել,— ծանր հոգոց հանեց երիտասարդը,— ես Պավել Վասիլևիչի մոտ՝ անձնական հարցով...

— Հասկանալի է,— տեղից բարձրացավ տեղակալը,— առաջին դուռը՝ ձախից: Պավել Վասիլևիչը առանձնասենյակում է:

Նորից երևալով տնօրենի առանձնասենյակում՝ երիտասարդը, չհամարձակվելով հազալ, համարձակորեն նայեց տնօրենին՝ փորձելով կռահել նրա մտքերը:

— Ի՞նչ կա,— հարցրեց տնօրենը՝ մտածելով ինչ֊որ բանի մասին:

— Ես... Ես այստեղ արդեն եղել եմ,— դժվարությամբ արտաբերեց երիտասարդը:

— Ե՞րբ,— հետաքրքրվեց տնօրենը՝ չբարձրացնելով աչքերը:

— Ինչպե՞ս թե երբ,— զարմացավ երիտասարդը,— մոտ տասը րոպե առաջ: Դուք ինձ անձամբ Ձեր տեղակալի մոտ ուղարկեցիք:

— Ինչպե՞ս, այդ Դո՞ւք եք նորից,— չբավարարվելով, ասաց տնօրենը,— ես, կարծում եմ, հասկանալի լեզվով ասացի՝ անձնական հարցով զբաղվում է իմ տեղակալը: Անցե՛ք նրա մոտ:

— Այո՛, բայց այստեղ ի՞նչ գործ ունի Ձեր տեղակալը,— գոռաց երիտասարդը: Գործը միայն մեր երկուսին է վերաբերում՝ Ձեզ և ինձ:

— Ախ, ահա՛ թե ինչ,— հաշտվելով ասաց տնօրենը:— Դա արդեն ուրիշ բան: Ես այցելուներին անձնական հարցերով ընդունում եմ երկուշաբթի՝ ժամը 16֊18֊ը: Կներեք, բայց այսօր երեքշաբթի է...

— Վերջացրե՛ք ծաղրել: Ձեզ մոտ բարի գործերով եմ եկել: Ուզեցի միանգամից, ինչպես տղամարդը տղամարդու հետ, ասել, որ ես և Ձեր աղջիկը սիրում ենք միմյանց և ուզում ենք ամուսնանալ, իսկ Դուք...— փրփրած, խռպոտ ձայնով ասաց երիտասարդը և շեշտակի թեքվելով՝ գնաց դեպի դուռը:

— Ի՞նչ, ի՞նչ ասացիք,— բաց բերանով փախցնելով օդը՝ հեռացողի հետևից վազեց տնօրենը:

Բայց երիտասարդը, բացելով առանձնասենյակի դուռը, շատ սառը նետեց.

— Մնում է Ձեզ համբերել մինչև երկուշաբթի, հարգելի՛ տնօրեն, իսկ հիմա անցե՛ք, խնդրեմ, Ձեր տեղակալի մոտ՝ ծառայողական հարցով: Անձնական հարցերը նրա տարերքն են:

ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ ՀԱՐԵՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Օլեգ Պոդուշկո

Այսօր Անդրեյ Պետրովիչի համար ծանր օր էր: Գալով տուն՝ ընթրեց և անմիջապես պառկեց քնելու: Ժամը տասն էր: Անդրեյ Պետրովիչը ապրում էր մի հին տան առաջին հարկում: Հարևաններիս վկայությամբ՝ հենց նկուղում բացվելու էր ուսանողական թատրոն: Անդրեյ Պետրովիչը ստուգեց զարթուցիչը, ուղղեց այն, որպեսզի առավոտյան հեշտ արթնանա, հանգցրեց լույսը և փակեց աչքերը: Ինչ֊որ մեկը նկուղում սկսեց սուլել, և մոտավորապես երեսուն երիտասարդներ սկսեցին հուշիկ երգել «Խոտի վրա նստած էր մորեխիկը» երգը: Անդրեյ Պետրովիչը շարժվեց տեղում, բայց աչքերը չփորձեց բացել: «Երևում է ուսանողներից մեկի ծննդյան օրն է,— մտածեց նա,— կամ թատրոնի հանդիսության սկիզբը»: «Մորեխիկը» ուսանողները կատարեցին ութ անգամ, այնուհետև նրանք երգեցին մի երգ, որի մեջ կային բառեր՝ «Աստված նրանց հետ և մեր դեկան»: Հարևան բնակարանում լալիս էր երեխան, և հազիվ լսելի կանացի մի ձայն ասաց. «Ինչ֊որ չեմ հասկանում, դու ի՞նչ տղամարդ ես որ»:

— Ես հոգնել եմ աշխատանքից, ես պետք է հանգստանամ,— սթափորեն դատեց Պետյան,— ինչո՞ւ պետք է տուժեմ ձայնից:

Հարևանների կռիվը աստիճանաբար ավելի թեժացավ:

— Անհրաժեշտ է քնել,— որոշեց Անդրեյ Պետրովիչը:

— «Կգա գիշերը, գայլը կփախցնի գինու կարասը»,— շարունակում էին ուսանողները:

Անդրեյ Պետրովիչը այլևս չդիմացավ, հագնվեց ու գնաց ուղիղ թատրոն: Միջանցքում ոչ ոք չկար: Բուֆետում երկար սեղան էին դրել՝ լի գարեջրի տեսականիով:

Անդրեյ Պետրովիչը հենց երևաց, բոլորը միանգամից լռեցին:

— Ես մինչև խորքից...— սկսեց Անդրեյ Պետրովիչը:

— Շնորհավորե՛ք մեզ թատրոնի բացման առթիվ,— մոտեցավ հյուրին չաղլիկ ուսանողը,— ճշմարիտ է, փոքր նկուղ է, բայց...

— Շնորհավորում եմ, գուցե...

Անդրեյ Պետրովիչը ուզեց շարունակել իր միտքը, բայց նրան շրջապատեցին հռհռացող ուսանողները. «Խմի՛ր մինչև լույս, խմի՛ր մինչև լույս»: Նրան ստիպում էին խմել գինին: «Եկել է Անդրեյ Պետրովիչը՝ սիրելի...»: Այնուհետև ուսանողուհիներից մեկը Անդրեյ Պետրովիչին հրավիրեց պարելու հին ու մոռացված մի վալս: Վալսից հետո Անդրեյ Պետրովիչը վեր կացավ, փորձեց հիշել, թե ինչու է այստեղ եկել:

Ուրախությունը շարունակվում էր: Հյուրին արդեն կոչում էին Անդրեյ հայրիկ:

Երբ նորաթուխ հայրիկը վեր կացավ, որպեսզի բաժակաճառով արտահայտվի, դառը ու տանջված հայացքով ներս մտավ Պետյան՝ այն մեկը, որը աշխատանքից հոգնած էր վերադարձել և ուզում էր հանգստանալ: Կնոջ հետ, այն կնոջ, որը նրանից պահանջում էր տղամարդկային գործողություններ:

— Մենք կողակցիս հետ կտրականապես դեմ ենք...— սկսեց Պետյան:

— Դուք երևի հոգնել եք Ձեր աշխատավայրում,— հարգալից հրավիրեց Անդրեյ Պետրովիչը:

— Դուք կռահեցիք,— ասաց Պետյան:

— Իսկ դրա համար էլ այստեղ եք, որ հանգստանաք,— եզրակացրեց Անդրեյ հայրիկը: Մեկ— երկու րոպեից Պետյան տանգո էր պարում ուսանողուհու հետ, իսկ նրա կինը աղցան էր վայելում մի ուսանողի հետ և պատմում, թե ինչպես իրենց սատիրայի թատրոնի կոլեկտիվը մեկնեց սիբիրյան տայգաներ:

Դռները նորից բացվեցին, և երևացին մի ամբողջ խումբ տղամարդիկ և կանայք՝ գիշերային հագուստներով:

Տղամարդը վեր կացավ, նայեց ուսանողին և մի հայացքով սաստեց նրան, ով հիմա գինին էր բացում, անսպասելի հարձակվեց ուսանողի վրա, թափ տվեց հողաթափերը և նստելով ուսանողուհիներից մեկի կողքին՝ հյուրասիրեց գինի, կոկորդը ողողեց արնագույն հեղուկով:

— Ա՜յ քեզ տեխնիկա,— զարմացան հավաքվածները:

Ավելացավ սեղանի խորտիկների տեսականին, նորերը միացան նրանց, իսկ բուֆետում այնպես էին սուլում, ասես փողոցում լինեին:

— Իսկ աղցանը, ինձ թվում է, այնքան էլ վատը չէ...

— Ուսանողներն էլ ինչ֊որ բան կարող են սովորել,— ու ձգվեց երկար ու բարակ մի խոսակցություն:

— Խնձորները պետք է մանր֊մանր կտրատել...

Հոգնած ուսանողները նորից ձայնապնակները գտան ու շարունակեցին պարել: Եվ միայն ժամը չորսի մոտերքը ուսանողներից մորուքավորը բարձրացավ աթոռի վրա և փորձեց ինչ֊որ բան ասել, խնդրեց լռեն...

— Հարգելի՛ ընկերներ, հարևաննե՛ր, մենք վաղը ստուգարք ենք հանձնելու: Շատ ենք խնդրում ցրվել:

Բայց նրան ոչ մեկը չէր ուզում լսել:

Նկուղում անընդհատ նորանոր մարդիկ էին հայտնվում:

Միայն վաղ առավոտյան աղմուկով բաժանվեցին իրենց հարկերը: Սակայն չմոռացան պայմանավորվել հանդիպելու հարմարավետ նկուղում երկու օր հետո էլ:

— Ա՜յ թե տուն է մեզ բաժին ընկել...— խնդմնդացին ուսանողները,— շատ բարեկամասեր հարևաններ են մեզ բաժին ընկել, անհրաժեշտ է անպայման նոր նկուղ գտնել...

Ո՞Վ Է ՍՊԱՆԵԼ ՀԱՇՎԱՊԱՀԻՆ

Պավել Բելյավսկի

Դպրոցում սկսվեց մանկխորհուրդը: Քննարկվում էին առաջին կիսամյակի արդյունքները: Ֆիզիկայի ուսուցիչը հանեց տետրերի կապոցը, սկսեց փնտրել և միջից քաշեց մեկը:

— Ահա յոթերորդ դասարանի Պյոտր Սեդովի տետրը: Դուք միայն տեսեք, թե ինչ է հանձնել նա ինձ ստուգողական աշխատանքի փոխարեն,— ասաց նա,— դա, սատանան գիտե, թե ինչ է:

— Մի՛ րոպե, թույլ տվեք տեսնել,— լսվեց պատմության ուսուցչի խրոխտ ձայնը,— այսպե՜ս, այսպե՜ս...

Պատմության ուսուցիչը սկսեց թերթել տետրը:

— Շատ հետաքրքիր է, հետաքրքիր, է՜յ, դու, ի՞նչ պատահեց...

— Ի՞նչ պատահեց,— զարմացավ տնօրենը:

— Ես կարծես թե կռահում եմ, թե ինչ է պատահել,— ասաց քիմիայի ուսուցիչը և մոտեցավ պատմության ուսուցչին:

— Ես առաջարկ ունեմ:

Ուսուցիչները լռեցին, լսվեցին տարաձայնություններ:

— Ինձ մոտ չորրորդ գլուխն է:

— Իսկ ինձ մոտ՝ հինգերորդը:

— Իսկ ինձ մոտ՝ նախավերջինը:

— Իսկ որտե՞ղ է վերջինը,— միաժամանակ գոռացին մի քանիսը:

Բանը նրանում է, որ տեղի է ունեցել անխուսափելին: Պետյա Սեդովը «Գել» վերնագրով ստուգողականի փոխարեն հանձնել էր «Հաշվապահ Տրուֆյակիձեի մահը» դետեկտիվի առանձին մասերը, որը նա գրել էր մի ամբողջ քառորդի ընթացքում: Եվ ահա մանկխորհրդի անդամները կարդում էին մաս առ մաս: Բայց երբ ուսուցիչները հավաքեցին բոլոր տետրերը, պարզվեց, որ վերջին մասը չկա: Այն ընդհատվում էր ամենահետաքրքիր տեղում: Դա էր պատճառը, որ մանկխորհուրդ էին հրավիրել նաև Պյոտր Սեդովին:

— Դու ինչպե՞ս ես քեզ դրսևորում,— նրա ուշադրությունը հրավիրեց տնօրենը,— դա ի՞նչ է, որ ստուգողականի փոխարեն հանձնել ես ուսուցիչներին: Սա չէ՞ որ անմտություն է: Անգամ հայտնի չէ, թե ով է սպանել հաշվապահին:

Պետյան ծիծաղեց: Նա ամեն ինչ ճշտորեն հաշվարկել էր և շատ հանգիստ պատասխանեց:

— Ներեցե՛ք, որ ես գրել եմ ոչ սովորական գեղարվեստական ձևով: Բայց ես խնդրում եմ ուշադրություն դարձրեք մի հանգամանքի վրա, որ քիմիայի տետրում գրել եմ թույների բանաձևերը, որը հակառակորդները պատրաստել էին Տրուֆյակիձեի համար, իսկ ֆիզիկայի տետրում ես տալիս եմ դրամարկղի էլեկտրասիգնալիզացիայի սխեման, պատմության տետրում ես գրել եմ նշանավոր մարդկանց, գործիչների ծննդյան և մահվան օրերը, որոնք...

— Մենք գնահատել ենք քո գիտելիքները,— ասաց տնօրենը,— իսկ հիմա, Պետյա՛, ո՞վ վերջապես սպանեց հաշվապահին:

Ուսուցիչները ուշադրությամբ նայեցին իրենց աշակերտին:

— Ծրագրավորող Տումբոչկինը,— հպարտորեն ասաց Պետյան:

— Այո՛,— վերջապես ասաց ֆիզիկոսը,— թույլ է, էլեկտրասխեմայում խառնված են անոդների և կատոդների տեղերը:

— Ի միջի այլոց, Նապոլեոնը ծնվել է ոչ թե 1776 թվականին, այլև 1789 թվականին, ինչպես պնդում է Տրուֆյակիձեն: Հաշվապահի ազգանունն էլ իմ դուրը չի գալիս,— ասաց պատմության ուսուցիչը:

— Իսկ Տուբոչկինի ի՞նչն է լավ,— ասաց քիմիկոսը,— թույների բանաձևերը նույնիսկ չի գրել:

Մանկխորհրդից հետո Պետյան հուզված վազեց տուն: Շպրտեց ուսուցիչների վերադարձրած տետրերը, հանեց մաքուր թղթերի կույտը և սկսեց նոր դետեկտիվի պլան կազմել՝ «Ադամանդները փայլում են ոչ այնպես»: Նա գրեց վերնագիրը՝ կուլ տալով արցունքները, համոզելով իրեն:

— Անիծվեմ ես, եթե այս անգամ հայտնեմ, թե ով է գողացել ադամանդը, մինչև հաջորդ քառորդին լավ գնահատականներ չնշանակեն:

ՄՈԼԱԳԱՐԸ

Եվգենի Տիկունով

Կլավան դեռ հետաքրքիր կին էր: Չէր էլ հասցրել հոգնած մտնել բնակարան, նրա վրա հարձակվեց բարկացած ամուսինը.

— Քեզ ծեծել չեմ պատրաստվում, բայց... այս ամենը ինչպե՞ս հասկանալ:

— Դու սկզբից փորձիր բացատրել՝ ինչի՞ համար:

— Նա դեռ հարցնում է: Ի՞նչ տղամարդ քեզ ուղեկցեց մինչև դռան մոտ, հրաժեշտի համբու՞յր, և... դեռ պարզ էլ չէ՝ ինչո՞վ էիք զբաղված շքամուտքում: Ու այդ ամենը օրինական ամուսնու աչքի առաջ,— բարկացավ Ստյոպան:

Կլավան մի պահ հեռացավ նրանից, թարթեց աչքերը, ապա լրջորեն վերագտավ իրեն:

— Ես միայն...— պատասխանեց,— պայուսակով մազերս էի կարգավորում:

— Բայց չէ՞ որ ամեն ինչ տեսել եմ,— շարունակեց ատամները կրճտացնել Ստյոպան:

— Ես մեղավոր չեմ: Այդ ամենը այդ մոլագարի պատճառով: Դու ի՞նչ է, թերթեր չե՞ս կարդում:

— Ի՞նչ մոլագար, չէ՞ որ նրան ժպտում էիր:

— Նա ստիպեց:

— Եվ գրկախառնվե՞ց...

— Պահանջեց:

— Իսկ համբուրե՞լը...

— Դանակը կոկորդիս մոտեցրեց:

— Իսկ ինչո՞ւ օգնություն չկանչեցիր:

— Համբուրեցի:

— Չապտակեցի՞ր:

— Գրկախառնվել եմ: Չեմ կծել:

— Ժպտացի՞ր:

— Հասկանալի է,— շրջվեց անհանգիստ ամուսինը՝ բաց թողնելով կնոջը: Որքան էլ ամեն ինչ նորմալ է, այնուամենայնիվ, շոյանքի արժանի չես, գնամ կացնի հետևից...

ԽՈՐՔՈՒՄ

Ալեքսան Մեշկով

Մայրաքաղաքից մեր գյուղ հանկարծ լրագրողներ եկան: Երեքն էին: Լուսանկարչական ապարատով, տեսախցիկով:

— Դե, ինչպե՞ս են ձեր գործերը,— հարցնում են: Տեսախցիկը միացված է, պտտվում է:

— Ամեն ինչ լավ է,— պատասխանում ենք լիահույս:

— Իսկ բե՞րքը:

— Երկու հարյուր տոկոս:

— Իսկ աշնանացա՞նը:

Պատասխանում ենք՝ չթարթելով աչքերը:

— Գարնանացա՞նը:

— Միշտ:

— Ցրտադիմացկո՞ւն է:

— Շատ:

— Տեխնիկա՞ն:

— Վերազինում ենք:

— Լա՜վ,— ասում են լրագրողները,— ինչպե՞ս է կովերի կիթը:

— Օ՜, օ՜,— ասում ենք,— կթելը պարզապես հրաշք է: Երկու հարյուր լիտր՝ կովից:

— Տարեկա՞ն,— հարցնում եմ:

— Ժամը,— պատասխանում ենք:

— Արևածաղի՞կ:

— Չրթում ենք:

— Ժողովո՞ւրդը:

— Անխոս է,— խոստովանում ենք ազնվորեն:

— Խմո՞ւմ է:

— Հիմնականում՝ լցնում:

— Կա՞:

— Եթե գտնում է:

— Իսկ եթե մե՞զ համար...

Նրանց համար ճաշկերույթի սեղան բացեցինք մեր գյուղական խաղատանը՝ հարուստ ճաշացանկով, տարբեր ուտեստներով, բազուկից ինքնաթոր օղի:

— Իսկ աղջիկնե՞ր,— հարցնում են լրագրողները՝ շոշափելով կուշտ որովայնը: Աչքերը շլացուցիչ փայլում էին:

— Մեր աղջիկները շատ լավն են: Առանց աղջիկների դժվար է,— պատասխանում ենք:

— Իսկ մե՞զ համար:

— Միայն նոր ուսուցչուհին,— մտածկոտ ծոծրակը սկսեց քորել նախագահ Միխեյիչը:

— Բայց նա անծանոթների հետ չի պառկել:

— Ո՛չ, չի՛ պառկի,— հաստատեցինք մենք,— նա նույնիսկ ծանոթների հետ է ոչ միշտ պառկում:

— Զուսպ է,— ասացին լրագրողները,— զուսպ լինելը ոչ միշտ է զարդարում կնոջը: Դե լավ: Այդ դեպքում ո՞վ կպառկի մեզ հետ:

Միխեյիչը մեզ է նայում, մենք՝ Միխեյիչին: Ոչ մեկը չի ցանկանում զոհել իրեն հանուն փառքի:

— Այո՛, ոչ ոք,— պատասխանում ենք՝ փորձելով խուսափել վեճից,— երիտասարդ աղջիկները քաղաքում են՝ Տվերում: Այստեղ միայն ծեր կանայք են մնացել: Նրանք էլ ուրախ կլինեն պառկել, բոլորը չէ, որ բերքահավաքի են մասնակցում:

— Զու՜սպ...— քրթմնջացին լրագրողները:

— Անմարդկային է ստացվում: Ամեն ինչ զուսպ, արտերկրի պես: Ընդհանուր առմամբ, վատ է կյանքը գյուղում,— որոշեցին նրանք:

Եվ գնացին: Հետո հեռուստացույցով մեզ ցույց տվեցին: Վատ արտահայտվեցին մեր գյուղի մասին: Մեզ ծերունի Իվան Մոչենկինը պատմեց: Նա է գյուղի միակ գրագետը: Նա է ամեն մի հաղորդում դիտում: Հիմա ողջ երկրի տարածքում բոլորն էլ գիտեն, որ մեր գյուղում կյանքը շատ վատ է...

ՇՐՋԻԿ ԿԱՏԱԿՆԵՐ

Եվգենի Պետրոսյան

* * *

Դեռ հանրությանը քիչ ծանոթ Արկադի Ռայկինին հրավիրում են մասնակցելու տոնական համերգի: Նրա ելույթը որոշում են ցուցադրել շատ հիմար զեկուցողից առաջ: Ռայկինը բեմ է դուրս գալիս և սկսում պատկերել զեկուցողին: Հանդիսատեսը չի ծիծաղում: Նա որքան էլ փորձում է, չարչարվում, դահլիճը է՛լ ավելի է լրջանում: Հանդիսատեսը մտածում է, որ նա կուսշրջկոմի ներկայացուցիչ է:

* * *

Պիկասոն պատվիրում է կարմիր ծառի տախտակներ իր առանձնատան համար: Տեսանելիության համար արագորեն մի քանի էսքիզներ է անում նրանց վրա:

— Այս ամենը ի՞նչ արժե:

— Ոչինչ, միայն ներքևում ստորագրե՛ք:

* * *

Եվգենի Եվտուշենկոն երիտասարդ բանաստեղծի ստեղծագործությունների մասին. «Ո՛չ, ես ընդունում եմ, որ բանաստեղծությունը կարող է լինել առանց ռիթմի, ընդունում եմ, որ կարող է և իմաստ չունենալ: Բայց չեմ կարող ընդունել, երբ այդ բոլորը մի ստեղծագործության մեջ են լինում»:

* * *

Վ. Դրուժբինսկու հիշողություններից

Օդեսա: Բանաստեղծ Վ. Ռադչենկոյի բնակարան: Աննա Ախմատովան թեյի սեղանի շուրջ անեկդոտ է պատմում. «Մի մեծ դահլիճում տեղի է ունենում հանդիսավոր ժողով. «Կեցցե Ստալինը», «Ողջույն մեծն առաջնորդ Ստալինին»: Ինչ֊որ մեկը հարցնում է. «Ի՞նչ է այստեղ կատարվում»: Նրան պատասխանում են. «Չայկովսկու հոբելյանն է»:

* * *

Սերգեյ Միխալկովը իր երիտասարդ կնոջ հետ գալիս է թատրոն և, ինչպես միշտ, վերարկուները թողնում են ադմինիստրատորի մոտ: «Համլետ» ներկայացումից հետո մտնում են ադմինիստրատորի մոտ: Վերջինս սարսափահար պատմում է, որ կատարվել է անսպասելին: Երիտասարդ օրիորդի մորթե վերարկուն անհետացել է: Կինը սկսում է լաց լինել: Այդժամ Սերգեյ Միխալկովը հարցնում է նրան. «Դե ի՞նչ, հիմարի՛կ, նո՞ր հասկացար, որ «Համլետը» ողբերգություն է»:

* * *

Այն հարցին՝ «Դուք ի՞նչ եք ավելի շատ սիրում գրել», գրող Յուրի Օլեշան կատակեց. «Ստացված գումարը՝ թվերով»:

* * *

Դերասան Բորիս Սիչկինը շատ կատակասեր էր: Նստած է լինում վագոն— ռեստորանում և սպասում է՝բերեն իր պատվիրած կոնյակը: Մի կում փորձելուց հետո զգում է, որ ինչ֊որ բան այն չէ, ինչ֊որ խառնուրդ ունի իր մեջ: Կանչում է մատուցողուհուն և հարցնում.

— Սիրելի՛ս, բանը նրանում է, որ ստամոքսի խոց ունեմ, տասներկումատնյա աղիս բորբոքված է: Դրա համար շատ կուզենայի իմանալ՝ այդ կոնյակը աղբյուրի՞, թե՞ եռացրած ջրով եք բացել:

— Իհարկե եռացրած:

— Հիմա հանգիստ եմ:

* * *

Դոնեցկի թատրոնում բեմադրում էին Մեյտուսի «Երիտասարդ գվարդիա» օպերան: Օլեգի մոր դերը կատարում էր թատրոնի դիրիժորի կինը: Նվագախմբի երաժիշտներից մեկը վեճի է բռնվում դիրիժորի հետ և ասում. «Ոչի՜նչ, դու դեռ կհիշես»: Եվ որոշում է դիրիժորին պատժել: Երբ ներկայացման ժամանակ Օլեգի մայրը երգում է «Որտե՞ղ է իմ որդին...», բեմ է դուրս գալիս երաժիշտը և հրեայի առոգանությամբ ասում. «Ասացե՛ք, սիրելի՛ս, Օլեգը տանն է...»:

* * *

Մոսկովյան պետէստրադայի կոլեկտիվի անդամների աշխատավարձը մշտապես ուշացնում էին: Միջանցքներում դերասանները ստիպված էին օրերով հերթ կանգնել: Մենք մի սևամորթ դերասան ունեինք՝ Վեյլանդ Ռոդ: Շատ ուղղամիտ էր, անհամբեր: Իսկ հերթ կանգնել երբեք չէր ցանկանում: Մոտենում է գլխավոր գանձապահ Ալեքսեյ Ալեքսեյիչին և հայտնում.

— Դուք շահագործում եք նեգրերին: Մեկ շաբաթից ավելի է, ինչ աշխատավարձս չեմ կարողանում ստանալ: Եթե նեգր եմ, ուրեմն պետք է ծիծաղե՞ք ինձ վրա:

Գանձապահը՝ նրան.

— Ընկեր Ռոդ, երբ նայում եմ ռոճկացուցակին, Ձեր անվան դիմաց գրված է 2000 ռուբլի, իսկ իմ անվան դիմաց՝ 200, հիմա ո՞վ է մեզանից նեգրը:

* * *

Մարզադաշտում 70֊ական թվականներին համերգ էր ընթանում: Հաղորդավարը բարձր ձայնով հաղորդում է. «Խորհրդային Միության ժողովրդական արտիստ Կլավդիա Իվանովնա Շուլժենկո»: Եվ նույն պահին ստադիոնի մյուս բարձրախոսով լսվեց մեկ ուրիշ հայտարարություն. «Հարգելի՛ հանդիսատեսներ, եթե ձեր մեջ կա բժիշկ, ապա անմիջապես խնդրում ենք բարձրանալ դերասանական բաժին»:

* * *

Ճանաչված Էմիլ Ռադովը մի անգամ մտնում է մոսկովյան համերգի կենտրոն և դիմում ընկերներին իր խնդրի մասին.

— Պատկերացնո՞ւմ էք, տղանե՛ր, վաղը թռչում եմ Բայկալամուրյան մայրուղու շինարարների մոտ մենահամերգի, և չկա թեկուզ մեկ դերասան, որ համերգի միջնամասում օգնի ինձ՝ գոնե տասը րոպե հանգստանամ: Այլապես այդ ծանրաբեռնվածությանը չեմ դիմանա:

Խոսակցությունը լսում էր Ռադովին անհայտ մի երիտասարդ, նա էլ առաջարկեց.

— Ինձ վերցրեք, կիթառահար եմ, կնվագեմ ինչ֊որ բան, քառյակներ եմ հորինում:

Պայմանավորվեցին և հաջորդ իսկ օրը մեկնեցին:

Առաջին համերգն է: Համերգի ընթացքում Ռադովը հայտարարում է կիթառահարի ելույթի մասին, վերջինս հպարտորեն բեմ է դուրս գալիս, առաջին ակորդը դեռ չէր վերցրել, ձայնի հետ պոկվում է առաջին լարը: Ռադովը՝ նրան.

— Գնացե՛ք հետնաբեմ և փոխե՛ք լարը:

— Չեմ կարող, Էմի՛լ Զինովևիչ, լարերը հյուրանոցում եմ թողել: Ի՞նչ անեմ, ստիպված առանց կիթառի պետք է երգեմ:

Հաջորդ օրը կրկին նույնը: Ռադովը սարսափի մեջ է, ոչինչ չի կարողանում հասկանալ: Երբ արդեն երրորդ օրն է կրկնվում, Ռադովն այլևս չի դիմանում.

— Այս ի՞նչ եք անում: Ինչո՞ւ են լարերը անընդհատ մնում հյուրանոցում:

Կիթառահարը արդարանում է.

— Էմի՛լ Զինովևիչ, երկու երեխա ունեմ, կինս ոչ մի տեղ չի աշխատում: Այս ուղևորությունը ինձ շատ էր պետք: Իսկ կիթառի վրա ընդհանրապես նվագել չգիտեմ: Խղճացե՜ք ընտանիքիս, միակ կերակրողը ես եմ:

Ռադովը չափազանց բարի մարդ էր, խղճահարվում է: Մի կերպ անցկացնում է համերգը և այդ խաբեբային էլ ստիպված հոնորար վճարում:

Վերադառնում են Մոսկվա: Որոշ ժամանակ անց Ռադովը նորից անցնում է համերգասրահ և միջանցքում նորից հանդիպում նույն «կիթառահարին»: Վերջինս շատ հարգալից բռնում է Ռադովիչի ձեռքը և վստահորեն հարցնում.

— Էմի՛լ Ռադովիչ, ապագա ի՞նչ ծրագրեր ունեք...

ՎԱԽԵՆՈՒՄ ԵՄ

Գեորգի Տերիկով

Ամեն ինչից վախենում եմ: Նույնիսկ վախենում եմ ինքնաթիռով թռչել: Հանկարծ ուղին կշեղեն դեպի Ամերիկա: Իսկ ինքս անգլերեն միայն գիտեմ. «Ինչպե՞ս ես, բոլորիդ նկատի ունեմ»:

Բուժամբուլատորիա վախենում եմ անցնել: Օրերս ստիպված գնացի: Բժիշկը դեղահաբեր գրեց՝ օրը վեց հատ ճաշից հետո: Հետաքրքիր է, որտեղի՞ց օրը վեց անգամ ճաշ գտնեմ: Պետք է բժշկի տուն անցնեմ: Գրել է, թող ինքն էլ կերակրի:

Վախենում եմ ամուսնանալ: Մենակ մնալն ավելի ձեռնտու է, չնայած հարևանուհիս անընդհատ վախեցնում է.

— Ժամանակն է, ժամանակն է ամուսնանալ:

— Քեզ հետ, ի՞նչ է: Դու արդեն երկուսին հողին հանձնեցիր:

— Հիմարի՛կ, Աստված երրորդություն է սիրում:

Աղջիկների հետ ծանոթանալ վախենում եմ: Նախկինում ցանկացած աղջկա հետ հենց փողոցում կարող էի ծանոթանալ: Հիմա բոլորը կարծես վախկոտներ են: Մեկին հարցնում եմ.

— Կարելի՞ է Ձեզ ուղեկցել:

— Ոչ մի դեպքում: Ինձ արդեն երեք անգամ է ուղեկցում են, և գոնե մեկ անգամ տուն դեռ չեմ հասել:

Ասում են՝ դրամը հաշվել է սիրում: Իսկ ի՞նչը հաշվել: Աշխատավարձը մշտական ուշացնում են: Մտածում են փոխարինել պատրաստի արտադրանքով:

Հարևանիս համար լավ է: Նա մսամթերքների կոմբինատում է աշխատում: Աշխատավարձի փոխարեն պահածոյացված միս, նրբերշիկ է բերում, ամբողջ շենքն է վազում նրա հետևից: Ամեն մեկին՝ ըստ ցանկության:

Իսկ ինքս ի՞նչ անեմ: Տպագրատանն եմ աշխատում: Աշխատավարձիս դիմաց 100 օրինակ Դոստոևսկու «Հիմարը» վեպը տվեցին: Գնում եմ վաճառելու: Զանգահարում եմ, հարցնում.

— «Հիմարը» պետք չէ՞:

Բոլորը լռում են: Երևում է, իրենց եղածը բավարարում է:

Հանկարծ առաջին հարկում լսում եմ:

— Պետք է:

Բացվում է դուռը, դուրս են գալիս երկվորյակներ՝ սպիտակ խալաթներով:

Հարցնում եմ.

— Ազգանո՞ւնդ:

Վախեցած.

— Դոստոևսկի:

Նրանք ուրախանում են:

— Բարև՛, Ֆեդյա՛, մենք Կարամազով եղբայրներն ենք:

Հեռուստացույց միացնել նույնպես վախենում եմ: Առաջին ալիքով գողանում են, երկրորդում՝ սպանում, երրորդում՝ պատանդ վերցնում, չորրորդում՝ Ամպիլովը... ներկայացում է, կարծես Ելցինը հավերժ նրան պարտք է: Այնպես որ հեռուստացույց միացնում եմ, որպեսզի իմանամ Ժիրինովսկին արդեն ոտքերը լվացե՞լ է Հնդկական օվկիանոսում, թե՞ այդպես կեղտոտ էլ դեռ պիտի մնա:

Տեղում երկար կանգնելը նույնպես ձեռնտու չէ, հանկարծ դահլիճում վարձու մարդասպան կլինի ու չի վրիպի: Այնպես որ, վախենում եմ...

ԶԱՐԹՈՒՑԻՉ

Գեորգի Տերիկով

Ա՜խ այդ բժիշկները... Ոչ մի կերպ չեմ հավատում նրանց: Դուք նո՞ւյնպես չեք հավատում: Ճիշտ էլ անում եք: Մշտապես դիմում եմ մեր թաղամասի բժշկին՝ նշելու ինձ համար ամսվա բարենպաստ օրերը: Ամեն անգամ տարբեր օրեր է նշում: Լավ գիտեմ, ամենահաջողված օրերը կանխավճարի և աշխատավարձի օրերն են:

Ոչ էլ հավատում եմ պայծառատեսներին... Չէի կարողանում քայլել: Անմիջապես ուղևորվեցի Մոսկվա՝ Չումակի մոտ: Նշանակեց ինձ 20 լիտր բենզին, իհարկե, ոչ առանց դրամի...

Հարցնում եմ նրան, մաքրե՞լ... Ո՛չ, խմել:

Սկսեցի խմել, միայն ծխելն է վտանգավոր: Մի համբակ ծխել էր: Ընդամենը երեք օր հետո գտան: Նստած էր ծառի վրա, ամբողջովին սև, առանց վարտիքի և չէր ցանկանում իջնել: Հավատացնում է, որ ինքը Կարկուշան է Բելոմորից:

Չգիտեմ, նրան ինչպես, բայց այդ միջոցը ինձ շատ օգնեց: Ոտքերիս ցավն անցավ: Բայց որովայնիս ցավից հանգիստ չունեմ: Այցելեցի նորից Չումակին, իսկ նա արդեն Ֆրանսիայում է: Գնացի վհուկ Տարասովի մոտ:

Նա ճիշտ էլ ասաց՝ քո որովայնում չար ոգի կա: Անհրաժեշտ է հեռացնել: Թվով քառասունն են:

Նստեցրեց ինձ աթոռի վրա և այնպես գոռաց՝ անմիջապես հեռացի՛ր, անիծվա՛ծ չար ոգի, քո մայրը...

Իսկ ի՞նչ եք կարծում: Դուրս եկավ: Ձեռքերս հանգստացան, բայց ցավը չգիտես ինչու անցավ գլխիս:

Նորից գնացի Տարասովի մոտ: Իսկ նա արդեն Անգլիայում էր: Հրավիրել էին ինչ֊որ չար ոգու հեռացնել Ազգային ժողովից: Հիմարնե՛ր: Կարծես ուրիշ գործ չկա: Եթե մեր ժողովից հեռացնեն բոլոր չար ոգիներին, ապա քվորում չի լինի:

Ստիպված մեկնեցի Ս. Պետերբուրգ Կ. Լոնգոյի մոտ: Շատ հրաշալի պայծառատես դուրս եկավ: Նույնիսկ մահացած մարդուն կկենդանացնի: Վերջերս, ասում են, կենդանացրել է Պյոտր Առաջինին: Վերջինս արթնանալուն պես տեսել է, թե ինչ է կատարվում, նույն պահին էլ մահացել է: Հասցրել է ասել. «Եթե նորից վերակենդանացնեք, ապա բոլորիդ սրի կքաշեմ»:

Չգիտեմ ո՞ւմ ինչպե՞ս, բայց ինձ Լոնդոն ընդունեց որպես մահամերձի: Բնական է՝ ոչ անվճար:

Պառկեցրեց սեղանի վրա: Շարժումներ արեց... Ահա բոլորը: Գլխացավս փոքր֊ինչ հանգստացավ, բայց արդեն զարթուցիչի նման: Ժամանակ առ ժամանակ ցավերս շարունակվում են:

Ոչինչ չէր մնում անել. վաճառեցի կահույքս, գրանցվեցի Կաշպիրովսկու մոտ: Զարթուցիչներ ունեցողներին միայն նա է բուժում: Ա՜յ քեզ վարպետ...

Օ՜հ, օ՜հ, օ՜հ: Ներեցե՜ք, վազեմ, երևում է զարթուցիչս պիտի ծլնգա... օ՜հ...

ՌԵՊՈՐՏԱԺ

Լեոնիդ Ֆրանցուզով

Բարի՛ երեկո, հոկեյի հարգելի՛ սիրահարներ: Ավա՜ղ, մեր կապը մարզադահլիճի հետ ընդհատվեց, ոչինչ, բայց ընթանում են երրորդ խաղակեսի վերջին րոպեները: Միանգամից ասեմ, խաղը կոպիտ բնույթ է կրում: Բայց հենց դրանով է խաղը հետաքրքիր: Մենք գիտենք, հոկեյիստները տղամարդ մարդիկ են...

Ներեցե՛ք, տափօղակը ռուսական հավաքականի հակառակորդի դարպասի մոտ է: Հարվա՛ծ: Նորի՛ց հարված: Արդեն տասը տարի է այս հոկեյիստը ուրախացնում է երկրպագուներին իր գեղեցիկ հարվածներով: Ցավալի է, որ մինչև օրս դարպասը դեռ չի գրավել: Այդ ցավն ունեն նաև հավաքականի մյուս անդամները ևս: Բայց չէ՞ որ բոլոր խաղացողները գեղեցիկ տեխնիկա ունեն, վերջերս նրանցից յուրաքանչյուրը նվեր ստացավ «Մերսեդես» մակնիշի ավտմեքենա...

Եվ ահա նորից մեր խաղացողները վտանգավոր իրավիճակ են ստեղծել հակառակորդի դարպասի մոտ: Հաղորդումը... դեռ հաղորդում է... Հարվա՜ծ: Դարպասապահը վայր է ընկնում: Տափօղակը դեն է գլորվում: Մերոնցից երկուսը ձգվում են դեպի տափօղակը... Բայց... Ո՛չ, թվում է՝ նրանք հարվածեցին ինչ֊որ մեկին:

Դատավորը պահանջում է հեռացնել մարզիկին: Պատգարակով: Դե ինչ, ճակատագիր է: Իմ կարծիքով, ոչ մի վատ բան տեղի չի ունենում: Ճշմարիտ է, խաղացողին դուրս են տանում, բայց նա չի մահացել...

Խաղը շարունակվում է: Որքան սուր գրոհներ են ի չիք դառնում մեր դարպասի մոտ: Բայց մեր դարպասապահը միշտ տեղում է: Ապրե՛ս: Իսկ կարող էր, չէ՞, անցներ բուֆետ, խմեր գարեջուր կամ սուրճ: Սառույցի վրա ցուրտ է: Բայց մեր դարպասապահը... մեր հայրենիքի իսկական քաղաքացի է...

Սուլիչի ձայն: Խաղն ավարտվեց: Եվ չնայած մենք պարտվեցինք, սակայն մարզիկները չեն ընկճվում: Նրանք գրկախառնվում են, համբուրվում, ջարդում են սառույցը մականներով: Նրանց կարելի է հասկանալ, մեր մականների որակը այնքան էլ լավը չէ...

ՓՈՂԵՐԸ

Լեոնիդ Ֆրանցուզով

Դե ի՞նչ: Ապրեցի՞ք: Հասա՞ք ուրախ կյանքի: Հիմա յուրաքանչյուր բնակարանից երաժշտության ձայն է լսվում՝ մարդկանց գրպանների ֆինանսներն են ռոմանսներ կատարում: Իսկ մերը՝ դատարկ դրամապանակներ, մեր երգն էլ՝ «Ո՞ւր, ո՞ւր հեռացաք»:

Ընդհանրապես փողեր չեմ սիրում: Ո՛չ, երբ տալիս են, սիրում եմ, ինչպես հարազատի: Ուրիշի դրամին երբեք չեմ ձգտում: Չնայած ինձ համար անհասկանալի է՝ ինչո՞ւ նրանք հեռացան, երբ իմ գրպանում նրանց համար բավական ազատ տեղեր կային: Դավաճաննե՜ր:

Գիտե՞ք, թե որքան գումար ունեմ ես հիմա: Չգիտեք: Որովհետև փողը կինս է ձեռքիցս վերցնում: Ով ամուսնացած է, նա շատ լավ գիտի, որ ամեն մի կին ձեռնածու է: Հենց գումարը դրեց պայուսակի մեջ, բացում ես՝ այլևս չկա: Միայն անդորրագրեր, մուծումների անդորրագրեր:

Իսկ հիմա շատ է անհրաժեշտ գումար, որ ապրենք: Թեկուզ մինչև առավոտ: Գներն աճում են, տրանսպորտը թանկանում է: Ավտոբուսների մշտականներն ավելի թանկ են, քան ավտոբուսի իրական արժեքն է:

Հիմա էլ բնակարանի կոմունալ ծախսերը սկսեցին է՛լ ավելի արագ թռիչք ապրել, քան պատի վրայի միջատները: Առաջ մենք մեր բնակարանի էլեկտրավարձն էինք մուծում ըստ հաշվիչի, իսկ հիմա հաշվիչ կա գազի, ջրի, հեռախոսավարձի: Իսկ նոր տարածքի, բնակարանի զուգարանի մուտքն էլ դրամով է լինելու:

Հիմա ում հանդիպեցիր, բոլորն էլ նույնն են պնդում.

— Որտեղի՞ց դրամ ճարենք: Որտեղի՞ց դրամ վերցնենք:

Փող կարելի է վերցնել խնայդրամարկղից: Բայց սկզբից այն անհրաժեշտ է ներդնել: Ամենադժվարը այնտեղից հետ վերցնելն է: Որովհետև տեսքից է միայն բանկ: Իսկ աշխատակիցները հանցագործի են նման:

— Սիրելի՛ հաճախորդներ, ձեր գումարը ներդրեք մեր «Ավդոտրանֆարակա» բանկում:

— Իհարկե, գրպաններդ լա՛յն բացեք: Մենք արդեն խելացի ենք, ավարտել ենք ձեզ նման խորամանկների հինգ ինստիտուտ՝ «ՄՄՄ», «Տիբեթ», «Չարի», «Ռոինկի», «Գերմես»... ու թող ստանան նրանց հետ:

Ես կարծում եմ, որ երջանկությունը փողի մեջ չէ: Նրանց համար, ովքեր դրամ ունեն: Հա՜, մոռացա, իսկ ո՞վ փող ունի որ...

— Լսե՜ք, իսկ միգուցե գլխավոր փողերը... ֆինանսների նախարարի մո՞տ են...

Բայց նա էլ ասում է.

— Ի՞նչ եք ասում, որտեղի՞ց: Չէ՞ որ իմ աշխատավարձը նույնքան է, որքան ձերը... միասին վերցրած...

Ընդհանրապես գումարը պետք է լինի պետության ձեռքում: Այդ դեպքում ինչո՞ւ է նա այն մեզ տալիս: Ծերունիները զարմանում են.

— Ինչո՞ւ մեր թոշակը չեք վճարում:

— Որովհետև որոշել ենք բարձրացնել այն՝ տարեկան երեք ռուբլի:

— Գոնե մի քիչ, փոքր մասը տվեք:

— Իսկ մենք գումար չունենք...

Վլադիվոստոկից զանգահարում են Մոսկվա.

— Կառավարությո՛ւն: Աշխատավարձը չենք ստացել:

— Ուղարկել ենք ձեր գումարները, ուղարկել...

— Արդեն մեկ տարի է ինչ չենք ստացել...

— Փողը ուղարկել ենք...

— Օ՜հ, նշանակում է, ոտքով են գալիս...

— Որտե՞ղ են գումարները, քաղաքացինե՛ր: Միգուցե մեր ռուբլիները խժռում են դոլարները:

Փոխանակման կետի տղամարդուն հարցնում եմ.

— Ի՞նչ եք այստեղ անում:

— Փոխում եմ ռուբլիները դոլարի հետ:

— Ինչի՞ համար:

— Որովհետև դոլարն ավելի արժեքավոր է, կայուն:

— Իսկ ռուբլի՞ն...

— Լողացող է:

Հարևանիս հետ զրուցելիս կարծիք եմ հայտնում.

— Միգուցե ճշմարտություն է, որ գումարները խոսում են: Իզուր չէ, որ պատգամավորները ողջ երկրով մեկ գոռում են. «Մի՛ գողացեք, մի՛ գողացեք»:

Իսկ հարևանս.

— Նրանք այդ մասին հայտնում են, որ իրենց բաժինն է՛լ ավելի շատ լինի:

Եվ հենց այդ օրերին էլ թերթում գրեցին, որ փողերն անհասանելի են: Որովհետև պրեզիդենտի թիկնապահներն են հսկում, և նրանք հսկա են...

Կրեմլից պատասխանում են.

— Ոչինչ չկա զարմանալի: Պրեզիդենտն ունի երեք հիմնական պահակ՝ բանակը, օդուժը, նավատորմը...

Ահա այդպես էլ ապրում ենք, փողերը ռոմանսներ են երգում, իսկ մեր շունչը կտրվում է:

— Լալիս են մեր դրամները...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ ԵՄ ՓՆՏՐՈՒՄ

Լեոնիդ Ֆրանցուզով

Առողջ տղամարդ եմ: Շատ եմ ուտում: Մի հացը մի բերան եմ անում: Որտեղ որ ընկնում եմ՝ նույն օրն էլ վեր եմ կենում: Կարճ ասած՝ ուժ կա, աշխատանք չկա:

Մի տեղ աշխատանքի հարցով մտա, ինձ ասացին.

— Եղբա՛յրս, մեր աշխատանքն է. «Մի՛ խփիր պառկածին»:

— Նույնիսկ կանգնածին էլ չեմ խփի:

— Այդ դեպքում դու մեզ, մենք էլ քեզ չենք տեսել, իսկ հիմա աչքիդ տակ կապտուկ կառաջանա չքնելու պատճառով...

Աշխատանք եմ փնտրում: Հարևանս առաջարկում է.

— Գնանք կոլտնտեսություն՝ կարտոֆիլ հանելու: Բայց աշխատանքը ժամանակավոր է...

— Մինչև այն պահը, երբ ամբո՞ղջը հողից կհանենք:

— Ո՛չ, մինչև կոլտնտեսականները մեզ կբռնեն:

— Իսկ որ բռնե՞ն...

— Կարտոֆիլից ավելի խոր կթաղեն:

Կարդացի հայտարարություն. «Նոր ռուսների ընտանիքը հրավիրում է տղամարդու՝ առանց վատ սովորույթի՝ երեք տարեկան տղային...»:

Նրանց էլ պատմեցի մեր մասին.

— Մենք հիմա կխորհրդակցենք, իսկ Դուք մի քիչ զբոսնեք տղայի հետ բակում:

— Լավ, իսկ որտե՞ղ է փոքրիկ տղան:

— Ահա նա: Եվ ննջարանից դուրս են բերում երեք տարեկան զամբիկին:

Վախից սեղմվեցի պատին: Զամբիկն ինձ հենասյան տեղ էր դրել: Հենց բակ դուրս եկավ, նա անմիջապես իր համար աղջիկ գտավ: Ինձ մնաց միայն տերերին ասել.

— Կարող եք ձեր զամբիկի վզից երկրորդ մեդալը կախել. «Բզեզ վերցնելու համար»:

Մտածեցի՝ կուրախանան, իսկ նրանք ինձ դուրս շպրտեցին, ինչպես վերջին շանը: Նորից աշխատանք եմ փնտրում:

Գլխավորը, որ ամեն քայլափոխի կան հայտարարություններ. «Հրավիրում... Հայտնում... Գրեք...»: Ես նրանց գրում եմ. «Համաձայն եմ: Վերցրեք: Ի՞նչ է անհրաժեշտ անել»: Նրանք պատասխանում են. «Ուղարկեք հարյուր դոլար, կասենք»:

Պարտք վերցրեցի, նրանց նշած հասցեով ուղարկեցի, նույն պահին էլ ստացա պատասխանը. «Դուք ընդունված եք, ամսի մեկից անցեք աշխատանքի»:

— Որտե՞ղ գամ:

— Ուղարկի՛ր 200 դոլար, կասենք հասցեն: Ստիպված դիմեցի ոստիկանություն, բացատրեցի, որ ինձ խաբել են:

Սերժանտը՝ ինձ.

— Տուր երեք հարյուր դոլար, կօգնենք:

Փորձում եմ աշխատանք գտնել: Եվ, պատկերացնո՞ւմ եք, հաջողվեց: Հրավիրեցին աշխատանքի ծառայությունների բյուրո՝ գիշերային ռեստորանում կանանց համար մերկապարող:

Եվ որքան հարգալից կանայք են հանդիպում: Տղամարդի՛կ, ձեր կանայք տանը ձեզ գոնե մեկ ռուբլի վճարո՞ւմ են, երբ անդրավարտիքը հանում եք: Ո՛չ: Իսկ այնտե՞ղ: Երբ վերնաշապիկի թևը կիսահանած է, կանայք արագորեն խոշոր գումարներ են նետում ինձ: Գոտիս, վարտիքս, գուլպաներս, իսկ նրանք գումարներ է, որ թափում են ինձ վրա, ինչպես բանկում: Մեկին գտա, իսկ նա ինձ սնանկացրեց...

Այնպես որ, նորից աշխատանք եմ փնտրում:

ԿԱՐԵԿՑԱՆՔ

Լեոնիդ Ֆրանցուզով

Գիտե՞ք, թե ինչ եմ կամենում ասել: Համենայնդեպս, ցավում եմ Ելցինի համար: Նա բոլորիս ուրախացրել է. «Գերմանիայում անսամբլ էր ղեկավարում, ընտրություններին գդալով էր խաղում, մինչև ընտրությունները կամրջից գետն ընկավ: Իսկ հիմա աղքատ, նստած է տանը և հաշվում՝ թոշակը կբերե՞ն, թե՞ ոչ»:

Ամերիկյան մի ամսագիր հարցրեց մեր ծերուկին.

— Բավարա՞ր է Ձեր թոշակը սննդի համար:

Ելցինը պատասխանեց.

— Հա՛ց տուր, ասեմ:

Վերջերս նախարարը բոլորին հանգստացրեց.

— Հարգելի՛ թոշակառուներ, մենք որոշել ենք. 3 տարի հետո ձեր թոշակը կաճի 10 անգամ: Պարզապես ձեր թոշակը կբերեն ուղիղ գերեզմանատուն:

Ելցինը թոշակի վրա հույս չի դնում: Որպեսզի ապահովված կյանք ապրի, գիրք է գրել: Առանձնատանը: Գորկի գյուղում: Հնում կար Մաքսիմ Գորկի գյուղ, իսկ հիմա՝ Բորիս Գորկի: Այս գիրքը տպագրեցին Ամերիկայում: Շնորհակալություն ամերիկացիներին, որ նյութապես ապահովեցին մեր թոշակառուին:

Հիմա շատ են անեկդոտները միլիցիոներների մասին, իսկ ես նրանց շատ եմ կարեկցում: Չեմ հասկանում, ինչո՞ւ միլիցիոներները, երբ բռնում են հանցագործին, սկզբից պետք է վերև կրակեն: Որպեսզի վերջինս հասցնի փախչել... երևի:

Վերջերս թերթում հաղորդագրություն կար. «Երեկ միլիցիան հետևում էր ավազակներով լի ավտոմեքենային: Նրանք կրակում էին միլիցիոներների վրա, իսկ վերջինները՝ անվադողերի: Արդյունքում վիրավորվեցին երկու միլիցիոներ և ընդամենը երեք անվադող»: Մաքուր թատրոն է:

Իհարկե, նաև արվեստի մասին: Սիրտս ցավում է մեր դերասանների համար: Չգիտես ինչո՞ւ փորձում եմ համեմատել հոլիվուդյան աստղերի հետ: Դերասանները նույնիսկ Մոսկվայում բացել են աստղերի հրապարակ, ինչպես Հոլիվուդում: Ողջ հրապարակը ձևավորված է գրանիտե սալիկներով՝ Կոբզոն, Մալինին, Գազմանով... Այնպես որ, յուրաքանչյուրը կարող է տրորել Լեոնտևին, թքել Կիրկորովի վրա, պառկել Պուգաչովայի վրա... Սիրտս ցավում է նրանց համար: Այնպես որ, նայում ես շրջապատիդ և մնում է միայն կարեկցել...

ՎԻՃԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔԸ

Անատոլի Կոլեմեյսկի

Վիճանաբության մեջ էին չորս ավտոտեսուչներ, թե նրանցից որի՞ն է հանդիպել ամենաշատ հարբած վարորդ:

Առաջինը.

— Իհարկե ինձ: Պատկերացնո՞ւմ եք, անցնում էր, ինքնակամ կանգ առավ, ինքնակամ փչեց, տուգանք վճարեց և մուծման չեկն էլ չպահանջեց:

— Դրանք ում մոտ ասես կասկած կարող են հարուցել,— ձայնեցին զրուցակիցները:

— Իսկ ես,— շարունակում է առաջինը,— հարցնում եմ. «Խմե՞լ ես», իսկ նա պատասխանում է. «Իսկ ինչի՞ համար պիտի խմեմ, երբ մի ողջ դիպլոմատ թմրանյութ ունեմ մեքենայում»:

Երկրորդը պատմում է.

— Մեկին կանգնեցնում եմ: Հարցնում եմ. «Խմե՞լ ես», նա էլ՝ «Խմել եմ, ե՞րբ: Իհարկե երեկ»: Նստում է մեքենայի ղեկին և փորձում հեռանալ: Նրան. «Ո՞ւր»: Իսկ նա պատասխանում է. «Հիշեցի, կես տափաշիշ էլ դեռ մնացել է»:

Երրորդը պատմում է.

— Վերջերս կանգնեցրի մի քյալլագյոզ վարորդի: Հարցնում եմ. «Ի՞նչ նշան է», «Այծեղջյուր»,— պատասխանում է,— ոչխար է ձևացնում: «Իսկ այն մյո՞ւս նշանը»,— ցույց եմ տալիս, որի վրա 50 թիվն է նկարված՝ կարմիր շրջանակով: Ի՞նչ է ասում. «Այդ նշանը հուշում է այն մասին, որ 50 գրամ կարելի է»: «Բայց չէ՞ որ դա արագության սահմանափակման նշանն է»: «Դա էլ ասում եմ, դանդա՜ղ, շա՜տ դանդաղ խմում եմ 50 գրամ և գնում»:

Հերթը չորրորդինն է:

— Վերջերս կանգնեցրի մեկին: Նա ոչ թե ապակյա խողովակի, այլ չհասունացած լոլիկի վրա փչեց, իսկ վերջինս կարմրեց:

Այդ ժամանակ նրան վարունգ առաջարկեցի:

— Կարմրեց,— հոգոց հանեցին մյուսները:

— Բնական է: Իզուր չէ, որ հետս շրթներկ եմ վերցնում:

— Այդ նրանք չեն հարբածը, այլ դու ես ճարպիկը,— որոշեցին զրուցակիցները:

— Ինչո՞ւմն է իմ մեղքը,— զարմացավ չորրորդը:

— Ի՞նչ աստիճանի կարելի է հարբել համոզվելու համար, որ վարունգները կարմրում են:

Եվ վերջինս էլ միաձայն հաղթող ճանաչվեց:

ԿԵՆԴԱՆԻ ԱՆԿՅՈՒՆ

Անատոլի Կոլեմեյսկի

Հավաստիացնում են, եթե տանդ որևէ կենդանու նույնիսկ շունչ կա, ապա մարդը դառնում է բարի, ազնիվ ու հոգատար...

Ցանկացա տանս համար ձեռք բերել կապիկ, բայց կինս չթողեց: Հայտարարեց, որ կխառնի ամեն ինչ: Խորհուրդ տվեցին ձուկ վերցնել: Գնացի խանութ, գնեցի... Կինս սկսեց ինձ խեթել.

— Որքա՞ն կարելի է համառորեն այդ մանրաձկներին նայել:

Պարզվեց, այդ մանրաձկներին անհրաժեշտ է ակվարիումում պահել: Տեղափոխեցի ակվարիում, սատկում են, նորից եմ գնում ու նորից են սատկում: Որովհետև ինձ ոչ ոք չասաց, որ ակվարիումի մեջ պետք է ջուր լցվի... Որտեղի՞ց իմանայի:

Դեղձանիկների համար օդը վանդակ չեն մղում:

Թութակ գնեցի: Կենդանիների խանութում խոստացան, որ կենդանին կխոսի, եթե ամեն օր զբաղվենք նրանով: Սկսեցի նրան ժամերով ներշնչել.

— Թութակը հիմար է, թութակը հիմար է:

Այդպես էլ չխոսեց: Դա օգնեց, որ ես լռեմ: Որովհետև պարզ «բարև ձեզի» փոխարեն սկսեցի դուրս տալ «հիմար թութակ»: Բայց սա դեռ ոչինչ: Վատն այն է, որ աթոռի վրա սկսեցի նստել, ինչպես թառի վրա: Աշխատատեղում հասկացան ինձ, իսկ տրոլեյբուսում շփոթություն էր: Արի ու տես, ոտքի վրա երթևեկել չեմ կարող, ինքնաբերաբար ընթացքի ժամանակ թռչում եմ ավտոբուսի բաց դռնից:

Գնացի կենդանիների խանութ:

— Անհրաժեշտ է ինչ֊որ բան մտածել:

Նրանք.

— Ձեր քիթը պլաստիկ վիրահատեք:

— Մի՞թե վիրահատությունից հետո այլևս թառի վրա չեմ բարձրանա:

— Իհարկե, չեք դադարեցնի, սակայն նստելով թառի վրա՝ կնմանվեք լեռնային արծվի և ոչ թե թրջած հավի:

Շուն վերցրեցի: Շների ակումբում ասացին, որ նա շատ խելացի է, վարժեցրած, նույնիսկ հողաթափերը կարող է տիրոջը տալ: Վարժեցման պահով չխաբեցին: Միայն այդ հիմարը չի պատկերացնում ում հագին ինչ կա, պետք է հանի...

Ծովախոզուկ խորհուրդ տվեցին: Ավելի հարմար է: Տուփի մեջ դրեցի, գազար գցեցի. ո՛չ կտեսնեն, ո՛չ էլ կլսեն:

Այնքան անտեսանելի, որ կինս շատ վախեցավ... Երևի նրան անհրաժեշտ էր զգուշացնել, որ տորթի տուփի մեջ ծովախոզուկ կա: Իսկ կինս պատրաստվում է աթոռը կտրել... Միայն խոզը շատ ուժեղ վախեցավ: Ոչինչ չեմ հասկանում, նստած եմ մթության մեջ, և կինս ներս է մտնում դանակը ձեռքին...

— Մի՛ վախեցիր, խոզ է,— ասում եմ նրան:

— Խոզուկով դեռ հինգերորդ դասարանում եմ հիվանդացել,— հավատացնում է կինս:

— Դե, նշանակում է, որ բարդացում է տեղի ունեցել:

Ընդհանուր առմամբ, ծովախոզուկից մնաց ընդամենը աղմուկը, վեճը:

Այս անգամ էլ երաշխավորեցին սպիտակ մկներ պահել: Իսկ մեր մկները միայն մոխրագույն էին: Հինգ հատ բռնեցի, ներկով սպիտակեցրի...

Մեկ շաբաթ հետո ասում եմ.

— Բարև՛, սպիտա՛կ մկներ:

— Մենք սպիտակ չենք, այլ մշկամկներ ենք,— հայտարարում են այդ հիմարները:

Իսկ գլխարկները մեր հագուստի պահարանում են: Իսկ մկներն էլ, պարզ չէ՞, կազմավորվել են այնտեղ: Եվ հիմա տանը ո՛չ գլխարկներ ունենք, ո՛չ մկներ:

Կատու բերեցի, ավելի վատ ստացվեց: Գովազդում ասվում է. «Ձեր կատուն կգներ «վիսկաս», ձեր կատուն կգներ միայն «վիսկաս»: Կնոջս խանութ ուղարկեցի, ոչ մի անգամ կատվին կեր չգնեց...

Հիմա, երբ ցանկություն եմ ունենում կենդանիների հետ շփվել, ապա անպայման գազանանոց եմ գնում: Առաջին, որ այնտեղ կենդանիները միշտ թարմ են լինում, և երկրորդ, որ տեղում միշտ թարմ գարեջուր է վաճառվում...

ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ԱՅԳՈՒՄ

Վլադիմիր Անդրեև

Տատյանան համարյա դուրս էր գալիս մութ այգուց, որը կրճատում էր նրա ճանապարհը դեպի տուն, երբ թիկունքից լսվեց տղամարդու ձայն.

— Հանգի՛ստ, բռնաբարություն:

— Ի՞նչ,— զարմացավ Տատյանան՝ թեքվելով ձայնի ուղղությամբ. թփերի մոտ ոչ բարձրահասակ մի տղամարդ էր:

— Բռնաբարություն,— պարզաբանեց:

— Այդ որտե՞ղ,— հարցրեց նա:

— Այստեղ,— տղամարդը ձեռքով ցույց տվեց դեպի մայթեզրի խոտհարքը:

— Իսկ ի՞նչ ուտել,— հետաքրքրվեց Տատյանան,— այն, ինչ տա՞նն ես թողել:

— Ամեն ինչ ինձ հետ վերցրել եմ,— հազիվ լսելի նեղացած պատասխանեց տղամարդը:

— Եվ քանի՞ անգամ,— հետաքրքրվեց նա:

— Ի՞նչ է, ա՛յ կին,— զարմացավ տղամարդը,— մեկ անգամ: Սեռական ակտ է ընդամենը:

— Եվ ընդամենը մեկ անգամի՞ համար եք անհանգստացնում կնոջը,— հարցրեց Տատյանան:— Այդպես չի լինի: Պատկերացրեք՝ սա բեմ է,— ցույց տալով մայթեզրը:— Եվ ներկայացում է: Եվ ինչպես կարգն է՝ երեք գործողությամբ, երկու ընդմիջումով: Ամեն մի գործողությունը՝ երկու ակտ:

— Երեք գործողություն և յուրաքանչյուրում՝ երկու ակտ,— քրթմնջաց քթի տակ տղամարդը:

— Եվ եթե հանկարծ ավելանա «կրկնականչ», ապա միայն վարձով,— ավելացրեց Տատյանան,— ամեն մի «կրկնականչը» 100 դոլար:

— Բայց չէ՞ որ դա,— վերջապես գիտակցեց տղամարդը,— այսպես ասած բռնաբարություն է...

— Իսկ Դուք ի՞նչ էիք ուզում,— հարցրեց Տատյանան:

— Ե՞ս,— զարմացավ տղամարդը,— ոչինչ չեմ ուզում: Ազնիվ խոսք, ոչինչ չեմ ուզում...

Ինչ֊որ բան քրթմնջաց և կտրուկ շրջվելով՝ հեռացավ: Միայն թփերի խշխշոցը լսվեց:

«Ահա, այդպես է միշտ,— մտածեց Տատյանան՝ դուրս գալով այգուց դեպի լուսավոր փողոց:— Միանգամից շատ ես ցանկանում, իսկ արդյունքում ոչինչ չես ստանում»:

ՏՈՆԱՎԱՃԱՌ

Եֆիմ Սմոլին

— Ծամո՜ն, ծամո՜ն, ո՞վ է ցանկանում ծամոն: Թուրքական է, շատ համեղ, ընդհանրապես ծամած չի...

— Փետուրե անկողին, չինական: Տիկի՛ն, վերցրե՛ք և կտեսնեք, թե որքան փափուկ է, իսկ այն, որ ծանր է, առանց բմբուլի է...

— Ուրան, պլուտոն, սինխոֆազոտրոն, փոխում եմ իմ դոկտորականը սիրողականի հետ...

— Դանակներ սրեմ, մկրատներ, կտրվածքներ անեմ, Իսրայել ենք ուղարկում:

— Թարմ նռնակներ: Ո՞վ է կամենում թարմ նռնակներ հրանոթի հետ...

— Տաք կին: Ո՞վ է ուզում տաք կին: Դու... ինչո՞ւ ես ձեռքերով ինձ կպչում: Ինձ չեմ առաջարկում: Տաք կնոջը թեյնիկի վրա նստեցնե՜լ... Ինչո՞ւ ես սուլում՝ թեյնի՞կ ես ձևացնում:

— Կրպա՜կ, ո՞վ է ցանկանում կրպակ...

— Վաճառվում է թանգարան՝ զինվորական արձանիկներով: Բրեժնևի զինվորական արձանը: Քաղաքացուհի՛, վերցրե՛ք: Կդնեք Ձեր բնակարանում, որքա՜ն հաճելի է... Ի՞նչ: բնակարան չունե՞ք: Գյուղո՞ւմ եք ապրում: Խնդրե՜մ, կարող եք բանջարանոցում տեղադրել...

— Կոմունիզմ ենք կառուցում, ուղեղներս ծանրաբեռնում, լուսավոր ապագա խոստանում:

— Ընկերնե՛ր, մի՛ լսեք նրանց, այդ ուղին փակուղի է տանում, զգուշացնում եմ: Ավելի լավ է ինձանից գնեք: Մեր ֆոնդի ապրանքն ավելի հուսալի է: Սոցիալիզմի մարդասիրական դեմքով...

— Այդ կեղտը որտե՞ղ է: Այն, որ ինձ կրպակ վաճառեց: Պատկերացնո՞ւմ եք, պարզվում է, որ կրպակի փոխարեն գործարանի մուտքի անցակետն է վաճառել, քնած պահակն էլ հետը:

— Լսի՛ր, փոքրի՛կս, լիմոնչիկ պետք չէ՞: Ընդամենը 500 ռուբլի: Վերցրո՛ւ: Սպասի՛ր, դու ինձ 480 ես տվել: Լա՜վ, լա՜վ, հետո... Մի՛ շտապիր, երբ կկարողանաս: Քեզ հավատում եմ: Սպասի՛ր, միայն գրավի դիմաց... անդորրագիրը պատռեմ...

— Բանկի կնի՜ք: Ո՞վ է ցանկանում բանկի կնիք:

— Բանակից ազատման տեղեկանք, հղիության տեղեկանք...

— Տարա՜ծք՝ Կրեմլի պատի տակ, ո՞վ է ցանկանում տեղ՝ Կրեմլի պատի տակ:

— Բաժանում եմ իշխանություննե՜ր, գեներալի կոչումնե՜ր...

— Ահա թե որտեղ ես, սրիկա՛: Գեներալիսիմուսի կոչո՞ւմ ես ինձ տալիս: Խփե՛լ դրան, տղանե՛ր: Նա երեկ ինձ գեներալի կոչում շնորհեց: Բավական մեծ գումար կորզեց ինձանից, խնդրում եմ փաստաթուղթ գրել, իսկ նա շքամուտք է տանում ինձ: Այնտեղ չորսն են արդեն. «Մենք քեզ հիմա վկայական կգրենք»: Այնպես խփեցին, որ ոչինչ չեմ տեսնում. «Ահա՛, տե՛ս,— ասում են,— հիմա դու իսկական մարշալ Կուտուզովի նման ես...»:

— Սահմանադրական փոփոխություննե՜ր, ընթերցողների ձայնե՜ր, վեցերորդ լսափո՜ղ, որը երբեք չի անջատվում:

— Սեքս նկարնե՜ր, սեքս նկարնե՜ր. «Մոսկվայի քաղաքապետը լողանում է ջրավազանում»:

— Տեղեկանքնե՜ր, գաղտնագրե՜ր, նշանաբաննե՜ր, Ձերժինսկու ատրճանա՜կը:

— Զինվորական գաղտնիքնե՜ր, հետախույզների ցուցակնե՜ր, հայրենի՜քն ենք ծախում...

— Ընկերնե՛ր, գնե՜ք սոցիալիզմը մարդկային դեմքով: Ո՛չ, մեկը չի կարելի, միայն սոցիալիզմի հետ... Չե՞ք կամենում: Այդ դեպքում գնեք վերարկուն: Լավն է, մետաքսե օձիքով: Ինձ այդ ընկերը խնդրեց վաճառել, ինքը չի կարող... պառկած է դամբարանում... Լավն է, մի՛ կասկածեք: Որտե՞ղ անցք կա: Ո՛չ, դա Կապլանի ատրճանակի հետքն է...

— Հրամաննե՜ր, հրամաննե՜ր: Ո՞վ է կամենում հրամաններ: Թարմ են, քիչ առաջ գրված...

— Ընկերնե՛ր, ձեր տեսողությունը ինչպե՞ս է, անցե՛ք հաջորդ շաբաթ, կլինեն Կրուպսկայայի ակնոցները:

— Ծամո՜ն, ծամո՜ն: Ո՞վ է ցանկանում ծամոն...

ԳՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Պավել Ռումյանցև

Քիչ մնաց քաղաքային տրանսպորտում մեզ թալանեին:

Երեք հոգի դիմակներով, զինված ատրճանակով, բարձրացան ավտոբուս և բղավում են:

— Կյանքներդ կամ մահը: Հանե՛ք դրամապանակը:

Իսկ տոմսավաճառը՝ նրանց.

— Սկզբում ավելի լավ է ուղեվարձը վճարեք, այնուհետև ձեր գործով զբաղվեք:

Ահաբեկիչները ատրճանակով դես ու դեն են շտապում՝ խուճապի մատնելով ուղևորներին:

Մենք էլ շատ հանգիստ պատասխանում ենք.

— Իսկ մենք ոչինչ չունենք, որ թալանեք: Ուշացել եք, սիրելինե՛րս: Ամռանը աշխատած գումարները ծախսել ենք արդեն:

— Գումարը՝ տակառի վրա,— չհամբերեցին ահաբեկիչները:— Մենք թեքության վրա ենք:

— Ասացինք, չէ՞ որ ոչ մի կոպեկ էլ չունենք:

Նրանց մի ծերունի է մոտենում.

— Իսկ ես,— ասում է,— գումար ունեմ: Թոշակ եմ ստացել... մայիսի համար: Միայն թե ես աշխատանքային հերոս եմ: Հիսուն տոկոս զեղչով եմ մուծումները կատարում:

— Դո՞ւ ես թոշակառու,— ծիծաղեցին ավտոբուսի ուղևորները:— Գողության ժամանակ քո արտոնությունները չեն անցնում:

— Ինչո՞ւ,— չէր հանձնվում ծերուկը,— շուրջ քառասուն տարի առողջության համար վտանգավոր արտադրամասում եմ աշխատել: Հիսուն տոկոս և վերջ:

Վերջին նստատեղին նստած մի կին մեջ ընկավ.

— Իսկ ինչո՞ւ են բոլորը գողանում ու գողանում: Ա՜յ եթե բռնաբարեին... Տղանե՛ր, ավելի լավ է՝ հանեք ձեր դիմակները:

Զուգագուլպաները հին են, և դրանցով շնչելն ավելի դժվար է:

— Ոստիկաններից մի՛ վախեցեք,— շարունակեց նրա ընկերուհին,— եթե նույնիսկ նրանց հանձնեք մեր նկարները և մատնահետքերը, ապա, միևնույն է, նրանք ձեզ չեն փնտրի: Ժամանակ չունեն:

Ահաբեկիչները հանեցին դիմակները: Քրտնել էին խեղճերը, տոթ էր ավտոբուսում, իսկ շնչելը՝ դժվար: Շատ համակրելի տղաներ էին:

— Իսկ ժամանակը չէ՞, որ դեն նետեք նաև ձեր խաղալիք ատրճանակները,— ասաց նրանց կողքի ուղևորը:

— Իսկ դուք ինչպե՞ս կռահեցիք,— հարցրեց նրանցից ավագը:

— Մի՞թե քաղաքային ավտոբուսի ուղևորներին կթալանեիք, եթե ունենայիք ատրճանակների համար դրամ:

Երիտասարդները լիովին թթվեցին: Նրանց նույնիսկ իրենց տեղերը զիջեցին:

— Դե ի՞նչ,— մոտեցավ նրանց տոմսավաճառը և շատ սարսափազդու պահանջեց,— խնդրում եմ վճարե՛ք ուղեվարձը:

Տղաները վախեցած դրամ են փնտրում գրպաններում:

— Չունենք,— պատասխանում են,— դրամ չկա:

— Երկարացնելու կարիք չկա, վճարենք բոլորս նրանց փոխարեն: Ինչպե՞ս չօգնես լավ մարդկանց դժվարին պահին:

ԹԱՏԵՐԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

Յուրի Իսակով

Հիշում եմ, թատրոնում ունեինք մի շատ հրաշալի դիմահարդար՝ Էդգար Լեոնտևսկ: Ոսկի ձեռքեր ուներ: Պատահում էր, որ դերասանին մի այնպիսի գրիմ էր անում, որ նույնիսկ հարազատ մայրը, գլխավոր ռեժիսորն անգամ չէին ճանաչի: Չէիր տարբերի, թե որն է Օթելլոն, որը՝ Դեզդեմոնան:

Թատերաշրջանի սկսվելուն պես պետք է ցուցադրեինք «Գանձերի կղզին»: Դե, փայտե ոտքով դերասանին ծովահրեշի դերում՝ Ջոն Սիլվերի, մենք, իհարկե, չունենք: Եվ ահա ընտրում են Էդգար Էմիլ Թեոդորովիչ Կուստանացսկուն. չմոռանամ նշել, որ նա մեր թատրոնի աստղն է, չնայած խմում է անչափ, չխնայելով ո՛չ իրեն, ո՛չ ուրիշներին: Եվ դա էր հիմնական պատճառը, որ նա շատ բնական էր խաղում:

Էդգարը վերցնում և Էմիլ Թեոդորովիչի ոտքերի վրա հարդարում է կատարում: Աշխատանքային երկու ժամվա ընթացքում դերասանի ոտքն արդեն պատրաստ է, ոտքը՝ իսկը փայտի նման, իսկ ներքևում՝ ռետինե կոշիկը:

Էլ չասած, որ Էդգարը նրա ուսին մի խոսող թութակ էլ հարմարացրեց, իսկը բնականին մոտ, թարմ կտրած սոճու բուրմունքը նույնիսկ տարածվել էր շրջապատում: Թե ինչպես կարողացավ այդքան վարպետորեն ստեղծագործել՝ մնաց անհայտ:

Ներկայացումից հետո Էմիլ Թեոդորովիչը հաշմանդամի կարգավիճակ ձեռք բերեց: Նա հիմա էլ այդ գրիմով է շրջում, միգուցե տեսե՞լ եք նրան թատրոնի մուտքի մոտի անցումում: Եվ վաստակում է ցանկացած թատրոնի դերասանից էլ լավ:

Ահա թե ինչ է նշանակում տաղանդավոր:

ԲԱՐԵՎ ԲՐԵԺՆԵՎԻՆ

Սերգեյ Շինկարուկ

Համազգային պետության մեջ կար֊չկար ՊԱԿ֊ի մի կապիտան կար: Իսկ օղի խմել այդ կապիտանը շատ էր սիրում: Իսկ ո՞վ չի սիրում: Եվ ահա մի անգամ, երբ տուն էր վերադառնում «հատուկ առաջադրանքից», հիշեց, որ կինը խնդրել է կաթ և հաց գնել: Սթափ վիճակում լիներ, երբեք չէր հիշի: Մտավ խանութ և հարցրեց.

— Հաց չկա՞:

— Ո՛չ,— պատասխանեց վաճառողուհին:

— Կաթ չկա՞:

— Ո՛չ:

— Այդ դեպքում բերեք բողոքի գիրքը:

Կապիտանը բացեց բողոքի գիրքը և գրեց. «Հաց չկա, կաթ չկա, բարևներ Բրեժնևին»:

Իսկ խանութում բոլորն էլ շատ ուշադիր են. ժողովրդի թշնամուն դեռ հեռվից են տարբերում: Եվ կապիտանի գրությունը դրվեց գեներալի սեղանին: Կապիտանին հրավիրեցին գեներալի մոտ: Գեներալը հարցնում է.

— Դե ի՞նչ, ընկե՛ր կապիտան, գլխավոր քարտուղարը Ձեզ համար հաճելի չէ՞:

— Ազնիվ պիոներական, հաճելի է:

— Իսկ միգուցե կուսակցության քաղաքական աշխատանքի՞ց եք դժգոհ:

— Շատ գոհ ենք, ընկե՛ր գեներալ, անչափ գոհ:

— Եթե գոհ եք, ապա հրամայում եմ անգիր սովորել 25֊րդ համագումարում Լեոնիդ Իլյիչ Բրեժնևի զեկուցման վերջին պարբերությունից չորս էջ: Վաղը երեկոյան ժամը վեցին զեկուցել:

Ոչինչ չէր մնում անել կապիտանին, քան սովորել նշած բոլոր էջերը: Եվ գեներալի մոտ գնալուց առաջ համարձակության համար նորից ընդունեց...

Եվ նստած են գեներալի առանձնասենյակում մի խումբ գնդապետեր և փոխգնդապետեր, իսկ մեր խեղճ ու կրակ կապիտանը շատ արտահայտիչ ներկայացնում է...

Հանկարծ նա լռում է:

— Ի՞նչ է, մոռացա՞ր,— շատ ազդեցիկ հարցնում է գեներալը:

— Ո՛չ, չեմ մոռացել: Սպասում եմ:

— Ինչի՞ն:

— Այս մասում փակագծերում գրված է «բուռն ծափահարություններ»:

Շատ ուրախացավ գեներալը և կապիտանին ներեց, նույնիսկ բանտ չնստեցրեց, որովհետև գեներալը այդ օրը շատ բարի էր: Մեզ շատ են պետք նման գեներալները...

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ ՎԱՄՊԻՐԻ ՀԵՏ

Ալեքսանդր Մոլչանով

Մեր հաղորդաշարը փորձում է հնարավորության սահմանում պատմել հետաքրքիր մարդկանց, նրանց ճակատագրերի մասին: Ահա և այսօր առաջարկում ենք ձեր ուշադրությանը մի հարցազրույց ի ծնե վամպիր Գրիգորի Դրակուլովի հետ:

— Բարև՛ Ձեզ, Գրիգորի՛: Որքա՜ն է Ձեզ սազում մահամերձի սպիտակությունը:

— Շնորհակալությո՛ւն: Ներեցե՛ք, որ չեմ վերցրել անձրևանոցս: Այն հիմա քիմմաքրման կետում է:

— Ոչինչ: Ասացե՛ք, Գրիգորի՛, Դուք առաջին անգամ ե՞րբ զգացիք ձեր ուղղվածությունը դեպի այդ գործը:

— Նկատի ունեք կանանց սպիտակեղեն ուտե՞լը և միաժամանակ պարե՞լը հայելու առջև: Ով ասել է այդ մասին Ձեզ, չարաչար սխալվում է: Հրեշավոր սուտ է: Վաղուց հրաժարվել եմ այդ սովորույթից:

— Ես նկատի ունեի, թե երբ առաջին անգամ զգացիք, որ վամպիր եք:

— Իհարկե, ամեն ինչ սկսվեց մանկապարտեզից: Վիտյա Տարականովը գնդակը խլեց ինձնից: Ես էլ գնդակի համար կծեցի նրան: Ոչ թե վիզը, այլ ոտքը: Ավելի բարձր չկարողացա հասնել, որովհետև պառկած էի գետնին, քանի որ ինքը ինձ հարվածում էր:

— Եվ ի՞նչ, դրանից հետո ինքը և՞ս դարձավ վամպիր:

— Ո՛չ, ոչ թե վամպիր, իսկ հարբեցող՝ հաստատ: Վերջերս հանդիպեցի նրա կնոջը, նա ինձ պատմեց՝ ներկանյութը գլխին է քաշում լիտրերով: Առանց... հացի:

— Իսկ դպրոցում ունեցե՞լ եք առաջին սեր:

— Իհարկե՛: Նրա անունը Լենա էր... սպիտակ, երկար հյուսքերով... դասամիջոցին միամտաբար որ չխփեց պայուսակով... շատ վատ պատմություն է:

— Մի՞թե Դուք նրան էլ... կծեծեիք:

— Ո՛չ, նա ծնողների հետ տեղափոխվեց այլ քաղաք, չհասցրեցի:

— Դպրոցն ավարտելուց հետո երևի այդ գործը օգնեց կյանքում գտնելու Ձեր տեղը կամ խանգարեց:

— Տարբեր ձևով է եղել, սկզբում աշխատեցի արյան փոխներարկման կայանում՝ որպես սանիտար: Ա՜յ թե առաջընթաց կար: Իսկ հետո մարզկենտրոնից հանձնաժողով եկավ ստուգման և...

— Ստուգողները պարզեցին, որ Դուք խմում եք դոնորների հանձնած արյո՞ւնը...

— Ո՛չ, իմացան, որ գլխավոր բժիշկը գաղտնաբար ներարկիչներ է վաճառում...

— Իսկ Ձեզ ինչի՞ համար հեռացրին:

— Օգնում էի ներարկիչները մեքենայի թափքում տեղավորել:

— Հասկանալի է: Իսկ հետո՞ որտեղ աշխատեցիք:

— Սկզբում ձեռքի հետ փոքր գործեր: Գերեզմանատանը դիակներ քարշ տվեցի, պահակ աշխատեցի ՆԳ բաժնում: Եվ միայն վերջերս տեղափոխվեցի իմ մասնագիտությամբ՝ հարկային ոստիկանություն: Այնտեղ այդ գործով աշխատողները բավական շատ են:

— Շա՜տ հետաքրքիր է... Իսկ ճի՞շտ է, որ վամպիրները վախենում են արծաթից:

— Ճի՜շտ է: Մենք նախընտրում ենք խոշոր թղթադրամները՝ դոլարները: Յուրաքանչյուր հարկային ոստիկան... թո՜ւ֊ո՜ւ, ամեն մի վամպիր դա կհաստատի...

ՎԵՐՋ

Արմենակ Ավետիսյան

Բաժակաճառ

(Արձակ, երգիծական մանրապատումներ)

Երկրորդ, էլեկտրոնային հրատարակություն